چه در انتظار قطار باشد و چه در حال استراحت انفرادی در یک کافه، یک کشور کوچک در جنوب شرقی آسیا، مردم خود را به سمت یک عادت رو به زوال سوق میدهد: مطالعه.
به گزارش فرارو به نقل از سیانان، سنگاپور این ماه یک کمپین ملی پنجساله جدید برای پرورش عادت مطالعه راهاندازی کرد، با مشوقهایی از جمله پرداختهای کوچک به شهروندانی که دقایق مطالعه خود را در یک وبسایت دولتی ثبت میکنند.
مقامات شرط میبندند، استراتژی بازیسازی - با استفاده از یک سیستم امتیازدهی برای ردیابی عادت برای یک پاداش متوسط - و حس مشارکت عمومی میتواند به بازگرداندن عادتی که به سرعت با پیمایش مخرب مغز جایگزین میشود، کمک کند.
ملیسا تام، رئیس هیئت کتابخانه ملی، در بیانیهای گفت: در حالی که محتوای کوتاه به ما کمک میکند تا آگاه بمانیم، مطالعه طولانی توجه، تفکر انتقادی و تخیل را تقویت میکند.در نهایت، ما میخواهیم ملتی از کتابخوانانی را ببینیم که کنجکاو، متفکر، نکتهسنج و مجهز به پیمایش در دنیایی هستند که به طور فزایندهای پیچیده میشود.
این طرح البته کتابخوانها را ثروتمند نمیکند، چرا که برای کسب درآمد ۱ دلار سنگاپور (۰.۸ دلار آمریکا) به ۵۰ روز مطالعه نیاز است. یک جلسه ۱۵ دقیقهای یا بیشتر، ۲۰ سکه مجازی برای خوانندگان به ارمغان میآورد و خوانندگان باید ۱۰۰۰ سکه جمعآوری کنند تا مبلغ یک دلاری را دریافت کنند. فقط میتوان در هر روز یک جلسه را ثبت کرد.
این برنامه منحصر به فرد در زمانی ارائه میشود که دامنه توجه در حال کاهش است و عادات مطالعه در سراسر جهان رو به زوال است. مربیان در تلاشند تا با «پوسیدگی مغز» - کاهش ادراکشده در تواناییهای شناختی ما که به دلیل مصرف بیش از حد محتوای کمعمق آنلاین - و پیمایش آخرالزمانی (doomscrolling) است، مبارزه کنند.
جدیدترین رتبهبندیهای جهانی که هفته گذشته منتشر شد، نشان میدهد که نمرات مهارت خواندن در میان نوجوانان ۱۵ساله آمریکایی بهشدت افت کرده است؛ این در حالی است که کشورهای آسیایی مانند سنگاپور و چین عملکردی فوقالعاده داشتهاند. این مطالعه، یکی از چالشهای موجود را افزایش حواسپرتی ناشی از ابزارهای دیجیتال در کلاس درس عنوان کرده است.
«لو چین ای» (Loh Chin Ee) از «موسسه ملی آموزش» سنگاپور میگوید که محور اصلی طرح ابتکاری این کشور، تبدیل مطالعه به یک بازی (گیمیفیکیشن) و نهادینه کردن آن به عنوان یک عادت است.
«لو» که در زمینه عادتهای مطالعه تحقیق میکند، گفت: برای کسی که زیاد مطالعه میکند، ۱۵ دقیقه ممکن است زمان بسیار کوتاهی به نظر برسد، اما به گمان من، این مدتزمانی ایدهآل و مناسب است. واقعیت این است که وقتی صحبت از خواندن متن روی صفحه نمایش میشود، بسیاری از افراد همچنان مطالعه میکنند؛ اما آن نوع مطالعه عمیق که مستلزم صرف وقت و تعهد به خواندن است، ممکن است کمتر اتفاق بیفتد.
مطالعه فراتر از محیط مدرسه
با وجود اینکه سنگاپور همچنان در زمینه نمرات مهارت خواندن پیشتاز جهانی است، نگرانیهایی وجود دارد مبنی بر اینکه دانشآموزان با ارتقا به پایههای بالاتر و آغاز آمادگی برای آزمونهای سرنوشتساز، اشتیاق خود را به مطالعه از دست میدهند.
یک تحلیلگر ریسک در سنگاپور که به اقتضای شغلش گزارشهای فنی و اخبار زیادی را مطالعه میکند، معتقد است که دانشآموزان با ورود به مقطع متوسطه، لذت مطالعه را از دست میدهند.
«آیزاک نئو» (Isaac Neo)، ۳۲ ساله، میگوید: به نظرم دوران نوجوانی میتواند بسیار پراسترس باشد. آزمونهای بزرگ و مهمی پیش رو دارید و کمکم مطالعه را تنها به مطالب مورد نیاز برای امتحان محدود میکنید. و به این ترتیب، رفتهرفته عادت مطالعه برای لذت و سرگرمی را از دست میدهید.
وقتی نئو متوجه شد که از زمان آغاز فعالیت حرفهایاش سالهاست کتابی به دست نگرفته، در سال ۲۰۲۵ «باشگاه کتابخوانی مردان مدرن» را تأسیس کرد.
او گفت: با افراد زیادی صحبت کردهام که میگویند انگیزهشان همین است: اینکه دوباره مطالعه را به یک عادت تبدیل کنند، چون مدتهاست که آن را کنار گذاشته بودند.
نئو میگوید اعضای باشگاه کتابخوانیاش به او میگویند که مدتها بود کتابی نخوانده بودند و حالا حتی به سراغ ژانرهایی میروند که در گذشته هرگز به آنها روی نمیآوردند.
به گفته NLB (هیئت کتابخانههای ملی سنگاپور)، طرح «کسب پاداش همزمان با مطالعه» تا پایان سال در مرحله آزمایشی قرار دارد و قرار است بر اساس بازخوردها، ویژگیها و بهبودهای جدیدی به آن افزوده شود. خوانندگان همچنین میتوانند در یک پویش خیریه شرکت کنند؛ پویشی که این سازمان امیدوار است با ثبت ۷.۵ میلیون دقیقه مطالعه، تا سقف ۱۱۸.۳۰۰ دلار (۱۵۰.۰۰۰ دلار سنگاپور) کمک مالی برای آن جمعآوری شود.
بحث و گفتگو درباره ارزشگذاری مادی مطالعه
این طرح در این دولتشهر مرفه، بحثهایی را برانگیخته است؛ بحث بر سر اینکه آیا پول واقعاً میتواند عشق به کتاب را در افراد نهادینه کند یا خیر. برخی منتقدان معتقدند که انگیزه افراد برای مطالعه باید صرفاً عشق به خواندن باشد.
در مقابل، گروهی دیگر بر این باورند که در عصر حاضر که عوامل حواسپرتی بیشماری وجود دارد، هر اقدامی که مردم را به مطالعه ترغیب کند، نمیتواند کار بدی باشد.
شارمین لیم، تولیدکننده ۲۸ساله محتوا در حوزه کتاب و سبک زندگی در سنگاپور، گفت: ترجیح میدهم ببینم مردم مشغول مطالعه هستند و ایستگاه قطار یا اتوبوس خود را رد میکنند، تا اینکه مدام صدای تیکتاک و سریالهای چینیِ ساختهشده با هوش مصنوعی را بشنوم که با صدای بلند در قطار پخش میشوند.
اشلی چیا که اداره یک باشگاه کتابخوانی را بر عهده دارد، معتقد است که تعریف موفقیت باید جنبههای وسیعتری را در بر گیرد.
او گفت: من کلیت ایده تبدیل مطالعه به یک عادت و تشویق جزئیِ افراد برای شروع این کار را دوست دارم. اگر سنگاپور میخواهد فرهنگ مطالعه را در جامعه نهادینه کند، شاید معیار موفقیت تنها این نباشد که مردم روزانه ۱۵ دقیقه مطالعه کنند؛ بلکه باید به خوانندگانی کنجکاوتر تبدیل شویم؛ کسانی که فراتر از آنچه بلافاصله در دسترس یا بلافاصله کاربردی است، مطالعه میکنند.
با این حال، پژوهشهایی وجود دارد که نشان میدهد مشوقهای مالی میتوانند میل طبیعی فرد به ادامه یک رفتار را، پس از حذف پاداش، کاهش دهند.
چاریسا انجی، روانشناس بالینی ارشد در مرکز «پوترا استار کر» (Putra Star Care) سنگاپور، میگوید: پاداشهای نقدی برای کسانی که از پیش تا حدی به مطالعه علاقه دارند، مؤثر واقع میشوند؛ اما برای کسانی که هیچگونه علاقهای به آن ندارند، مشوقهای نقدی ممکن است راهکار مناسبی برای ایجاد انگیزه درونی و پایدار جهت مطالعه نباشند.
باید دید که آیا پاداشهای نقدیِ ناچیز میتوانند بر ترشح دوپامینِ ناشی از سازوکارهای الگوریتمی غلبه کنند یا خیر. در کشوری که با اجرای کمپینهای ملی – از طرحهای نظافت عمومی گرفته تا ترویج رفتارهای مؤدبانه – به موفقیت دست یافته است، شاید یک تلنگر ملایم و پاداشی اندک کافی باشد تا مردم را به ورق زدن کتاب و مطالعه ترغیب کند.