کارگروه تخصصی «منطقه خلیجفارس» متشکل از استانهای اصفهان، بوشهر، چهارمحال و بختیاری، فارس، کهگیلویه و بویراحمد، هرمزگان، یزد و منطقه آزاد کیش، با تسهیلگری دکتر محمود رامشینی، به بررسی راهکارهای عملیاتیسازی «طرح سلام محله» پرداختند.
این کارگروه با تأکید بر گذار از مدلهای سنتیِ مبتنی بر مراکز رسمی به سمت «شبکهسازی اجتماعی»، الگوهای نوآورانهای را با هدف کاهش آسیبهای اجتماعی و مردمیسازی خدمات بهزیستی ارائه کرد.
از «تکیهگاه» تا «سلام همسایه»؛ الگوی موفق یزد
در این نشست، تجربیات استان یزد به عنوان یکی از الگوهای موفق در پیادهسازی طرح سلام محله مورد توجه ویژه قرار گرفت. این استان با هدف گسترش چتر حمایتی در محلات و بهرهگیری از ظرفیتهای اجتماعی، دو طرح پیشران را معرفی کرد:
۱. طرح «تکیهگاه» (ظرفیتسازی مذهبی):
این طرح با شناسایی ۱۲۰ تکیه و حسینیه فعال، آنها را به عنوان «پایگاههای اجتماعی» جایگزین یا مکمل مراکز رسمی «مثبت زندگی» تعریف کرده است. با کسب مجوز از شورای تأمین و شورای برنامهریزی استان، تکایا به شرکای اجتماعی بهزیستی تبدیل شدهاند تا با رویکردی محلهمحور، در کاهش آسیبهایی نظیر طلاق و اعتیاد نقش ایفا کنند. این اقدام گامی بلند در جهت استفاده حداکثری از سرمایههای اجتماعی موجود در محلات است.
۲. طرح «سلام همسایه» (حمایت از سالمندان):
این طرح با تمرکز بر سالمندان تنها و نیازمند حمایت، شبکه داوطلبی را میان همسایگان ایجاد کرده است. از جمله اقدامات کلیدی این طرح میتوان به تأمین غذای گرم برای سالمندانِ ناتوان در پختوپز، تعامل میانادیانی (از جمله حمایت از سالمندان اقلیتهای دینی مانند زرتشتیان) و ایجاد «کانونهای مهر و گفتگو» اشاره کرد. در این کانونها، همسایگان به عنوان یاور و مددکار، وظیفه شناسایی و حمایت از سالمندانِ مقیم محله را بر عهده دارند.
نگاه کلان: باور به راهکارهای علمی و اجتماعی
گزارشهای ارائه شده در این کارگروه بر یک محور کلیدی تأکید داشت: «ایمان و باورِ مدیران به سیاستهای شبکه سازی اجتماعی». تسهیلگران و مدیران حاضر در کارگروه منطقه خلیجفارس متفقالقول بودند که بهزیستی بدون تکیه بر اجتماعات محلی و مشارکتهای مردمی، قادر به پوششِ گستره وسیع نیازهای اجتماعی نیست.
دکتر رامشینی و مدیران استانهای عضو کارگروه، ضمن بررسی رویکردهای توسعه پایدار در خدمات اجتماعی، تأکید کردند که اولویت اصلی سازمان باید تسهیل صدور مجوز برای گروههای مردمی، تکایا و خیریههای محلی باشد تا خدمات بهزیستی نه فقط در دفاتر اداری، بلکه در بطن خانهها و محلات به مردم ارائه شود.
این نشست با تأکید بر اینکه «طرح سلام محله» فراتر از یک بخشنامه، یک تغییر پارادایم در مددکاری اجتماعی کشور است، به کار خود پایان داد. مقرر شد تجربیات استانهای منطقه خلیجفارس به عنوان مدلهای عملیاتی به سایر مناطق کشور نیز جهت الگوبرداری پیشنهاد شود.