به گزارش شهرآرانیوز؛ سالهاست بخشی از پروژههای بزرگ کشور، نه بهدلیل نبود ایده یا حتی نبود توجیه اقتصادی، بلکه بهدلیل یک مسئله قدیمی روی زمین ماندهاند؛ مسئله تأمین مالی. پروژهای طراحی میشود، مجوز میگیرد، مطالعاتش انجام میشود، اما برای شروع یا تکمیل، چشمش به اعتبار دولتی، تسهیلات بانکی یا سرمایهگذاریهای بزرگ میماند؛ منابعی که همیشه به اندازه نیاز پروژهها دردسترس نیست.
خراسان رضوی نیز کم از این پروژهها ندارد؛ طرحهایی که اجرای آنها به منابع مالی سنگین نیاز دارد و سالهاست تأمین اعتبار، یکی از گلوگاههای اصلیشان است. از پروژههایی مانند قطار برقی مشهد ـ تهران گرفته تا طرحهای بزرگ زیرساختی و انرژی، سؤال اصلی بارها تکرار شده است: وقتی منابع دولتی و بانکی محدود است، آیا میتوان مسیر دیگری برای جمعکردن سرمایههای کوچک و تبدیل آنها به سرمایهای بزرگ پیدا کرد؟
حالا یک ایده جدیدتر وارد این معادله شده است، توکنایز کردن دارایی و پروژهها. مدلی که در سالهای اخیر در دنیا مورد توجه قرار گرفته و در ایران نیز برخی مجموعهها و نهادها به شکلهای مختلف به آن ورود کردهاند؛ از جمله تجربههایی در حوزه تأمین مالی مبتنی بر دارایی. ایده ساده است: به جای آنکه تأمین مالی یک پروژه چند هزار میلیارد تومانی فقط در اختیار یک بانک، دولت یا چند سرمایهگذار بزرگ باشد، ارزش اقتصادی پروژه به واحدهای کوچکتر تقسیم شود تا سرمایههای خرد نیز امکان مشارکت پیدا کنند.
اما توکنایز کردن دقیقا چیست و سرمایهگذار بهازای پولی که میپردازد چه چیزی به دست میآورد؟ آیا میتوان پروژههایی مانند انرژی، معدن یا حتی طرحهای زیرساختی را به این شیوه تأمین مالی کرد؟ و مهمتر از همه، این مدل در ایران قرار است صرفا یک ایده فناورانه باشد یا میتواند به یک ابزار واقعی برای تأمین مالی پروژههای بزرگ تبدیل شود؟
دراینباره با محمدکاظم آیتاللهی، عضو هیئتمدیره انجمن کاربران رمزارز، گفتوگو کردیم.
از سرمایههای خرد تا پروژههای بزرگ
یکی از مهمترین محورهای صحبت آیتاللهی، توکنایز کردن پروژههاست، مدلی که به اعتقاد او میتواند شیوه تأمین مالی پروژههای بزرگ را تغییر دهد.
توکنایز کردن (Tokenization) یعنی تبدیل یک دارایی، پروژه یا حق مالی به واحدهای دیجیتال قابل ثبت و معامله به نام «توکن». برای مثال، میتوان ارزش یک پروژه بزرگ را به یکمیلیون یا چند میلیون واحد تقسیم کرد و هر واحد را در قالب یک توکن به سرمایهگذار عرضه کرد.
در این مدل، سرمایهگذار به جای آنکه برای ورود به یک پروژه به سرمایه بسیار بزرگی نیاز داشته باشد، میتواند بخشی از آن را خریداری کند. در صورت ایجاد بازار معاملاتی، این توکن میتواند مانند یک دارایی قابل معامله، در ادامه خریدوفروش شود.
آیتاللهی میگوید این مدل در انجمن کاربران رمزارز به دلیل عدم پشتیبانی صرفا در حد ایده باقی نمانده است. به گفته او، پروژههایی در حوزه انرژی خورشیدی، پالایشگاه، پتروشیمی و معدن برای ورود به این مدل بررسی شدهاند و بیش از صد پروژه بزرگ به گفته او آمادگی توکنایز شدن دارند؛ مشروط بر اینکه مجوزهای لازم از دستگاههای مرتبط صادر شود.
به اعتقاد او، این مدل میتواند سرمایههای خرد مردم را بهسمت پروژههای بزرگ هدایت کند و وابستگی پروژهها به بودجه دولت یا منابع محدود بانکی را کاهش دهد.
سرمایهگذار دقیقا چه چیزی میخرد؟
درباره نوع اجرا آیتاللهی توضیح میدهد: در این مدل، پروژه ابتدا باید دارایی، حقوق و مدل درآمدی خود را بهطور شفاف مشخص کند. اطلاعات پروژه میتواند در قالب «وایتپیپر» ارائه شود؛ سندی که مشخصات پروژه، دارایی پایه، نحوه سرمایهگذاری و مدل اقتصادی آن را توضیح میدهد. سپس واحدهای دیجیتال پروژه ایجاد میشوند. بسته به ساختار پروژه، این واحدها میتوانند توکن یا NFT باشند. (NFT نوعی دارایی دیجیتال منحصربهفرد است که هر واحد آن میتواند یک حق، دارایی یا مورد مشخص را نمایندگی کند.)
به گفته او «قرارداد هوشمند» میتواند قواعد معامله، مالکیت و انتقال آن را روی شبکه ثبت و در شرایط تعریفشده اجرا کند. در نهایت، خریدوفروش توکنها میتواند در یک مارکتپلیس یا بازار دیجیتال انجام شود و قیمت آنها نیز بر اساس عرضه و تقاضا شکل بگیرد.
بر اساس گفتههای این کارشناس، اگر سازوکار توکنایز کردن پروژهها بهطور جدی توسط مسئولان پیگیری شود، با این اقدام میتوان بسیاری از پروژههایی را که سالها بهدلیل نبود اعتبار به کما رفتهاند نجات داد. موضوعی که باید توسط مسئولان اقتصادی استان پیگیری شود.