گسترش مناطق خشک تا سال ۲۱۰۰ میتواند نیمی از خشکیهای کره زمین را در بر گیرد و این تحول اقلیمی، چالشهای زیستمحیطی گستردهای را بههمراه خواهد داشت.
همزمان با گرم شدن تدریجی سیاره ما، مناطق خشک به طور فزایندهای در حال گسترش هستند و چشماندازهای طبیعی را دگرگون میسازند. این پدیده، که با تغییرات اقلیمی جهانی ارتباط تنگاتنگی دارد، بقای گونههای گیاهی و حیاتوحش را در معرض تهدید قرار میدهد. پژوهشهای جدید نشان میدهد که این روند، پیامدهای عمیقی بر منابع آب و امنیت غذایی در سراسر جهان خواهد داشت و نیاز به ارزیابیهای دقیقتر را ضروری میسازد.
ابعاد جدید گسترش مناطق خشک تا سال ۲۱۰۰
مطالعهای جدید در نشریه Environmental Research Letters پیشبینی میکند که تا پایان قرن ۲۱، مناطق خشک میتوانند تا ۴۰٫۲۸ درصد از خشکیهای کره زمین را پوشش دهند. این گسترش مناطق خشک بر اساس شاخص خشکی (AI) مدلسازی شده و نشان میدهد که مناطق با کمبود آب شدید، از ۳۸٫۵۸ درصد (در دوره ۱۹۹۴-۲۰۲۳) به طور قابلتوجهی افزایش مییابند. این افزایش، معادل گسترش ۲٫۳۷ میلیون کیلومتر مربع خشکی است که پیامدهای جدی از جمله تشدید کمبود آب و بیابانزایی به دنبال دارد.
مطالب مرتبط- اقیانوسهای زمین به گرمترین دمای ثبتشده در تاریخ رسیدند
- شدیدترین النینوی تاریخ در حال شکلگیری است؛ گرمای زمین در 2027 رکوردشکنی میکند
- دریای خزر در بحران؛ تغییرات اقلیمی و برداشتهای گسترده خطر نابودی بزرگترین دریاچه جهان را افزایش میدهد
نقش دوگانه CO2 و تأثیر آن بر خشکسالی
یکی از عوامل کلیدی در تغییرات گسترش مناطق خشک، اثر افزایش سطح دیاکسید کربن (CO2) بر تعرق گیاهان است. بالا رفتن CO2 باعث بسته شدن روزنههای گیاهان و کاهش اتلاف آب میشود، که بر محاسبات پتانسیل تبخیر و تعرق (PET) تأثیر میگذارد. مطالعات پیشین اغلب این عامل را نادیده گرفته بودند. محققان با استفاده از چارچوب PET اصلاحشده با CO2 و مدلهای اقلیمی پیشرفته، نشان دادند که CO2 ممکن است تا حدی سرعت گسترش مناطق خشک را کاهش دهد و از برآوردهای بسیار بدبینانه قبلی جلوگیری کند.
کدام مناطق جهان بیشترین آسیب را میبینند؟
مناطق خشک به چهار زیرگونه اصلی تقسیم میشوند که شامل نیمهخشک، خشک، نیمهخشک مرطوب و فراخشک هستند. پیشبینیها حاکی از آن است که استرالیا، برزیل و بخشهایی از آفریقا، در این قرن با شدیدترین تغییرات در گسترش مناطق خشک مواجه خواهند شد. مناطق فراخشک بیشترین افزایش را تجربه خواهند کرد و در کشورهایی مانند الجزایر، لیبی و عربستان سعودی گستردهتر خواهند شد.
∎