به گزارش ایرنا، در میان شتاب خیابانها و رفتوآمد روزمره، بناهایی هستند که تنها از آجر و گچ و سنگ ساخته نشدهاند، هر دیوارشان بخشی از حافظه یک شهر است و هر گنبد و منارهشان روایتگر روزگاری که گذشته اما هنوز در زندگی امروز نفس میکشد.
مقبره شهدای بجنورد از همین بناهاست؛ یادمانی تاریخی که نزدیک به یک قرن در این شهر ایستاده و اکنون پس از سالها، قرار است با اجرای عملیات مرمت و ساماندهی، بار دیگر به بخشی زنده از فضای شهری تبدیل شود.
برای اطلاع از جزییات این طرح، میزان اعتبار، روند اجرای عملیات و برنامههای پیشرو، با احمد دیناری، مدیرکل میراثفرهنگی، گردشگری و صنایعدستی خراسان شمالی گفتوگو کردهایم.
احمد دیناری، مدیرکل میراثفرهنگی، گردشگری و صنایعدستی خراسانشمالی
ایرنا: عملیات مرمت مقبره شهدای بجنورد از چه زمانی آغاز شده و هدف اصلی این طرح چیست؟
دیناری: عملیات اجرایی مرمت و ساماندهی مقبره شهدای بجنورد از ابتدای شهریورماه آغاز شده است.
هدف ما تنها مرمت یک بنای تاریخی نیست بلکه تلاش میکنیم این اثر ثبتملی دوباره جایگاه شایسته خود را در فضای شهری پیدا کند و به مکانی خوانا، زیبا و قابل استفاده برای شهروندان و گردشگران تبدیل شود.
این بنا حدود یک قرن قدمت دارد و از نظر معماری نیز دارای ویژگیهای شاخصی است بنابراین حفاظت از آن، در واقع حفاظت از بخشی از هویت تاریخی بجنورد است.
ایرنا: برای اجرای این طرح چه میزان اعتبار در نظر گرفته شده است؟
دیناری: برای اجرای طرح مرمت و ساماندهی مقبره شهدای بجنورد، ۳۰ میلیارد ریال اعتبار ملی از محل اعتبارات وزارت میراثفرهنگی، گردشگری و صنایعدستی اختصاص یافته است.
این اعتبار برای اجرای بخشهای مختلف طرح پیشبینی شده و عملیات نیز در حال انجام است.
ایرنا: عملیات اجرایی شامل چه بخشهایی میشود؟
دیناری: این طرح در دو بخش اصلی دنبال میشود؛ نخست مرمت خود بنای تاریخی و دوم ساماندهی محوطه پیرامونی آن.
در بخش مرمت بنا، اقدامات لازم برای حفاظت و احیای کالبد تاریخی انجام میشود و در بخش محوطه نیز تلاش داریم فضای پیرامونی به شکلی ساماندهی شود که بنا از نظر بصری و شهری جایگاه مناسبتری پیدا کند.
نگاه ما این است که پس از پایان کار، مردم تنها یک ساختمان مرمتشده را نبینند بلکه با یک فضای شهری مطلوب و هویتمند مواجه شوند.
ایرنا: این بنا از نظر معماری چه ویژگیهایی دارد؟
دیناری: مقبره شهدای بجنورد بنایی چهارضلعی است که گنبد و چهار مناره دارد و با توجه به قدمت حدود ۱۰۰ ساله از عناصر مهم در سیمای تاریخی شهر به شمار میرود.
چنین بناهایی علاوه بر ارزش معماری، حامل بخشی از خاطرات و هویت جمعی مردم هستند و به همین دلیل حفاظت از آنها باید فراتر از نگاه تنها کالبدی باشد.
ساماندهی محوطه پیرامونی از بخشهای اصلی طرح است و در همین زمینه از شهرداری و شورای اسلامی شهر بجنورد دعوت کردهایم در زمینه محوطهسازی و ساماندهی پارک پیرامون این اثر همکاری کنند.
اگر دستگاههای مختلف در کنار یکدیگر قرار بگیرند، میتوانیم ظرفیت این بنای تاریخی را بهتر در فضای شهری فعال کنیم و زمینه حضور بیشتر مردم و گردشگران را فراهم آوریم.
ایرنا: مسایل مربوط به عرصه و حریم یکی از موضوعات مطرح درباره این بنا است، در این زمینه چه اقداماتی در حال انجام است؟
دیناری: با توجه به بازدید هفته گذشته مدیرکل دفتر ثبت آثار تاریخی وزارت میراثفرهنگی از این بنا، موضوع بازنگری در ضوابط عرصه و حریم مقبره شهدای بجنورد را نیز دنبال میکنیم.
هدف از این موضوع، بررسی دقیق ضوابط موجود و کمک به رفع مشکلات و محدودیتهای ایجادشده برای مالکان املاک پیرامونی است.
امیدواریم با بررسیهای کارشناسی و همکاری دستگاههای مرتبط، این مسایل نیز به شکل مناسبی مدیریت شود.
ایرنا: چه زمانی میتوان انتظار داشت عملیات این طرح به پایان برسد؟
دیناری: برنامهریزی انجامشده این است که عملیات مرمت و ساماندهی تا پایان آبانماه به بهرهبرداری برسد.
البته کیفیت اجرای کار و رعایت اصول مرمت بناهای تاریخی برای ما اهمیت ویژهای دارد و تلاش میکنیم طرح در کنار سرعت، با دقت و اصول فنی لازم پیش برود.
ایرنا: در مجموع، این بنا چه نقشی میتواند در توسعه گردشگری بجنورد داشته باشد؟
دیناری: بناهای تاریخی بخشی از ظرفیت گردشگری هر شهر هستند و مقبره شهدای بجنورد نیز میتواند در معرفی پیشینه تاریخی و هویت فرهنگی این شهر نقش داشته باشد.
ما معتقدیم بجنورد تنها یک شهر در مسیر عبور مسافران نیست؛ این شهر ظرفیت آن را دارد که به مقصدی برای دیدن، شناختن و ماندن تبدیل شود.
احیای بناهای تاریخی، ساماندهی فضاهای شهری و معرفی بهتر جاذبههای فرهنگی میتواند در تحقق این هدف موثر باشد.
حفظ چنین آثاری در واقع حفظ بخشی از گذشته برای نسلهای آینده است.
خراسان شمالی از استانهایی است که از نظر تنوع و تراکم آثار تاریخی، فرهنگی و طبیعی جایگاه بسیار مهمی در کشور دارد.
بر اساس آخرین آمار، تعداد آثار تاریخی شناساییشده در استان به یکهزار و ۵۳۶ اثر رسیده است.