به گزارش خبرنگار ایرنا، دریای خزر مازندران و به ویژه مناطق غربی این استان و قرارگیری این منطقه در مسیر کریدور بینالمللی شمال - جنوب که ایران را به روسیه، قفقاز و اروپا متصل میکند، موقعیتی راهبردی به آن بخشیده که میتواند نقش تعیینکنندهای در اقتصاد ملی و اشتغالزایی پایدار ایفا کند، اما سالها غفلت، نبود توازن در توسعه منطقهای و ضعف زیرساختها باعث شده تا رسیدن به نقطه مطلوب فاصله زیادی داشته باشیم و به نوعی به این ظرفیتها بالا کمتر توجه شده است.
بندر نوشهر به عنوان یکی از قدیمیترین و مهمترین بنادر شمال کشور، نقش محوری در تجارت دریایی غرب مازندران دارد. این بندر با قدمت بیش از ۹۰ سال، سالانه حجم قابل توجهی کالا جابهجا میکند. بر اساس آمارهای رسمی سازمان بنادر و دریانوردی، در سال ۱۴۰۲ میزان تخلیه و بارگیری در این بندر به یک میلیون و ۱۰۴ هزار تن رسید که نسبت به سال ماقبل آن که ۶۴۰ هزار تن بود، رشدی ۷۲ درصدی را تجربه کرد. تعداد کشتیهای ورودی به این بندر نیز ۵۶ درصد افزایش یافت که نشاندهنده رونق تجارت در این کریدور حیاتی است و این روند صعودی در سال ۱۴۰۳ نیز ادامه داشت و در ۹ ماهه نخست این سال، بیش از یک میلیون تن کالا در بندر نوشهر تخلیه و بارگیری شد که نسبت به مدت مشابه سال قبل ۳۳ درصد رشد داشته است.
افزایش سهم بندر نوشهر از تجارت دریایی
دادههای آماری نشان میدهد که عمده کالاهای وارداتی و صادراتی این بندر شامل غلات، کاغذ و مقوا، چوب و تخته، مواد نفتی، محصولات کشاورزی، مواد معدنی، مواد غذایی و لوازم خانگی است. سهم بندر نوشهر از تجارت دریایی بین بنادر ایرانی حاشیه خزر از ۱۳ درصد در سال ۱۴۰۱ به ۱۸ درصد در سال ۱۴۰۲ رسیده که جایگاه رو به رشد این بندر در اقتصاد منطقه را نشان میدهد.
سرمایهگذاری اصولی در بندر نوشهر
در سالهای اخیر سرمایهگذاری قابل توجهی برای توسعه زیرساختهای بندر نوشهر انجام شده است. یکی از مهمترین پروژهها، راه دسترسی اختصاصی بندر نوشهر بوده که اکنون ۹۵ درصد پیشرفت فیزیکی دارد. این پروژه با هدف کاهش ترافیک شهری و تسهیل تردد کامیونها طراحی شده و تأثیر مستقیمی بر افزایش بهرهوری بندر دارد.
عفلت از ظرفیت راهبردی دریای خزر در غرب مازندران
با وجود این ظرفیتها و سرمایهگذاریها، پرسش اساسی اینجاست: چرا با وجود این همه ظرفیت، غرب مازندران هنوز نتوانسته به قطب اقتصادی مورد انتظار تبدیل شود؟ چرا بنادر نوشهر و فریدونکنار با وجود قدمت و موقعیت ممتاز، هنوز از ظرفیت اسمی خود فاصله دارند؟ و چرا اقتصاد دریامحور که این روزها به عنوان یک راهبرد ملی مطرح است، در این منطقه هنوز در مراحل ابتدایی خود قرار دارد؟ این گزارش به ریشهیابی موانع و ارائه راهکارهای عملی برای شکوفایی این ظرفیتها میپردازد.
موانع اصلی بهرهبرداری ناقص از ظرفیتهای دریای خزر در غرب مازندران
۱. ضعف زیرساختهای بندری و حملونقل پشتیبان
بندر نوشهر با وجود رشد قابل توجه در سالهای اخیر، هنوز با چالشهای جدی زیرساختی روبرو است. عمق حوضچه این بندر با حدود ۴.۵ متر برای پهلوگیری کشتیهای اقیانوسپیما و مدرن کافی نیست. این محدودیت باعث شده که بخش عمده تجارت دریایی شمال به بندر امیرآباد در شرق مازندران منتقل شود. همچنین نبود خط ریل به بنادر غربی مازندران یعنی نوشهر و فریدونکنار یکی از بزرگترین موانع توسعه این بنادر است. در حالی که بندر امیرآباد به شبکه ریلی سراسری متصل است، بنادر غرب استان از این مزیت محروم هستند و حملونقل کالا تنها از طریق جاده انجام میشود که هم هزینهها را افزایش میدهد و هم سرعت ترانزیت را کاهش داده است و این درحالیست که بنا به اظهارات مسوولان، بندر نوشهر برای توسعه به ۲۰۰ هکتار پسکرانه نیاز دارد، در حالی که هم اکنون تنها ۳۵ هکتار در اختیار دارد.
۲. نبود برنامه جامع اقتصاد دریامحور در سطح منطقهای
اگرچه در سالهای اخیر بحث "اقتصاد دریامحور" در سطح ملی مطرح شده، اما این مفهوم در غرب مازندران به یک برنامه عملیاتی و اجرایی تبدیل نشده است. نبود یک نقشه راه مشخص برای هماهنگی بین دستگاههای اجرایی، بخش خصوصی و سرمایهگذاران خارجی باعث شده که ظرفیتهای بزرگ این منطقه به صورت پراکنده و ناکارآمد مدیریت شود. به عنوان مثال، پرورش ماهی در قفس که میتواند سالانه هزاران شغل ایجاد کند، هنوز در غرب مازندران به صورت پایلوت و محدود اجرا میشود.
۳. تحریمها و محدودیتهای بینالمللی
تحریمهای مالی و بانکی علیه ایران، دسترسی به سرمایهگذاری خارجی و تکنولوژی روز دنیا را برای توسعه بنادر و صنایع دریایی محدود کرده است. این موضوع به ویژه در زمینه لایروبی بنادر، نوسازی تجهیزات بندری و جذب خطوط کشتیرانی بینالمللی تأثیر منفی داشته است. همچنین نوسانات ارزی و تورم، برنامهریزی بلندمدت را برای سرمایهگذاران بخش خصوصی با ریسک بالایی مواجه کرده است.
۴. عدم توازن در توسعه منطقهای
یکی از چالشهای جدی، تمرکز سرمایهگذاری و توسعه در شرق مازندران بندر امیرآباد و غفلت نسبی از غرب استان است. این نبود توازن باعث شده که زیرساختهای گردشگری، صنعتی و بندری در غرب مازندران در سطح مطلوبی قرار نگیرد. در حالی که غرب مازندران از نوشهر تا رامسر با برخورداری از جاذبههای گردشگری منحصربهفرد و نزدیکی به استانهای کوهستانی و پرجمعیت، میتواند به یک قطب گردشگری دریایی و تجاری تبدیل شود.
۵. مشکلات مدیریتی و ناهماهنگی بین دستگاهی
تعدد متولیان در حوزه دریای خزر از جمله سازمان بنادر، شیلات، محیط زیست، گردشگری و استانداری و نبود یک نهاد هماهنگکننده مقتدر، باعث موازیکاری، تداخل وظایف و اتلاف منابع شده است. این پراکندگی مدیریتی، اجرای پروژههای کلان را با کندی مواجه کرده و سرمایهگذاران را با سردرگمی اداری روبرو ساخته است.
نگاه مسئولان به ظرفیتهای بندر نوشهر و چالشهای پیش رو
کامران پولادی نماینده مردم نوشهر، چالوس و کلاردشت در مجلس شورای اسلامی، با اشاره به ظرفیتهای راهبردی بندر نوشهر گفته: بندر نوشهر یکی از بنادر مهم شمال کشور است که میتواند نقش تعیینکنندهای در اقتصاد استان و کشور ایفا کند. متأسفانه در سالهای گذشته به این بندر آنطور که شایسته بوده توجه نشده و زیرساختهای آن نیازمند توسعه جدی است. ما در مجلس پیگیر تخصیص اعتبارات لازم برای لایروبی حوضچه و توسعه پسکرانه بندر هستیم.
علی اکبر صفایی، معاون وزیر راه و شهرسازی و مدیرعامل سابق سازمان بنادر و دریانوردی، در بازدید از بنادر شمالی با اشاره به جایگاه بندر نوشهر در کریدور شمال - جنوب گفت: بندر نوشهر به عنوان یکی از حلقههای اصلی کریدور شمال-جنوب میتواند نقشی کلیدی در ترانزیت کالا بین ایران و کشورهای حاشیه خزر ایفا کند. برنامه داریم با تکمیل پروژه راه دسترسی اختصاصی و توسعه زیرساختها، ظرفیت این بندر را به سطح مطلوب برسانیم.
این اظهارات نشان میدهد که اگرچه مسئولان از ظرفیتهای بندر نوشهر و غرب مازندران آگاه هستند، اما فاصله بین شعار و عمل، و همچنین کمبود اعتبارات و ناهماهنگی بین دستگاهی، مانع از تحقق این ظرفیتها شده است. آنچه اکنون نیاز است، عزم جدی در سطح ملی و تخصیص منابع کافی برای تبدیل این بندر تاریخی به یک قطب تجاری و ترانزیتی در حاشیه خزر است.
راهکارهای عملی برای شکوفایی ظرفیتهای غرب مازندران
۱. توسعه زیرساختهای بندری و اتصال ریلی
با باور کارشناسان، اولویت نخست، لایروبی و تعمیق حوضچه بندر نوشهر به حداقل هفت متر برای پذیرش کشتیهای با تناژ بالاتر است. همزمان، اتصال خط ریل راهآهن به اسکله بندر، میتواند انقلابی در ترانزیت کالا ایجاد کند. این پروژه که در برنامههای توسعه استانی نیز مطرح شده، نیازمند تخصیص اعتبارات ملی و استفاده از ظرفیت سرمایهگذاری بخش خصوصی به روش ساخت، بهرهبرداری و انتقال است. همچنین تخصیص ۲۰۰ هکتار پسکرانه به بندر نوشهر برای توسعه انبارها، سیلوها و صنایع تبدیلی نیز ضروری است.
۲. تدوین و اجرای برنامه جامع اقتصاد دریامحور برای غرب مازندران
استانداری مازندران با همکاری دانشگاهها و بخش خصوصی باید یک سند راهبردی ۱۰ ساله برای توسعه اقتصاد دریامحور در غرب استان تدوین کند. این سند باید شامل محورهای زیر باشد:
توسعه پرورش ماهی در قفس با هدف تولید ۵۰ هزار تن در سال
ایجاد دهکدههای گردشگری دریایی در سواحل نوشهر، چالوس و رامسر
راهاندازی خطوط مسافری دریایی منظم بین بنادر غرب مازندران و بنادر روسیه و قزاقستان
توسعه صنایع تبدیلی و فرآوری آبزیان با هدف صادرات به کشورهای حاشیه خزر
۳. ایجاد منطقه ویژه اقتصادی و بندر آزاد تجاری در غرب مازندران
منطقه آزاد تجاری-صنعتی مازندران که هنوز به طور کامل محقق نشده است، این طرح سالهاست در دستور کار قرار دارد و بر اساس آخرین اطلاعات، لایحه ایجاد منطقه آزاد مازندران در مجلس شورای اسلامی در دست بررسی بوده و استاندار مازندران هم پیگیر تصویب نهایی آن است.
ایجاد منطقه ویژه اقتصادی در محدوده بندر نوشهر و اراضی پشتیبانی آن، میتواند مشوقهای مالیاتی و گمرکی جذابی برای سرمایهگذاران ایجاد کند که با رفع پیشنیازها، فرآیند اجرایی منطقه آزاد در این بندر بهزودی آغاز میشود که میتواند جهش قابل توجهی در اقتصاد دریامحور استان ایجاد کند. این منطقه میتواند به عنوان هاب تجاری ایران در حاشیه خزر عمل کرده و کالاهای صادراتی استانهای شمالی و حتی تهران را با کمترین هزینه و زمان به مقاصد صادراتی برساند.
در حالی که منطقه ویژه اقتصادی نوشهر در مجاورت بندر نوشهر واقع شده و با هدف توسعه تجارت، ترانزیت کالا و ایجاد ارزش افزوده در حوزه لجستیک و صنایع دریایی راهاندازی شده است. این منطقه زیر نظر سازمان بنادر و دریانوردی اداره میشود و مزایایی مانند معافیتهای گمرکی و تسهیلات سرمایهگذاری دارد، اما محدودیتهای قانونی مناطق آزاد رو ندارد.
تفاوت کلیدی منطقه ویژه اقتصادی با بندر آزاد تجاری
| ویژگی | منطقه ویژه اقتصادی | منطقه آزاد تجاری |
| محدوده گمرکی | داخل گمرک | خارج از گمرک |
| تشریفات ورود کالا | ساده تر اما با نظارت | بدون تشریفات گمرکی |
| سرمایه گذاری خارجی | با محدودیت | ۱۰۰ درصد محاز |
| قبت برند و مالکیت فکری | محدود | آزاد تر |
وضعیت فعلی
هنوز منطقه آزاد تجاری در غرب مازندران به طور کامل راهاندازی نشده است. فعالان اقتصادی و مسئولان استانی امیدوارند با تصویب نهایی این طرح در مجلس و شورای نگهبان، غرب مازندران بتواند از مزایای کامل منطقه آزاد بهرهمند شود که در صورت تحقق این مهم، و جهش جدی در جذب سرمایهگذاری خارجی و توسعه گردشگری دریایی ایجاد خواهد شد.
۴. جذب سرمایهگذاری خارجی از طریق دیپلماسی اقتصادی فعال
کارشناسان معتقدند با توجه به روابط خوب ایران با کشورهای حاشیه دریای خزر به ویژه روسیه و قزاقستان، باید از ظرفیت دیپلماسی اقتصادی برای جذب سرمایهگذاری مشترک در پروژههای بندری و دریایی استفاده کرد. برگزاری همایشهای بینالمللی سرمایهگذاری در نوشهر و معرفی فرصتهای سرمایهگذاری به شرکتهای روسی، قزاقی و ترکمنی میتواند نتایج ملموسی به همراه داشته باشد.
۵. ایجاد نهاد هماهنگکننده یکپارچه برای مدیریت سواحل خزر
تشکیل شورای عالی توسعه دریای خزر با حضور نمایندگان دستگاههای مرتبط و به ریاست استاندار مازندران، میتواند هماهنگی بین دستگاهی را بهبود بخشد. این شورا باید اختیار تصویب و نظارت بر پروژههای کلان را داشته باشد و به عنوان پنجره واحد سرمایهگذاری عمل کند.
پیشرفت فیزیکی ۹۵ درصدی راه اختصاصی بندر نوشهر
فرماندار نوشهر با اشاره به نقش مجموعه مدیریتی استان در پیشبرد برنامه های شهرستان با بیان اینکه با پیگیری های استاندار مازندران و همراهی مدیران استانی، برخی طرح های مهم که سال ها با کندی مواجه بودند، دوباره در مسیر اجرا قرار گرفت، گفت که راه اختصاصی بندر نوشهر به کمربندی یکی از این طرح های مهم عمرانی در دست اقدام است که اکنون بیش از ۹۵ درصد پیشرفت فیزیکی دارد و تلاش می شود با رعایت استانداردهای فنی و کیفیت مناسب به بهره برداری برسد.
شاهرخ جهانشاهی در گفت و گو با خبرنگار ایرنا ادامه داد: توسعه فعالیت های بندری و بهبود دسترسی به این مجموعه، از موضوعات مهم اقتصادی شهرستان است و تکمیل این مسیر می تواند آثار مثبتی برای منطقه داشته باشد.
نگاه مثبت سرمایهگذاران به منطقه ویژه اقتصادی بندر نوشهر
مدیرکل بنادر و دریانوردی مازندران - نوشهر گفت که توسعه بنادر و ظرفیتهای بندری زمینهساز و بستر مهمی در رشد اقتصادی کشورها و افزایش اشتغالزایی به حساب میآید بنابراین تمایل کشورها به توسعه فعالیتها و حملونقل دریایی با توجه به نقش آن در رشد اقتصادی روزبهروز در حال افزایش است.
سعید کیاکجوری در گفت و گو با خبرنگار ایرنا اظهار داشت: در ایران نیز حملونقل دریایی به لحاظ داشتن بنادر شمالی و جنوبی و جایگاه استراتژیکی که کشورمان دارد، اهمیت بسزایی یافته است. باید به این نکته مهم توجه داشت که قیمت تمامشده کالا در میزان رفاه جامعه تاثیرگذار است و یکی از روشهای کاهش قیمت تمامشده کالاها، استفاده از حملونقل دریایی است به همین علت کشورهای برخوردار از دریا از رشد و توسعه بالاتری برخوردار هستند. در این راستا برای ایمن و سلامت بودن حملونقل دریایی، ارگانهای دریایی مهمترین نقش را ایفا میکنند که متعاقب آن میتوان شاهد رشد و شکوفایی هرچه بیشتر کشور با همکاری مطلوب همه ارگانهای ذیربط در حوزه صادرات و واردات کالا بــاشیم.
وی خاطرنشان کرد: بر این اساس ضرورت دارد، زیرساختهای مناسب بر اساس ظرفیتها و استعداد مناطق بندری توسعه پیدا کند. با توجه به شرایط اقتصادی موجود، سرمایهگذاری در زمینه احداث سیلو و انبار در بندر نوشهر و دیگر بنادر شمالی کشور از شرایط بهتری برخوردار است و از طرفی با در نظر گرفتن نیاز و شرایط تولید انواع کالا و محصولات در کشورهای همسایه، این وضعیت قابل تغییر است، بنابراین هر نوع فعالیتی که منجر به توسعه حملونقل دریایی شود را میتوان قابـل پذیرش دانست.
وی ادامه داد: میزان سرمایهگذاری انجام شده در منطقه ویژه اقتصادی بندر نوشهر طی ۱۰ سال گذشته در زمینههای ساخت و بهرهبرداری از انبار کالا، سیلوی غلات، مخازن روغن خوراکی و کارخانههای چوب خشککنی و ساخت خانههای چوبی پیشساخته، بیش از ۵۵۴ میلیارد ریال بوده است. همچنین از سرمایهگذاریهای در دست اقدام در بندر نوشهر میتوان به احداث سیلوی غلات و کارخانه فرآوری و بستهبندی قهوه در این بندر به ارزش بیش از ۶ هزار و ۵۶۰ میلیارد ریال اشاره کرد.
وی گفت: عملیات اجرایی ساخت بزرگترین کارخانه تجهیزات آزمایشگاهی در خاورمیانه با سرمایهگذاری بیش از چهار هنزار میلیارد ریالی در سیزدهم بهمنماه سال گذشته همزمان با دهه مبارک فجر در منطقه ویژه اقتصادی بندر نوشهر آغاز شد. یکی از مبانی تصمیمگیری سازمان بنادر و دریانوردی در زمینه اجرای پروژههای عمرانی و سرمایهگذاری در بنادر، میزان اشتغالزایی پروژهها است بهگونهای که یکی از دلایل اصلی موافقت با ساخت کارخانه تجهیزات آزمایشگاهی در منطقه ویژه اقتصادی بندر نوشهر، ایجاد اشتغال برای بیش از ۲۱۰ نفر بهصورت مستقیم در صورت تکمیل و بهرهبرداری
این پروژه بوده است.
وی ادامه داد: از دیگر اقداماتی که اداره کل بنادر و دریانوردی مازندران در راستای جذب سرمایهگذاران در دستور کار خود قرار داده میتوان به پروژه احداث ساختمان مرجع دریایی بندر فریدونکنار با هدف ارتقای سطح ایمنی دریانوردی در آبراههای تحت حاکمیت و ناوگان تحت پرچم که شامل بهرهبرداری از سواحل استان مازندران است، اشاره کرد. در حال حاضر احداث ساختمان این پروژه و تجهیز بخشی از آن به اتمام رسیده و تجهیز مرکز کنترل ترافیک دریایی و مرکز فرعی جستوجو و نجات دریایی نیز در فاز دوم در دست اقدام است. علاوه بر این به منظور انجام وظایف بر اساس الزامات ملی و بینالمللی بهعنوان نماینده پرچم و کشور بسترسازی فعالیت بنگاههای تجاری بازرگانی، صنعتی و گردشگری شامل ایستگاههای تفریحی دریایی و ساحلی در تمامی ایام سال و بهصورت شبانه روزی ۲۴ ساعته در حال انجام است.
وی تصریح کرد: همچنین میتوان به باشگاه ملوانان در مجتمع بندری بندر نوشهر اشاره کرد که به منظور رفاه حال دریانوردان، کشتیهای ورودی به بندر نوشهر و شناورهای ملکی مستقر در بندر نوشهر احداث شده، از دیگر اقدامات بخش دریایی است.
سرمایهگذاری ۲ هزار و ۴۰۰ میلیارد ریالی برای توسعه تجهیزات دریایی بندر نوشهر
مدیرکل بنادر و دریانوردی مازندران از سرمایه گذاری ۲ هزار و ۴۰۰ میلیارد ریالی برای توسعه تجهیزات دریایی بندر نوشهر در سالجاری خبرداد و گفت که این طرح ها شامل بازوهای پیشرفته بارگیری دریایی "لودینگآرم" با ۸۰۰ میلیارد ریال اعتبار و شناور جستوجو و نجات "ناجی ۳۱" با یکهزار و ۶۰۰ میلیارد ریال اعتبار است که با هدف ارتقای ایمنی، افزایش بهرهوری و تقویت توان عملیاتی بندر نوشهر اجرا و تأمین شده است.
سعید کیاکجوری درباره پروژه بازوهای پیشرفته بارگیری دریایی "لودینگآرم" افزود: این طرح با استفاده از منابع سازمان بنادر و دریانوردی و با هدف بهبود فرآیند تخلیه سوخت از اسکله، افزایش سرعت و قابلیت اطمینان عملیات و ارتقای سطح ایمنی به بهرهبرداری رسیده است.
مدیرکل بنادر و دریانوردی مازندران ادامه داد: بهرهگیری از این تجهیزات پیشرفته همچنین موجب کاهش هزینههای نگهداری و تعمیرات و افزایش پایداری فرآیند تخلیه سوخت در بندر نوشهر خواهد شد.
کیاکجوری درباره شناور جستوجو و نجات "ناجی ۳۱" نیز گفت: این شناور با اعتباری بالغ بر یکهزار و ۶۰۰ میلیارد ریال از محل منابع داخلی سازمان بنادر و دریانوردی تامین و به ظرفیت عملیاتی بندر نوشهر افزوده شده است.
وی خاطرنشان کرد: بهرهبرداری از "ناجی ۳۱" باعث تقویت توان جستوجو و نجات دریایی، افزایش پوشش خدمات امدادی به شناورهای ایرانی و خارجی و ارائه خدمات سریعتر به مسافران و حادثهدیدگان سواحل میشود.
مدیرکل بنادر و دریانوردی مازندران تاکید کرد: توسعه تجهیزات تخصصی و تقویت ناوگان جستوجو و نجات، نقش مهمی در افزایش ضریب ایمنی و امنیت دریایی و کاهش پیامدهای انسانی و مالی ناشی از سوانح دریایی دارد و این ۲ پروژه نیز در همین راستا به بهرهبرداری رسیدهاند.
قرار گرفتن بندر نوشهر در کانون برنامههای توسعهای منطقه آزاد
دبیر شورایعالی مناطق آزاد، تجاری، صنعتی و گردشگری در سفر کاری خود به منطقه آزاد مازندران که چندی پیش صورت گرفت از بندر نوشهر بازدید کرد و در جریان آخرین وضعیت زیرساختها، ظرفیتها و برنامههای توسعهای این منطقه قرار گرفت.
رضا مسرور در این بازدید، با اشاره به اهمیت راهبردی منطقه آزاد مازندران، بر تدوین برنامه جامع توسعه این منطقه تاکید کرد و گفت: بهرهگیری از ظرفیتهای بندری، لجستیکی و تجاری مازندران میتواند نقش مهمی در ارتقای جایگاه اقتصادی کشور ایفا کند.
وی با بیان اینکه بندر نوشهر به دلیل موقعیت جغرافیایی مناسب، نزدیکی به مرکز استان و دسترسی مطلوب به شبکه جادهای کشور، از جایگاه ویژهای در حوزه حملونقل دریایی، بازرگانی و مبادلات کالا برخوردار است، افزود: این بندر سالهاست در زمینه واردات و صادرات کالا نقش مؤثری ایفا میکند و یکی از بنادر مهم، فعال و راهبردی شمال کشور به شمار میرود.
وی همچنین با اشاره به ظرفیتهای زیرساختی بندر نوشهر از جمله اسکلهها، انبارها، محوطههای کانتینری و تجهیزات تخلیه و بارگیری، تصریح کرد: این امکانات، امکان پذیرش و جابهجایی انواع کشتیهای باری را فراهم کرده و زمینه تقویت نقش این بندر در اقتصاد دریایی کشور را مهیا میسازد.
دبیر شورایعالی مناطق آزاد و ویژه اقتصادی در ادامه، تامین امنیت کالا و خدمات اساسی را از اولویتهای مهم منطقه آزاد مازندران دانست و بر لزوم حملونقل یکسره کالاهای اساسی برای تامین نیازهای عمومی و کاهش هزینههای توزیع تأکید کرد.
مسرور همچنین تسهیل رویههای گمرکی را یکی از محورهای اصلی توسعه این منطقه عنوان کرد و گفت: اعمال رویههای گمرکی مناطق آزاد در محدودههای بندر امیرآباد و نوشهر میتواند زمینه بهرهمندی از مزایا و مشوقهای ویژه مناطق آزاد در واردات کالاهای اساسی را فراهم کند.
وی، جذب سرمایهگذاریهای داخلی و خارجی در حوزههای بندری، لجستیک و زنجیره تأمین را از دیگر اولویتهای منطقه آزاد مازندران برشمرد و افزود: ایجاد بسترهای مناسب برای سرمایهگذاری، میتواند به توسعه فعالیتهای اقتصادی و افزایش بهرهوری در این منطقه منجر شود.
دبیر شورایعالی مناطق آزاد و ویژه اقتصادی همچنین بر ضرورت ایجاد خطوط کشتیرانی بینالمللی و تشکیل شرکتهای تخصصی برای راهاندازی خطوط منظم دریایی تأکید کرد و این اقدام را گامی مهم در اتصال منطقه آزاد مازندران به مسیرهای تجاری دریای خزر و فرامرزی دانست.
مسرور توسعه صادرات محصولات کشاورزی و صنایع تبدیلی را نیز از اهداف مهم این برنامه عنوان کرد و اظهار داشت: ایجاد و تقویت شرکتهای مدیریت صادرات با تمرکز بر محصولات کشاورزی میتواند به افزایش حجم صادرات از مسیر منطقه آزاد مازندران کمک کند.
نتیجهگیری
غرب مازندران با برخورداری از بنادر تاریخی نوشهر و فریدونکنار، سواحل بکر و چشماندازهای کوهستانی، نزدیکی به بازارهای مصرف استانهای پرجمعیت و قرارگیری در مسیر کریدور شمال-جنوب، یکی از مستعدترین مناطق ایران برای توسعه اقتصاد دریامحور است. بندر نوشهر با رشد ۷۲ درصدی تخلیه و بارگیری در سال ۱۴۰۲ و سرمایهگذاری ۲۴۰ میلیارد تومانی در تجهیزات دریایی، در مسیر صعودی قرار دارد، اما هنوز با ظرفیت واقعی خود فاصله زیادی دارد.
با این حال، سالها غفلت، نبود توازن در توسعه منطقهای، ضعف زیرساختها به ویژه کمبود ۲۰۰ هکتار پسکرانه و نبود خط ریل و ناهماهنگی مدیریتی باعث شده که این ظرفیتها به شکل مطلوب بهرهبرداری نشود. در شرایطی که محاصره دریایی آمریکا مسیرهای تجاری جنوب را با محدودیت مواجه کرده، توجه به ظرفیتهای دریای خزر نه یک انتخاب، بلکه یک ضرورت استراتژیک است.
توسعه بنادر غرب مازندران، اتصال آنها به شبکه ریلی و ایجاد منطقه ویژه اقتصادی میتواند ضمن ایجاد دهها هزار شغل مستقیم و غیرمستقیم، نقش مهمی در تنوعبخشی به مسیرهای تجاری کشور و کاهش وابستگی به مسیرهای جنوبی ایفا کند. آنچه اکنون نیاز است، اراده سیاسی در سطح ملی، تخصیص اعتبارات هدفمند و استفاده از ظرفیت سرمایهگذاری بخش خصوصی و خارجی است. غرب مازندران دیگر نمیتواند منتظر بماند؛ زمان شکوفایی این گنجینه ناشکفته فرا رسیده است.
مازندران سه بندر شامل بنادر امیرآباد بهشهر، منطقه ویژه اقتصادی نوشهر و فریدونکنار دارا است.
منطقه وِیژه اقتصادی بندر نوشهر با بیش از ۸۰ سال به گستره ۸۸ هکتار و دارا بودن ۱۱ پست اسکله تجاری و خدماتی و تجهیزات مدرن بندری و دریایی از ظرفیت مناسبی برای تخلیه و بارگیری انواع کالا ها و پذیرش کشتی های تجاری با ظرفیت بالغ بر ۶ هزار و ۵۰۰ تُن برخوردار است.
اداره کل بنادر و دریانوردی مازندران در منطقه ویژه اقتصادی نوشهر مستقر است و بندر فریدونکنار هم زیر مجموعه این اداره کل است.
بندر فریدونکنار حدود ۵۵ هکتار وسعت دارد و به عنوان نخستین بندر خصوصی شمال کشور در پی گسترش مبادلات بازرگانی با کشورهای حاشیه دریای خزر به شمار میرود.
این بندر از طریق جاده های هراز و فیروزکوه نزدیکترین بندر به مرکز کشور بوده و عمده فعالیت آن به عنوان بندر چند منظوره در زمینه تخلیه و بارگیری فراورده های نفتی، غلات و کالاهای عمومی است و با ۲ پست اسکله سالانه ظرفیت بارگیری و تخلیه حدود ۷۰۰ هزار تن کالا را دارد.
شهر بندری نوشهر در فاصله ۲۰۰ کیلومتری پایتخت قرار دارد. بندر نوشهر در اردیبهشت ماه سال ۹۰ با تصویب مجلس شورای اسلامی به منطقه ویژه اقتصادی تبدیل شد.