سینا احدیان | روزنامه‌نگار

در میزگرد اقتصادی برنامه «دست‌به‌نقد» تلویزیون همشهری، مشکلات و موانع شناسایی و وصول مالیات بر خانه‌های خالی با حضور فرشید ایلاتی، کارشناس حوزه مسکن، مهدی موحدی بکنظر، سخنگوی سازمان امور مالیاتی و ابوالفضل نوروزی، مدیرکل سابق دفتر اقتصاد مسکن وزارت راه‌وشهرسازی بررسی شد.

مشکل از آمار شروع می‌شود
مهدی موحدی بکنظر، سخنگوی سازمان امور مالیاتی درباره رقم ۷۷۰میلیون تومان گفت: این رقم مربوط به 5ماه ابتدای سال۱۴۰۵ است و حتی ممکن است ناظر به برگ‌های مطالبه همین سال نباشد، زیرا با توجه به شرایط جنگی و اتفاقات رخ‌داده ممکن است هنوز برگ‌های مطالبه سال‌جاری صادر نشده باشد.‌او افزود: مالیات بر خانه‌های خالی با 3مشکل اساسی مواجه است؛ مشکل آماری، حقوقی و داده‌ای. آمار 5/2میلیون خانه خالی که در سرشماری سال۱۳۹۵ اعلام شد، مربوط به پیش از اجرای قانون است و همه این واحدها نیز مشمول مالیات نیستند.‌موحدی بکنظر گفت: براساس ماده۵۴ مکرر قانون مالیات‌های مستقیم، واحدهای مسکونی واقع در شهرهای بالای ۱۰۰هزارنفر جمعیت مشمول مالیات خانه‌های خالی هستند. از سوی دیگر، باید اثبات شود که یک واحد مسکونی بیش از ۱۲۰روز خالی بوده و همین موضوع نیازمند داده و سازوکار دقیق برای احراز است.

 سامانه‌ هنوز کامل نیست
ابوالفضل نوروزی، مدیرکل سابق دفتر اقتصاد مسکن وزارت راه‌وشهرسازی نیز گفت: سامانه ملی املاک و اسکان از سال۱۳۹۹ ایجاد شده و حدود ۷۵درصد سرپرستان خانوار در آن خوداظهاری کرده‌اند. همچنین نزدیک به ۴۰۰میلیون رکورد مرتبط با مالکیت و سکونت در این سامانه وجود دارد.‌او افزود: با وجود پیشرفت سامانه، هنوز اطلاعات مالکیت همه املاک کامل نیست و حدود ۴۰درصد املاک کشور اطلاعات ثبتی کامل ندارند. نبود شناسه واحد برای املاک و متصل‌نبودن کامل اطلاعات دستگاه‌های مختلف نیز از دیگر مشکلات این حوزه است.‌نوروزی گفت: از سال۱۴۰۰ تا ۱۴۰۳ اطلاعات ۲۶۴هزار خانه خالی به سازمان امور مالیاتی ارسال شده که مالکیت آنها مشخص بوده است.‌موحدی بکنظر نیز درباره روند دریافت اطلاعات توضیح داد: سازمان امور مالیاتی در سال۱۴۰۱ نخستین بسته اطلاعاتی را با حدود ۵۱۶هزار رکورد دریافت کرد، اما به‌دلیل وجود ایراد، اطلاعات به وزارت راه‌وشهرسازی بازگردانده شد. در مراحل بعدی نیز تعداد رکوردها کاهش یافت و حتی پس از صدور برگ مطالبه، اعتراض‌هایی از سوی مالکان مطرح شد.

اختلاف بر سر بازدارندگی مالیات
ایلاتی معتقد است نرخ مالیات باید به اندازه‌ای بازدارنده باشد که مالک، نگهداشتن خانه خالی را به‌صرفه نداند. او گفت: پیشنهاد این بود‌ در سال اول ۳۰درصد ارزش خانه، در سال دوم ۶۰درصد و در سال سوم ۹۰درصد ارزش ملک به‌عنوان مالیات دریافت شود تا مالکان به عرضه واحدهای خود به بازار فروش یا اجاره ترغیب شوند.‌موحدی بکنظر در مقابل تأکید کرد: پیش از اعمال مالیات سنگین باید با سطح اطمینان بسیار بالا مشخص شود که واحد موردنظر واقعا خالی است. سازمان امور مالیاتی مجری است و نمی‌تواند بدون اتکا به اطلاعات معتبر، مالیات مطالبه کند.‌براساس توضیحات سخنگوی سازمان امور مالیاتی، در سال۱۴۰۰ حدود ۶۴هزار رکورد اطلاعاتی در اختیار سازمان قرار گرفت که برای حدود ۴۰هزار مورد برگ مطالبه صادر شد و درنهایت حدود ۱۴ تا ۱۵میلیارد تومان از مطالبات پذیرفته و پرداخت شد.‌ایلاتی در جمع‌بندی گفت: حدود 5/32میلیون واحد مسکونی در برابر 5/27میلیون خانوار در کشور وجود دارد و اختلاف نزدیک به 5میلیون واحد می‌تواند شامل اقامتگاه دوم، خانه خالی یا واحدهایی با وضعیت نامشخص باشد.

مالیات خانه‌های خالی در حاشیه
فرشید ایلاتی، کارشناس حوزه مسکن در این میزگرد گفت: نظام مالیاتی بخش عمده مالیات را از بخش‌های مولد اقتصاد، تولیدکنندگان، کارگران، کارمندان و اصناف دریافت می‌کند، درحالی‌که بخش بزرگی از فعالیت‌های غیرمولد اقتصادی سهم کمتری در پرداخت مالیات دارند.او افزود: قانون مالیات خانه‌های خالی که حدود 4 تا 5سال از تصویب آن می‌گذرد، درمجموع کمتر از ۳۰میلیارد تومان درآمد ایجاد کرده و رقم حدود ۷۷۰میلیون تومان در 5‌ماه امسال نیز نشان می‌دهد این پایه مالیاتی هنوز به شکل مؤثر اجرا نشده است.