سرویس بینالملل خبرگزاری کتاب ایران(ایبنا)- الهه شمس: مری بیرد، رئیس هیئت داوران امسال، عقیده دارد که شاهکارهای ادبی هرگز با فرمولهای تکراری خلق نمیشوند. به گفته او، در لیست امسال برای هر سلیقهای یک شگفتی وجود دارد؛ از آثار خندهدار و تکاندهنده گرفته تا فانتزیهای تاریک، درامهای خانوادگی و دنیاهای جادویی و رازآلود که مخاطب را مجذوب یا شگفتزده میکنند.
داوران امسال کتابهایی را برگزیدهاند که مرز جغرافیایی ندارند و خواننده را از بیمارستانی در مکزیکوسیتی به سواحل پساآخرالزمانی بریتانیا و از دربار گمنام قرونوسطایی به سلولی جادویی در یک زندان میبرند.
نامزدهای امسال و داستانهایشان
در کتاب سایه شیء (The Shadow of the Object) اثر کلوئی آریجیس، با فلورا همراه میشویم که در بیمارستان با زنی کهنسال و کلکسیونر اسباببازیهای قدیمی دوست میشود؛ رمانی درخشان در ستایش دوستی و کشف حقیقت در دل سایهها.
اما کلاین در رمان سوویتزی (Switzy)، با طنزی تاریک سفر مدیری بازنشسته به کلینیک مرگ خودخواسته در زوریخ را روایت میکند و به این پرسش کلیدی پاسخ میدهد که پس از حذف دستاوردهای بیرونی، چه چیزی از هویت انسان باقی میماند.
رمان کوتاه و سوررئال هلن هیچکجا (Helen of Nowhere) نوشته مککنا گودمن، سرگذشت استادی رسواشده را پی میگیرد که پس از فروپاشی زندگیاش به روستا پناه میبرد؛ داستانی که منتقدان آن را افسانهای مدرن برای طرد مردان ناکارآمد از صحنه زندگی میدانند.
ام. جان هریسون پس از شش سال با رمان پادآرمانشهری پایان همهچیز (The End of Everything) بازگشته است؛ روایتی تلخ از زندگی زبالهگردی در سواحل بریتانیا همزمان با فروپاشی جامعه و تهاجم بیگانگان.
مارلون جیمز در رمان ناپدیدشدگان (The Disappearers) بار دیگر به جامائیکای اواخر قرن بیستم میرود تا پرونده قتل یک بازیگر تئاتر و پیامدهای تراژیک آن را کالبدشکافی کند؛ اثری جسورانه که لایههای پنهان جامعه کارائیب را به تصویر میکشد.
رمان کیسه سیاه (Black Bag) نوشته لوک کنارد، هجویهای دانشگاهی درباره بازیگری است که میپذیرد یک ترم تحصیلی را درون کیسهای سیاه بگذراند تا واکنش دیگران بررسی شود؛ اثری جذاب که وضعیت شکننده مردانگی مدرن را نقد میکند.
نخستین رمان کنان اورهان به نام نوسازی (The Renovation) داستان غریبی دارد؛ زنی کارگرانی را برای ساخت حمام استخدام میکند اما آنها درگاه جادویی به یک زندان واقعی در ترکیه میسازند. داوران این اثر را به خاطر طنز گزنده و پرسشهایش درباره تبعید و آزادی ستودهاند.
ربکا پری در اولین رمان خود، باشد که به پادشاه غذا دهیم (May We Feed the King)، زندگی پادشاهی بیمیل در قرونوسطی را با فعالیتهای یک موزهدار امروزی پیوند میزند؛ اثری معماگونه که خواننده را مدام غافلگیر میکند.
در رمان مینیمالیستی خانه نخل (The Palm House) اثر گوئندولین رایلی، با زندگی دو دوست قدیمی آشنا میشویم که در کافهای در لندن به مرور غمها و تنهاییهای خود میپردازند؛ رمانی سرشار از گفتگوهای ماندگار.
الیزابت استرات در کتاب چیزهایی که هرگز نمیگوییم (The Things We Never Say) پرترهای از معلمی معمولی در ماساچوست ارائه میدهد که در خلوت خود با انزوا میجنگد. اثری عمیق که مانند قایق نجاتی در توفان روزگار ماست.
داگلاس استوارت در رمان تصویرگرایانه جانِ جان (John of John) داستان فارغالتحصیل جوانی را روایت میکند که با کراهت به زادگاه خفقانآور خود در یک جزیره بازمیگردد تا با شرم و خشونتی قدیمی مواجه شود.
رمان خشن اما لطیف تمام آن سگها (All Them Dogs) نوشته جامل وایت، داستان دو خلافکار در غرب دوبلین است که درگیر کشش عاطفی متقابلی میشوند؛ اثری که انسانیتی ظریف را در بستری خشن به تصویر میکشد.
در نهایت، رمان گوتیک زندهشکافها (The Vivisectors) اثر میسوری ویلیامز، پادزهری بر رمانهای ملایم دانشگاهی است که در شهری رو به زوال، به سراغ استادان شیاد، مادران بدرفتار و تنشهای فرهنگ ابطال میرود.
نگاهی به آمار و حواشی فهرست ۲۰۲۶
نویسندگان حاضر در این فهرست از کشورهای جامائیکا، مکزیک، ترکیه، انگلستان، اسکاتلند، ایرلند و آمریکا بودند.
طولانیترین کتاب فهرست، رمان ۶۰۰صفحهای مارلون جیمز (ناپدیدشدگان) و کوتاهترین آنها رمان ۱۴۰صفحهای مککنا گودمن (هلن هیچکجا) است. در این فهرست دو برنده سابق بوکر یعنی داگلاس استوارت و مارلون جیمز، در کنار الیزابت استرات که پیش از این نامزد شده بود، رقابت کردند.
ام. جان هریسون که در سال ۲۰۲۲ داور بوکر بود، اکنون در سن ۸۱ سالگی در فهرست نامزدها قرار داشت و در مقابل، جامل وایت با ۲۸ سال سن، جوانترین نامزد امسال بود. بسیاری از این نامزدها پیشینههای شغلی عجیبی دارند؛ از مدیریت مغازه تاتو و طراحی مد گرفته تا ژیمناستیک حرفهای در رشته ترامپولین، وکالت ناموفق و بازیگری کودکی که کارنامه درخشانی نداشته است.
منبع: thebookerprizes