به گزارش ایرنا ، بازار سنتی هر شهر از جاذبه های گردشگری اقتصادی آن محسوب می شود و هرچه از قدمت برخوردار باشد بر جذابیت و جلوه های آن افزوده می شود.
برابر اعلام اداره کل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی استان اردبیل، مجموعه تاریخی بازار اردبیل معروف به قیصریه یا راسته بازار در سال ۱۳۶۴ با شماره ۱۶۹۰ در فهرست آثار تاریخی ملی به ثبت رسیده است.
این بنای تاریخی و تماشایی شامل راسته های متعددی است و راسته یا رسته، یکی از مهمترین اجزای تشکیل‌دهنده هر بازار است و به طور معمول در هر رسته یا راسته، یک صنف خاص فعالیت می‌کند.
نور و فروغ این بازار از طریق شکاف‌های تعبیه شده در حفاظ‌های گنبدی شکل فراهم شده و زیبایی بی نظیری را به فضای درونی بازار می بخشد.
راسته های بازار تاریخی اردبیل شامل راسته اصلی بازار (راسته بازار) و راسته های پیر عبدالملک، قیصریه، کفاشان، زرگران، سراجان، خراطان، قصابان، بقالان، کلاه دوزان، علافان، پنبه فروشان، پارچه فروشان، مسگران، چاقو سازان، آهنگران، جلایی، خشکبار(حاجی میرزا)، گلشن، وکیل، حاج احمد، حاج شکر، مجیدیه و سرای دوگوچی و تیمچه زنجیرلی، منازل، مسجد و حمام بوده و بنای کنونی از مجموعه آثار برجا مانده از دوره سلجوقی، صفوی و زندیه است.
بازار تاریخی اردبیل در منابع موجود از سده چهارم هجری قمری به صورت صلیبی که مسجدی در وسط آن قرار گرفته، توصیف شده است و بر اساس مستندات تاریخی، این بازار در دوره سلجوقیان بنا شده و در سده‌های هفتم و هشتم هجری قمری رونق زیادی داشته اما دوره اصلی رونق آن به عصر صفوی بازمی‌گردد.
مجموعه فعلی بازار اردبیل مملو از طاق‌هایی به شکل جناغ و گنبدهایی ساده است و پهنای طاق نمای حجره‌ها به طور میانگین در حدود سه متر و قطر ستون‌های طاق‌ها نیز حدود ۸۰ سانتیمتر است.
نور و فروغ این بازار از طریق شکاف‌های تعبیه شده در حفاظ‌های گنبدی شکل فراهم شده و زیبایی بی نظیری را به فضای درونی بازار می بخشد.
با این که زمان زیادی از احداث این مجموعه گذشته ولی همچنان بازار تاریخی اردبیل به عنوان بازار اصلی اهالی شهر محسوب می‌شود و محل عرضه انواع صنایع دستی، محصولات کشاورزی و سوغاتی اردبیل است.
سقف گنبدی شکل بازار تاریخی اردبیل
بازار تاریخی و سرپوشیده اردبیل درست در مرکز شهر کهن اردبیل واقع شده است و بازار به علت عبور خیابان در نیم قرن پیش از میان بازار، به دو قسمت تقسیم شده است.
بازار اردبیل از شمال به میدان امام حسین (ع) یا همان (تازه میدان)، از جنوب به خیابان های آیت‌الله طالقانی، بلوار آیت‌الله مروج اردبیلی و میدان فجر، از شرق به خیابان آیت‌الله کاشانی و از غرب به خیابان ناصرلی صوفی منتهی می شود.
مسجد جامع و مسجد اعظم اردبیل در داخل بازار اردبیل واقع شده و حال و هوای عرفانی و معماری معنوی بازار تاریخی اردبیل با طاق ها و سقف های گنبدی شکل، نشان از سنت مردم این استان دارد و توجه هر بیننده‌ای را به خود جلب می‌کند.
این مجموعه تاکنون جایگاه تاریخی و اقتصادی خود را به خوبی نگه داشته و سالانه جمعیت قابل توجهی از اردبیلی‌ها را در کنار مسافران داخلی و گردشگران خارجی میزبانی می‌کند.
بعد از گذشت قرنها از احداث بازار تاریخی اردبیل، هنوز هم نبض تجارت سنتی شهر در آن می‌تپد و در میان بوی ادویه، صدای چکش مسگران و نقش فرش‌های اردبیلی جلوه‌ای زنده از تاریخ، فرهنگ و هنر مردمان این دیار را به نمایش می‌گذارد.
طبق آمارهای منتشره از اداره کل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی استان اردبیل، بازار تاریخی و سرپورشیده اردبیل بعد از بقعه تاریخی جهانی شیخ صفی الدین اردبیلی یکی از مهمترین مقاصد مورد بازدید گردشگران و مسافران است.
همه ساله مسافران و گردشگران اردبیل با ورود به این شهر، سری به بازار و راسته های متنوع آن می زنند و علاوه بر خرید سوغاتی و مایحتاج، از تماشای طاق ها و دیوارهای آجری قدیمی آن با تاریخ کهن این دیار آشنا می شوند.
مرمت و احیای بازار تاریخی اردبیل
مرمت و ساماندهی بازار
پر جاذبه بودن بازار تاریخی اردبیل از حیث شمایل قدیمی آن همواره از دغدغه های مسئولان شهرستان اردبیل و اداره کل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی استان بوده است.
فرماندار اردبیل از تشکیل کارگروه حفظ و احیای بناهای تاریخی و طراحی نقشه راه و برنامه‌ای هدفمند برای تحقق این موضوع خبر داده و ساماندهی بازار سرپوشیده را از یکی از موضوعات مهم در دستور کار این کارگروه اعلام کرده است.
رونق گردشگری شهر اردبیل به طور مستقیم به احیا و بازسازی فضاهای سنتی نظیر بازار تاریخی و سرپوشیده ارتباط دارد.
فرزاد قلندری اظهار کرد: حفظ و احیای ابنیه تاریخی علاوه بر احیای هویت تاریخی و فرهنگی استان به افزایش ظرفیت‌های گردشگری و اقتصادی منطقه نیز رونق خواهد داد.
وی ادامه داد: قرار است در گام اول ۵۰ میلیارد ریال برای احیا و بازسازی سرای حاج احمد بازار تاریخی اردبیل اختصاص یابد تا این سرا به صورت مناسب ایمن‌سازی و احیا شود.
پیشتر اداره کل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی استان اردبیل نیز از آغاز عملیات مرمت و احیای مرحله دوم سرای زنجیرلو در بازار تاریخی این شهر خبر داده بود.
در این راستا عملیات مرمت و احیای فاز دوم سرای زنجیرلو بازار تاریخی اردبیل در ضلع شرقی سرا با تخلیه مغازه‌ها آغاز شد و این ضلع شامل ۱۰ واحد مغازه است و با همکاری صاحبان مغازه‌ها عملیات مرمت و احیا انجام شد.
مرمت ضلع غربی سرای زنجیرلو، پیش از ضلع شرقی به اتمام رسیده است و اداره کل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی استان اردبیل فضاهای عمومی این سرا شامل شارع، ستون‌ها و گنبدها را مرمت و بازسازی می‌کند.
ساماندهی بازار تاریخی شهر اردبیل به عنوان یک اثر ملی و جاذبه گردشگری مهم ضروری است و این کار منطبق با ضوابط میراث فرهنگی انجام می‌گیرد.
به اذعان کارشناسان امر، ضوابط مربوط به بافت تاریخی و عدم مداخله بیش از حد در بازار تاریخی در ساماندهی لحاظ می شود تا مرمت و ساماندهی سبب تغییر در بافت کهن و سنتی بازار نشود.
به صورت همزمان طرح بازسازی و مرمت بخش‌های مختلف این بازار تاریخی از جمله سرای زنجیرلو و سرای پنبه‌فروشان توسط اداره کل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی اردبیل و با مشارکت بازاریان انجام می گیرد و مسئولان از بازاریان انتظار دارند در اجرای این طرح و عوامل آن همکاری کنند.
بازار سرپوشیده اردبیل
مدیرکل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی استان اردبیل از اختصاص ۷۰ میلیارد ریال اعتبار برای مرمت و ساماندهی بازار تاریخی و مطالعه بافت سنتی مرکز استان خبر داد و بر استمرار نظارت و رسیدگی به وضعیت بنای آن تاکید کرد.
جلیل جباری اظهار کرد: این اعتبار از سوی وزیر میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی در پی مصوبات سفر مسئولان وزارتخانه به استان برای پروژه های یاد شده اختصاص یافته است.
وی افزود: بر این اساس ۵۰ میلیارد ریال برای پروژه مرمت و ساماندهی بازار تاریخی اردبیل هزینه می شود که می‌تواند در تکمیل ساماندهی این مجموعه موثر باشد.
او ادامه داد: مبلغ ۱۰ میلیارد ریال نیز برای مطالعه بافت تاریخی شهر اردبیل اختصاص یافته که می‌تواند نقطه شروع طرح ساماندهی و توسعه گردشگری بافت تاریخی اردبیل باشد.
رونق گردشگری شهر اردبیل به طور مستقیم به احیا و بازسازی فضاهای سنتی نظیر بازار تاریخی ارتباط دارد و نقش بازار سرپوشیده به عنوان قلب اقتصاد بازار در جذب گردشگر پررنگ است.
از اینرو مسئولان امر و دستگاه های اجرایی مرتبط تلاش می کنند تا بازار تاریخی یا قیصریه اردبیل، شکوه تاریخی خود را حفظ کند و همچنان به عنوان یکی از جاذبه های قدیمی، اقتصادی و پربازدید این شهر محل رجوع و بازدید خیل کثیر مسافران و گردشگران اقصی نقاط کشور و حتی خارج باشد.
شهر اردبیل مرکز استان اردبیل با بیش از ۵۵۰ هزار نفر جمعیت از مقاصد اصلی گردشگران و ایرانگردان است.