علیرضا احمدی | روزنامه‌نگار 

اگرچه قرار بود محاصره دریایی ایران به ابزار فشار واشنگتن برای به زانو درآوردن تهران تبدیل شود، روز شنبه خلیج‌فارس به صحنه‌ای برای نمایش قدرت موشکی ایران و تغییر معادلات میدان نبرد تبدیل شد، چراکه سپاه پاسداران با شلیک چند فروند موشک بالستیک ضد‌کشتی، ناو هواپیمابر و یک‌ناوشکن آمریکایی را که در عملیات محاصره دریایی و حمله به کشتی‌های ایرانی مشارکت داشتند، از منطقه فراری داد.
در چنین شرایطی عملیات دریایی اخیر سپاه پاسداران را باید در امتداد هشدارهای صریح اخیر مقام‌های ارشد ایران درباره عواقب ادامه محاصره دریایی دانست؛ هشداری که به‌نظر می‌رسد اکنون وارد فاز عملیاتی شده‌است. تهران پیش‌تر اعلام کرده بود که محاصره دریایی و حمله به کشتی‌های ایرانی بدون پاسخ نخواهد ماند. اهمیت این رخداد در هدف قرارگرفتن ناوگان آمریکایی خلاصه نمی‌شود بلکه پیام اصلی آن تغییر معادله‌ای است با این محور که ایران محاصره‌پذیر نیست و هرگونه تلاش برای بستن راه‌های تجارت و صادرات آن با هزینه‌ای مستقیم برای نیروی نظامی آمریکا همراه خواهد بود.

‌از هشدار سیاسی تا بازدارندگی عملیاتی
‌رویکرد آمریکا: برقراری محاصره دریایی در چارچوب راهبرد جنگ اقتصادی
‌پیام ایران: تأکید مقام‌های ارشد ایران بر حمله به اهداف آمریکایی درصورت ادامه محاصره و ایجاد مزاحمت برای کشتی‌های ایران
‌اقدام آمریکا: ادامه محاصره دریایی و بی‌توجهی به هشدارهای ایران
‌واکنش ایران: حمله با چند فروند موشک بالستیک ضد‌کشتی به یک‌ناو هواپیمابر و یک‌ناوشکن ارتش آمریکا
‌اقدام آمریکا: فرار ناوگان آمریکا از منطقه درگیری و حمله تلافی‌جویانه به 3نفتکش ایران

ضربه به نماد اقتدار دریایی آمریکا
سپاه پاسداران در اطلاعیه‌ای ابعاد مختلف حمله راهبردی به اهداف آمریکایی در خلیج‌فارس را تشریح کرد:
‌ زمان: بامداد شنبه، 14شهریورماه
‌محدوده جغرافیایی: منطقه تنگه‌هرمز
‌نیروی عمل‌کننده: نیروی هوافضای سپاه پاسداران
‌تسلیحات: چند فروند موشک بالستیک (احتمالا از نوع قاسم بصیر یا خلیج‌فارس)
‌اهداف: یک ناو هواپیمابر و یک‌ناوشکن ارتش آمریکا در سطح منطقه
‌ دلیل راهبردی: شرکت در محاصره دریایی و ایجاد مزاحمت برای کشتی‌های ایرانی 
‌نتیجه: واردآمدن خسارت و فرار از منطقه درگیری از ترس حمله مجدد
‌هشدار راهبردی: دشمن درصورت ادامه اقدام‌های خصمانه و متجاوزانه باید منتظر پاسخ‌های سهمگین نیروهای مسلح ایران باشد.

واکنش واشنگتن
ضرب‌شست ایران واکنش مقام‌های آمریکایی ازجمله سنتکام را به‌دنبال داشت، آن‌هم با اطلاعیه‌ای دوپهلو و مبهم:
‌ اطلاعیه سنتکام:
 سپاه پاسداران موشک‌های بالستیک را به سمت 2ناو جنگی نیروی دریایی آمریکا که در آب‌های منطقه در حال گشتزنی بودند، شلیک کرد.
 ‌یک ناو هواپیمابر آمریکایی (جورج واشنگتن) و یک‌ناوشکن مجهز به موشک‌های هدایت‌شونده مورد هدف بودند.
 ‌ در این حملات نیروهای آمریکایی آسیب ندیدند.
 ‌ نیروهای سنتکام در واکنش 3نفتکش ایران را در نزدیکی سواحل خارک، در نزدیکی جاسک و دریای عمان ‌ هدف قرار دادند.

عاقبت بی‌توجهی به هشدارهای ایران
حمله راهبردی ایران به ناوگان دریایی ارتش آمریکا در آب‌های منطقه در شرایطی انجام شد که ایران هشدار داده بود درصورت ادامه محاصره دریایی، واکنش متفاوتی نشان خواهد داد.

محمدباقر قالیباف، رئیس مجلس:
 ‌ اگر دشمن محاصره را تشدید کند، حتما پاسخ نظامی می‌دهیم.
 ‌ کنترل کامل تنگه‌هرمز در اختیار نیروهای ایرانی است.
 ‌ اگر طرف آمریکایی به تعهدهای خود عمل نکند، ایران با زبان قدرت او را مجبور خواهد کرد به تعهداتش عمل کند.

محسن رضایی، دبیر شورای‌عالی امنیت‌ملی:
 ‌ اگر محاصره ادامه پیدا کند، ما منافع اقتصادی آمریکا را صددرصد و با قدرت هدف قرار خواهیم داد.
 ‌ تهران خود را برای مرحله جدیدی از درگیری آماده می‌کند؛ مرحله‌ای که با جنگ‌های قبلی متفاوت خواهد بود.

سردار حسین محبی، سخنگوی سپاه پاسداران:
 ‌ اگر آمریکا بخواهد یک دلار به ایران ضربه اقتصادی وارد کند، ممکن است چندین دلار هزینه و خسارت متوجه خودش شود.
 ‌ حمله به جزیره لارک خطایی راهبردی و مهلک ازسوی رژیم ترامپ در جریان جنگ اقتصادی بود؛ خطایی که موازنه را علیه طراحان آن تغییر خواهد داد و هزینه‌های سنگینی درپی خواهد داشت. دشمن در هردو عرصه اقتصادی و نظامی تبعات این محاسبه غلط را خواهد پرداخت.

ابراهیم ذوالفقاری، سخنگوی قرارگاه مرکزی خاتم‌الانبیا(ص):
 ‌ درصورت تداوم شرارت، ناامنی و مزاحمت برای کشتی‌های ایرانی و محاصره دریایی ایران، ضربات نیروهای مسلح ایران علیه شناورهای نظامی آمریکا در منطقه شدیدتر از قبل خواهد بود و امکان گسترش آن نیز وجود دارد.

دست‌بالای ایران در تنگه‌هرمز
علاوه‌بر هدف قرارگرفتن ناوگان ارتش آمریکا ازسوی سپاه، برخی رویدادهای دیگر از دست‌بالای ایران در تحولات تنگه‌هرمز حکایت دارد.
 ‌ هدف قراردادن 3فروند نفتکش متخلف در مسیر غیرمجاز تنگه‌هرمز (براساس اطلاعیه سپاه)
 ‌ هدف قراردادن 3فروند شناور وابسته به آمریکا در مناطق دیگر (براساس اطلاعیه سپاه پاسداران)
 ‌ انتشار فیلم‌های مستند درباره اقدام و مدیریت قاطع نیروی دریایی سپاه در تنگه هرمز برای نخستین‌بار
 ‌ حمله به یک فروند شمپاد (شناور مدیریت‌پذیر از راه دور) ارتش آمریکا که قصد ورود به منطقه حفاظت‌شده تنگه‌هرمز را داشت.
 ‌ انتشار تصاویر رصد دقیق ناوگان دریایی آمریکا در آب‌های منطقه

نکات ویژه یک عملیات راهبردی
درباره حمله بالستیکی ایران به ناوگان دریایی ارتش آمریکا نکات مهمی وجود دارد که در ادامه به برخی از آنها اشاره می‌شود.
‌نخستین شلیک: گفته می‌شود که این نخستین‌بار با آغاز جنگ بود که سپاه پاسداران با موشک‌های بالستیک ضدکشتی، ناوهای آمریکایی را در خلیج‌فارس هدف قرار داده‌است.
‌ پیام ویژه تهران: ایران اکنون مستقیما به ترامپ هشدار می‌دهد که همه کشتی‌های جنگی آمریکا به‌عنوان «هدف» مطرح هستند.
‌یک هشدار: تحلیلگران معتقدند این حمله ایران یک هشدار مهم داشت؛ اینکه هرگونه حمله به کشتی‌های ایرانی با حملات متعدد به کشتی‌های مرتبط با کشورهای شرکت‌کننده در تهاجم ضدایرانی پاسخ داده خواهد شد.
‌ اقدامی بی‌سابقه: برخی تحلیلگران تأکید کرده‌اند حمله بالستیکی ایران به ناو هواپیمابر اقدامی بی‌سابقه ازسوی یک کشور با قدرت نظامی ناهمتراز علیه ناوگان دریایی آمریکا بوده‌است.
‌اعلام هشدار ایران: برخی معتقدند شلیک‌های اخیر ایران را باید پیش‌هشداری برای واشنگتن دانست که درصورت اراده ایران، اصابت به ناوهای آمریکایی گریزناپذیر است.
‌ اعتبار آمریکا در خطر: با تعمیق تنش‌ها در تنگه‌هرمز ناوگان دریایی آمریکا بیش از گذشته در خطر اصابت موشک‌های ایران قرار گرفته است؛ موضوعی که خطر واردشدن ضربه سهمگین به اعتبار نظامی آمریکا را دوچندان کرده‌است.
‌ فرار نه، اراده ایران: برخی تحلیلگران نظامی معتقدند برخلاف ادعای سنتکام درباره مانور و مقابله ناوها با موشک‌های ایران، جمهوری‌اسلامی صرفا قصد «اعلام هشدار» داشته است و درصورت ادامه تنش‌ها «اصابت» کاملا دردسترس است.
‌درسی درباره تهدیدهای مشابه: حمله ایران اثبات مستند آسیب‌پذیری ناوهای هواپیمابر در برابر موشک‌های بالستیک ضدکشتی است و در حوزه مقابله با ‌ تهدیدهای مشابه، به‌عنوان مثال در برابر چین، آشکارکننده نقاط ضعف مهمی است.

موشک‌های بالستیک ضد‌کشتی ایران
گمانه‌زنی درباره نوع موشک‌های بالستیک شلیک‌شده ازسوی ایران یکی از محورهای مورد توجه در تحولات روزهای اخیر بوده‌است.
‌ نوع: بالستیک ضدکشتی
‌ اهمیت: طراحی ویژه به‌منظور هدف قراردادن ناوهای بزرگ آمریکایی
‌نکته ویژه: ایران جزو نخستین کشورهای منطقه است که روی موشک‌های بالستیک ضدکشتی سرمایه‌گذاری گسترده‌ای انجام داده‌است.

‌ مهم‌ترین نمونه‌ها
‌خلیج‌فارس: با برد 300کیلومتری و با قابلیت اصابت به اهداف متحرک دریایی
‌قاسم بصیر: با برد بیش از 1200کیلومتری و مجهز به سامانه اپتیکی پیشرفته‌
‌ ذوالفقار بصیر: با برد حدود 700کیلومتری و بهره‌مندی از جست‌وجوگر اپتیکی
‌بالستیک ضد‌کشتی فاتح110: با برد مؤثر 300کیلومتری و نقطه‌زنی بالا
‌هرمز 1و2: با برد حدود 300کیلومتری و سر جنگی تا 600کیلوگرم
‌ نکته ویژه: ایران سال‌ها روی موشک‌های بالستیک ضدکشتی (مانند خانواده خلیج‌فارس، هرمز و قاسم بصیر) سرمایه‌گذاری کرده‌ و هدف‌گیری ناو هواپیمابر را باید نمودی از تکمیل زنجیره «شناسایی»، «ردیابی» و «هدف‌گیری» علیه هدف متحرک در شرایط واقعی جنگ به‌حساب آورد.