به گزارش سرویس ترجمه خبرگزاری ایمنا، پدیده النینو که با گرمتر شدن غیرعادی دمای سطح اقیانوس آرام شرقی همراه است، الگوهای آبوهوایی جهانی را دگرگون میکند و پیامدهای عمیقی بر کشاورزی و امنیت غذایی دارد. النینوی ۲۰۲۷-۲۰۲۶ که کارشناسان آن را «ابر النینو» مینامند، قویترین رویداد اقلیمی از این نوع در تاریخ ثبتشده است. این پدیده موجب ایجاد خشکسالیهای شدید در مناطقی همچون کارائیب، آمریکای مرکزی، شمال برزیل، مرکز و شمال هند، مرکز و جنوب آفریقا، اندونزی، فیلیپین و استرالیا میشود.
برنامه غذای جهانی سازمان ملل هشدار داده است که این پدیده میتواند تا پایان سال ۲۰۲۷، حدود ۴۹ میلیون نفر را به گرسنگی حاد دچار کند و تعداد افراد ناامن غذایی را از ۲۲۵ میلیون به ۲۷۴ میلیون نفر برساند. خشکسالیهای شدید در آفریقای شرقی، سیلهای ویرانگر در آمریکای مرکزی و کاهش عملکرد محصولات کشاورزی در آسیا، تنها بخشی از پیامدهای این بحران است.
کاهش بارندگی و افزایش دما در مناطق خشکشده، عملکرد محصولات اساسی از جمله گندم، برنج، ذرت و سویا را کاهش میدهد. گزارش وزارت کشاورزی ایالات متحده در اوت ۲۰۲۶ پیشبینی کرده است که تولید جهانی گندم در سال زراعی ۲۰۲۷-۲۰۲۶ به ۸۱۹.۳ میلیون تن خواهد رسید که ۲.۸۵ درصد کمتر از سال قبل است. از سوی دیگر، سیلهای شدید زمینهای کشاورزی را غرقاب میکند و منجر به فساد محصولات و کاهش کیفیت آنها میشود. افزون بر این، النینو با تأثیر بر ماهیگیری و دامداری، منابع پروتئینی را نیز تهدید میکند. آفریقای شرقی با خشکسالیهای طولانیمدت روبهرو شده که مراتع را تخریب کرده، عملکرد محصولات را کاهش داده و بهرهوری دام را پایین آورده است. شهرها و کشورهایی که زودتر اقدام کنند و راهکارهای نوآورانه اجرا کنند، راحتتر از این بحران عبور خواهند کرد.
توکیو؛ برنامه جامع انرژی پاک و تابآوری اقلیمی با تمرکز بر کشاورزی شهری
فرماندار توکیو در آوریل ۲۰۲۶ برنامه جامع انرژی پاک و تابآوری اقلیمی توکیو را با تمرکز بر مزارع بادی شناور، سلولهای خورشیدی انعطافپذیر، اقتصاد هیدروژنی و زیرساختهای مقاوم در برابر سیل تا سال ۲۰۵۰ اعلام کرده است. این برنامه که بهعنوان بخشی از استراتژی گستردهتر تغییرات اقلیمی و امنیت انرژی طراحی شده، هدف آن تبدیل توکیو به یک شهر کربنخنثی و مستقل از نظر انرژی است. در این برنامه کشاورزی شهری و تولید مواد غذایی محلی بهعنوان بخشی از تابآوری اقلیمی گنجانده شده است تا شهر در برابر شوکهای اقلیمی همچون النینو مقاومتر شود.
توکیو با جمعیت بیش از ۱۴ میلیون نفر، یکی از پرجمعیتترین کلانشهرهای جهان است و امنیت غذایی آن بهطور سنتی به واردات وابسته بوده است، اما با توجه به تهدیدات النینو که میتواند زنجیرههای تأمین جهانی را مختل کند، شهرداری توکیو در حال توسعه کشاورزی شهری و فناوریهای تولید مواد غذایی محلی است. این برنامه شامل مزارع عمودی در ساختمانها، گلخانههای هوشمند روی پشتبامها و سیستمهای آکواپونیک است که ماهی و سبزیجات را بهطور همزمان تولید میکنند، همچنین توکیو در حال سرمایهگذاری روی فناوریهای کشاورزی کنترلشده است که بدون وابستگی به شرایط اقلیمی بیرونی، تولید سالانه مواد غذایی را امکانپذیر میکنند.
یکی از نوآوریهای کلیدی این برنامه، ترکیب انرژی پاک با کشاورزی شهری است. مزارع بادی شناور در آبهای اطراف جزایر ایزو که یک گیگاوات برق تولید میکنند، میتوانند برق مورد نیاز مزارع عمودی و گلخانههای توکیو را تأمین کنند. سلولهای خورشیدی انعطافپذیر که روی سطوح مختلف ساختمانها نصب میشوند، نیز میتوانند برق مورد نیاز سیستمهای کشاورزی شهری را فراهم کنند. اقتصاد هیدروژنی که از برق مازاد برای تولید هیدروژن استفاده میکند، میتواند سوخت پاک برای ماشینآلات کشاورزی و سیستمهای حملونقل مواد غذایی فراهم کند. این رویکرد یکپارچه توکیو را به یک الگوی جهانی برای شهرهای پایدار تبدیل میکند.
سنگاپور؛ مزرعه عمودی گرینفیتو با تولید ۲۰۰۰ تن سبزیجات سالانه
سنگاپور بلندترین مزرعه عمودی سرپوشیده جهان به نام گرینفیتو (Greenphyto) را راهاندازی کرده است. این تأسیسات هیدروپونیک خودکار با سرمایهگذاری ۸۰ میلیون دلار آمریکا، سالانه ۲۰۰۰ تن سبزیجات برگی تولید میکند و از استراتژی تابآوری غذایی «۳۰ در ۳۰» این کشور حمایت میکند. هدف این استراتژی آن است که تا سال ۲۰۳۰، ۳۰ درصد نیازهای تغذیهای سنگاپور بهصورت محلی تولید شود. با توجه به اینکه سنگاپور کمتر از یک درصد زمین برای کشاورزی دارد و بیش از ۹۰ درصد غذای خود را وارد میکند، این پروژه نقشی حیاتی در کاهش وابستگی به واردات و افزایش امنیت غذایی در برابر شوکهای اقلیمی همچون النینو ایفا میکند.
گرینفیتو با استفاده از فناوریهای پیشرفته کشاورزی عمودی، در فضایی به مساحت ۷۰۰۰ متر مربع و در ارتفاعی معادل ساختمان ۳۰ طبقه، سبزیجاتی همچون کاهو، اسفناج و کلم را پرورش میدهد. این مزرعه از سیستمهای نورپردازی LED با طیف نوری بهینه، کنترل دقیق دما و رطوبت و سیستمهای آبیاری هیدروپونیک بسته استفاده میکند که مصرف آب را تا ۹۵ درصد نسبت به کشاورزی سنتی کاهش میدهد. با حذف نیاز به خاک و سموم دفع آفات، محصولات تولیدی ارگانیک و عاری از آلایندهها هستند. این تأسیسات روزانه ۵.۵ تن سبزیجات تازه تولید میکند که معادل نیاز غذایی ۱۰۰,۰۰۰ نفر است و فاصله مزرعه تا مصرفکننده را به حداقل میرساند.
دولت سنگاپور در نوامبر ۲۰۲۵ هدف «۳۰ در ۳۰» خود را بازنگری و اهداف واقعبینانهتری را برای سال ۲۰۳۵ تعیین کرد: ۲۰ درصد مصرف فیبر (مانند سبزیجات برگی، جوانه لوبیا و قارچ) و ۳۰ درصد مصرف پروتئین (تخممرغ و غذاهای دریایی) از طریق تولید محلی تأمین شود. این بازنگری نشاندهنده تعهد سنگاپور به امنیت غذایی پایدار است. پیشبینی میشود تا سال ۲۰۳۰ بازار کشاورزی عمودی سنگاپور با نرخ رشد سالانه ۲۰.۴ درصدی رشد کند و این کشور را به پیشروی جهانی کشاورزی شهری تبدیل کند.
بروکسل؛ استراتژی کشاورزی شهری با ۱۰ هکتار زمین جدید تا ۲۰۳۰
شهرداری بروکسل استراتژی جدید کشاورزی شهری خود را با هدف اختصاص ۱۰ هکتار زمین اضافی برای کشاورزی حرفهای تا سال ۲۰۳۰ اعلام کرده است. این استراتژی که بخشی از برنامه جامع اقتصاد دایرهای بلژیک است، بر شناسایی زمینهای بیاستفاده شهری، تسهیل دسترسی کشاورزان به این زمینها و حمایت مالی از پروژههای کشاورزی پایدار تمرکز دارد. بروکسل با این اقدام در برابر تهدیدات النینو که میتواند زنجیرههای تأمین مواد غذایی را مختل کند، تابآوری غذایی شهر را افزایش میدهد و وابستگی به واردات را کاهش میدهد.
استراتژی کشاورزی شهری بروکسل شامل سه محور اصلی است: نخست، شناسایی و آزادسازی زمینهای شهری برای کشاورزی حرفهای از جمله پشتبامها، زمینهای خالی و فضاهای عمومی قابل تبدیل به مزارع شهری. دوم، ارائه راهنمایی و مشاوره فنی به کارآفرینان کشاورزی برای توسعه پروژههای پایدار و سودآور. سوم، حمایت مالی از طریق صندوقهای اقتصاد دایرهای بلژیک که تاکنون ۱۲ پروژه نوآورانه را با جوایز مالی حمایت کرده است. این حمایتها شامل کمکهزینههای بدون بازپرداخت، وامهای کمبهره و مشاوره فنی برای توسعه کسبوکارهای کشاورزی شهری است.
یکی از پروژههای برجسته در این چارچوب، پروژه «قارچ پایدار» است که در ژانویه ۲۰۲۶ بهعنوان یکی از ۱۲ برنده برنامه «بلژیک دوباره دایرهای میشود» معرفی شد. این پروژه ضایعات قهوه شهری را جمعآوری و به قارچ خوراکی تبدیل میکند. این طرح ماهانه ۱۰ تن ضایعات قهوه را از کافهها و رستورانهای بروکسل جمعآوری و به ۱۰۰ متر مکعب مواد آلی و صدها کیلوگرم قارچ تازه تبدیل میکند. این کار نهتنها ضایعات را کاهش میدهد، بلکه مواد غذایی محلی و پروتئین گیاهی تولید میکند که در برابر شوکهای زنجیره تأمین جهانی مقاوم است.
پروژه برجسته دیگر «کمپوست هوشمند» است که در اوت ۲۰۲۵ با حمایت صندوق اقتصاد دایرهای راهاندازی شد. این سیستم یک کمپوستر هوشمند برای خانوارها و کسبوکارها است که ضایعات آلی را به کمپوست باکیفیت تبدیل میکند. کمپوست به کشاورزان شهری فروخته میشود و چرخهای بسته از تولید تا بازیافت مواد آلی ایجاد میکند. افزون بر این، پروژه «باغ عمودی» که در ژانویه ۲۰۲۶ در نمایشگاه آزمایشگاه سبز بروکسل معرفی شد، گلدانهای عمودی ماژولار با سیستم آبیاری خودکار است که با چاپ سهبعدی در بروکسل تولید میشوند. این گلدانها مصرف آب، انرژی و فضا را بهطور قابلتوجهی کاهش میدهند و برای آپارتمانهای شهری ایدهآل هستند.
شهرداری بروکسل اعلام کرده است که تاکنون بیش از ۵ هکتار از ۱۰ هکتار هدف را شناسایی و برای کشاورزی شهری آزاد کرده است، همچنین بیش از ۲۰ پروژه کشاورزی شهری با حمایت صندوق اقتصاد دایرهای در حال اجرا هستند که شامل مزارع عمودی، گلخانههای پشتبامی و سیستمهای آکواپونیک است. هدف نهایی آن است که تا سال ۲۰۳۰، بروکسل بتواند ۱۵ درصد از سبزیجات و صیفیجات مصرفی خود را از طریق کشاورزی شهری تولید کند. این پروژه بهعنوان بخشی از استراتژی گستردهتر اقتصاد دایرهای و تابآوری اقلیمی در بلژیک استفاده خواهد شد و هدف آن تبدیل بروکسل به یک شهر پایدار و خودکفا از نظر غذایی تا سال ۲۰۵۰ است.
آمستردام؛ استراتژی انرژی منطقهای با تمرکز بر کشاورزی شهری و تابآوری اقلیمی
استان هلند شمالی در سال ۲۰۲۵ پروژه تصمیمگیری برای توربینهای بادی در منطقه بندر غربی آمستردام را آغاز کرد. این پروژه بخشی از استراتژی انرژی منطقهای هلند شمالی است که هدف آن تولید انرژی پایدار و کاهش وابستگی به سوختهای فسیلی است. گسترش کاورزی شهری و تولید مواد غذایی محلی بهعنوان بخشی از تابآوری اقلیمی این استراتژی است تا شهر در برابر شوکهای اقلیمی همچون النینو مقاومتر شود. شهرداری آمستردام در حال توسعه مزارع عمودی، گلخانههای هوشمند و سیستمهای آکواپونیک در سراسر شهر است تا امنیت غذایی را افزایش دهد.
آمستردام با جمعیت بیش از ۹۰۰ هزار نفر، یکی از پرجمعیتترین شهرهای هلند است و امنیت غذایی آن به واردات وابسته بوده است. شهرداری آمستردام در حال توسعه کشاورزی شهری و فناوریهای تولید مواد غذایی محلی است. این شامل مزارع عمودی در ساختمانها، گلخانههای هوشمند روی پشتبامها و سیستمهای آبیاری پایدار است که مصرف آب را به حداقل میرسانند.
توربینهای بادی نصبشده در منطقه بندر غربی آمستردام که بخشی از استراتژی انرژی منطقهای است، میتوانند برق مورد نیاز مزارع عمودی و گلخانههای آمستردام را تأمین کنند، همچنین شهرداری آمستردام در حال توسعه سیستمهای ذخیرهسازی انرژی است که برق مازاد را برای استفاده در زمانهای اوج مصرف ذخیره میکنند.
شهرداری آمستردام اعلام کرده است که برنامه نصب توربینهای بادی در منطقه بندر غربی در حال پیشرفت است و انتظار میرود تا سال ۲۰۳۰ به ظرفیت ۴۶۰ مگاوات برسد، همچنین شهرداری آمستردام در حال مذاکره با شرکتهای فناوری کشاورزی برای توسعه مزارع عمودی و گلخانههای هوشمند در سراسر شهر است. هدف آن است که تا سال ۲۰۳۰، ۱۰ درصد از سبزیجات مصرفی آمستردام از طریق کشاورزی شهری تولید شود.