روز گذشته در ایالت زاکسن-آنهالت آلمان، انتخاباتی برگزار شد که فراتر از یک رقابت منطقهای به آزمونی سرنوشتساز برای تمام نظام سیاسی این کشور تبدیل شده است. حزب راستافراطی «آلترناتیو برای آلمان» (AfD) که با فاصلهای چشمگیر در نظرسنجیها پیشتاز بود برای نخستین بار در تاریخ پس از جنگ جهانی دوم، شانس تصاحب یک دولت ایالتی را دارد. راستها در این ایالت آلمان در حالی قدرت گرفتهاند که ژرمنها پس از ایتالیاییها و فرانسویها میتوانند سومین قطعه از دومینو واگرایی در اتحادیه اروپا را به زمین بیندازند. این رویداد، زنگ خطری جدی برای «دیوار آتش» سیاسیای است که احزاب اصلی آلمان برای سالها در برابر راستافراطی برپا کرده بودند.
شکست دیوار آتش؛ از یک پیروزی نمادین تا تهدیدی تمامعیار
داستان از تابستان ۲۰۲۳ در شهر کوچک راگون-یسنیتس با ۹هزار نفر جمعیت آغاز شد. جایی که «هانس لوت» یک کشاورز و عضو AfD، با ۵۱درصد آرا به عنوان نخستین شهردار تماموقت این حزب انتخاب شد. این پیروزی، نخستین ترک در دیواری بود که احزاب جریان اصلی آلمان برای مهار راستافراطی ساخته بودند. «میشائیل کرشمر» نخستوزیر زاکسن و تأثیرگذارترین عضو اتحادیه دموکرات مسیحی (CDU) در شرق آلمان، در آن زمان هشدار داد «چیزی در آلمان در حال لغزیدن است».
امروز، سه سال بعد، آن «لغزش» به یک زمینلرزه سیاسی تبدیل شده است. براساس تازهترین نظرسنجیها، AfD در زاکسن-آنهالت با ۴۱ تا ۴۳ درصد آرا، فاصلهای حدود ۱۸درصدی با حزب صدراعظم «فریدریش مرتس» (CDU با ۲۳ درصد) دارد. اگر این حزب اکثریت آرا را بدست آورد، کنترل پلیس، مدارس و سرویس اطلاعاتی ایالت را در اختیار خواهد گرفت و دیوار آتش را برای همیشه فروخواهد ریخت.
سرنوشت سیاست آلمان در بنبست
حتی در صورتی که AfD به اکثریت مطلق دست نیابد، این انتخابات نشان داده راهبرد «طرد کامل» تا چه اندازه نظام سیاسی آلمان را زیر فشار قرار داده است. برای جلوگیری از به قدرت رسیدن AfD، حزب CDU ناچار است با دشمن ایدئولوژیک دیگر خود، یعنی حزب چپافراطی ائتلاف کند. چنین ائتلافی، قویترین ادعای AfD را تقویت میکند که «انتخابات در آلمان رأی را تغییر میدهد، اما دولت را نه».
صدراعظم مرتس که خود را متعهد به حفظ دیوار آتش میداند، بهتازگی اعلام کرده است: «همکاری میان حزب من و این حزب [AfD] و مقامات آن ممکن نیست. هیچ مصالحهای وجود نخواهد داشت». با این حال، او از واژه «دیوار آتش» پرهیز میکند، زیرا احتمالاً دریافته این عبارت قدرت اقناعکنندگی پیشین خود را از دست داده است.
آیا راست افراطی قویتر شده است؟
پاسخ، بهصراحت بله است. شواهد، این صعود را به وضوح نشان میدهند: AfD در انتخابات فدرال ۲۰۲۵ سهم آرای خود را به ۲۱ درصد رساند. اکنون در ایالت زاکسن-آنهالت، نظرسنجیها حاکی از کسب ۴۱ درصد آراست که تقریباً دو برابر ۲۰.۸درصدی این حزب در انتخابات قبلی این ایالت در سال ۲۰۲۱ است.
مورخان محافظهکاری مانند «آندریاس رودر» معتقدند دیوار آتش دقیقاً به نتیجه معکوس دست یافته است. این راهبرد که برای محروم کردن AfD از قدرت و سپس از رأیدهندگان طراحی شده بود، در هدف اول تا حد زیادی موفق بوده، اما در هدف دوم کاملاً شکست خورده است.
گستره این صعود نیز تنها به شرق آلمان محدود نمیشود. در انتخابات مارس ۲۰۲۶ در ایالت بادن-وورتمبرگ در غرب آلمان، AfD موفق شد سهم آرای خود را به ۱۸.۸ درصد برساند و روند راستگرایی را از شرق به غرب گسترش دهد.
آلمان در آستانه یک تحول تاریخی
نتایج امروز در زاکسن-آنهالت، صرفاً یک گزارش انتخاباتی نیست؛ این میتواند نقطه عطفی در تاریخ معاصر آلمان باشد. برای نخستین بار از پایان جنگ جهانی دوم، یک حزب راستافراطی در آستانه تصاحب قدرت در سطح ایالتی قرار گرفته است. بسیاری از ناظران بینالمللی این رخداد را «سیگنالی هولناک» برای اروپا توصیف کردهاند.
فروپاشی دیوار آتش، اگر رخ دهد، نهتنها معادلات سیاسی آلمان را دگرگون خواهد کرد، بلکه پیامی روشن برای تمام اروپا دارد: موج راستگرایی افراطی، دیگر در حاشیه نیست؛ در مرکز قدرت قرار گرفته است.