گروه جامعه ایرنا- مهر امسال در حالی از راه میرسد که حدود ۱۷ میلیون دانشآموز بار دیگر راهی مدارس میشوند؛ جمعیتی که حضورشان، چهره شهرها و روستاها را تغییر میدهد و مدرسه را دوباره به یکی از مهمترین کانونهای اجتماعی کشور تبدیل میکند. از این منظر، بازگشایی مدارس را میتوان آغاز دوباره یک چرخه بزرگ آموزشی و اجتماعی دانست؛ چرخهای که کیفیت آن از ماهها پیش و در قالب پروژه مهر، برنامهریزی و سیاستگذاری شده است.
بازگشایی مدارس، برای خانوادهها با خرید لوازمالتحریر، آماده کردن لباس مدرسه و تنظیم دوباره برنامه روزانه همراه است و برای دانشآموزان، بازگشت به حیاط مدرسه، کلاس درس و دیدار دوباره دوستان و معلمان را به همراه دارد؛ اما در سوی دیگر این اتفاق اجتماعی، ماهها برنامهریزی و آمادهسازی در وزارت آموزش و پرورش و مجموعههای استانی و منطقهای جریان دارد تا زنگ آغاز سال تحصیلی در شرایطی مناسب به صدا درآید.
در این میان، «پروژه مهر» به عنوان برنامهای مستمر و سالانه، یکی از محورهای اصلی آمادهسازی آموزش و پرورش برای آغاز سال تحصیلی است. این پروژه با نگاهی فراتر از روزهای پایانی شهریور، فرایندی برای شناسایی نیازها، بررسی چالشها و برنامهریزی برای سال تحصیلی پیش روست؛ فرایندی که در آن موضوعاتی مانند ساماندهی نیروی انسانی، آمادهسازی فضاهای آموزشی، تأمین تجهیزات، برنامهریزی آموزشی و پرورشی و نحوه استقبال از دانشآموزان مورد توجه قرار میگیرد.
«پروژه مهر» یک رویداد بزرگ ملی
اهمیت این برنامه زمانی بیشتر نمایان میشود که بدانیم آغاز سال تحصیلی، تنها یک رویداد درونسازمانی برای آموزش و پرورش نیست و حضور میلیونها دانشآموز در مدارس، فضای عمومی جامعه را نیز تحت تأثیر قرار میدهد. به همین دلیل، علیرضا کاظمی وزیر آموزش و پرورش «پروژه مهر» را یک رویداد بزرگ ملی توصیف کرده است؛ رویدادی که با حضور حدود ۱۷ میلیون دانشآموز، میتواند یک جنبش اجتماعی و اتفاقی بزرگ در فضای عمومی جامعه ایجاد کند.
وزیر آموزش و پرورش با تأکید بر ضرورت آمادگی همه بخشهای آموزش و پرورش برای شروع سال تحصیلی، خواستار آن شده است که «قطار تعلیم و تربیت» در آغاز سال بهدرستی حرکت کند. تأکید او بر این است که سال تحصیلی جدید باید با کمترین دغدغه و مشکل آغاز شود و مدیران آموزش و پرورش نیز شاخصهای مربوط به آمادگی مدارس را به صورت مستمر رصد کنند.
از نگاه اجرایی، این آمادگی طیف گستردهای از اقدامات از وضعیت فیزیکی مدرسه و کلاسهای درس گرفته تا سازماندهی معلمان و برنامههای استقبال از دانشآموزان را دربرمیگیرد و به همین دلیل، مدیران آموزش و پرورش باید در روزهای منتهی به بازگشایی مدارس، آخرین وضعیت مجموعه تحت مدیریت خود را بررسی و مشکلات باقیمانده را شناسایی و برای رفع آنها اقدام کنند.
وزیر آموزش و پرورش بر همین اساس بر مرور روزانه «داشبورد مدیریتی» و رصد دقیق شاخصهای آغاز سال تحصیلی تأکید کرده است. فضای مدارس، برنامه استقبال از دانشآموزان، برنامههای اجرایی زنگ آغاز سال تحصیلی و دیگر اقدامات مرتبط نیز باید در تقویم اجرایی و اتاق وضعیت مورد بررسی قرار گیرد تا مشکلات احتمالی پیش از آغاز رسمی سال تحصیلی شناسایی و برطرف شود.
در کنار آمادهسازی فضا و تجهیزات، تأمین نیروی انسانی مورد نیاز مدارس یکی از مهمترین موضوعات در روزهای پایانی تابستان است؛ چراکه کیفیت آغاز سال تحصیلی تا حد زیادی به این موضوع وابسته است که دانشآموزان از همان روزهای نخست، کلاس درس و معلم داشته باشند و فرایند آموزش بدون وقفه آغاز شود.
رضوان حکیمزاده معاون آموزش ابتدایی وزارت آموزش و پرورش، در همین زمینه از استمرار خدمت بازنشستگان و ورود فارغالتحصیلان دانشگاه فرهنگیان خبر داده و اعلام کرده است که با استفاده از این ظرفیتها، کلاس درسی بدون معلم نخواهد ماند. این موضوع نشان میدهد ساماندهی نیروی انسانی همچنان یکی از محورهای مهم پروژه مهر در آستانه سال تحصیلی جدید است.
علی فرهادی سخنگوی وزارت آموزش و پرورش نیز از استفاده از ظرفیتهای مختلف برای پوشش نیاز مدارس خبر داده است. بر اساس اعلام وی، معلمان شاغل، بازنشستگان، ۲۱ هزار نیروی حقالتدریس آزاد و نیروهای جذبشده از آزمونهای استخدامی، بخشی از ظرفیتهایی هستند که برای تأمین نیروی مورد نیاز مدارس مورد استفاده قرار خواهند گرفت.
این اقدامات در شرایطی دنبال میشود که بازگشایی مدارس، تنها به تأمین معلم و آماده بودن کلاس درس محدود نمیشود. مدرسه قرار است پس از چند ماه وقفه تابستانی و گذار از یک دوره تلخ و سخت و تعطیلی مدارس، دوباره به محیطی برای آموزش، ارتباط اجتماعی، فعالیتهای فرهنگی و پرورشی و شکلگیری تجربههای تازه دانشآموزان تبدیل شود؛ بنابراین کیفیت فضایی که دانشآموز در نخستین روزهای سال تحصیلی با آن مواجه میشود، میتواند بر تجربه او از بازگشت به مدرسه اثرگذار باشد.
۱۵۰ برنامه برای آغاز سال تحصیلی جدید
برنامههای استقبال از دانشآموزان نیز در همین چارچوب اهمیت پیدا میکند. آموزش و پرورش برای روزهای آغازین سال تحصیلی برنامههای متنوعی را پیشبینی کرده است و بر اساس اعلام وزیر، ۱۵۰ برنامه برای آغاز سال تحصیلی جدید در نظر گرفته شده تا آغاز مهر با شکوه بیشتری برگزار شود. جشن غنچهها و شکوفهها نیز طبق برنامهریزی انجامشده در روزهای ۳۱ شهریور و اول مهر برگزار خواهد شد تا گروههای مختلف دانشآموزی به تدریج وارد فضای مدرسه شوند.
برای دانشآموزان، این روزها یادآور آغاز دوبارهای است؛ آغاز مسیری که از کلاس درس و مدرسه میگذرد و در طول یک سال تحصیلی با یادگیری، دوستی، تجربههای تازه و فعالیتهای آموزشی و پرورشی ادامه پیدا میکند. برای خانوادهها نیز بازگشایی مدارس به معنای بازگشت نظم آموزشی و روزمرگیهای مرتبط با مدرسه است و از همین رو، کیفیت و آرامش روزهای نخست سال تحصیلی اهمیت ویژهای دارد.
اکنون با نزدیک شدن به اول مهر، بخش قابل توجهی از این فرایند به مرحله نهایی رسیده است. مدارس در حال آماده شدن برای بازگشت دانشآموزان هستند و آموزش و پرورش تلاش دارد با استفاده از ظرفیتهای موجود، سال تحصیلی را بدون وقفه و با کمترین مشکل آغاز کند. تأکید بر رصد مستمر وضعیت مدارس، تأمین نیروی انسانی و اجرای برنامههای استقبال از دانشآموزان نیز نشان میدهد هدف اصلی پروژه مهر، تنها باز کردن درهای مدارس نیست؛ بلکه فراهم کردن شرایطی است که آموزش از نخستین روز سال تحصیلی، منظم و با ثبات آغاز شود.