به گزارش روابط عمومی اداره کل فرهنگ و ارشاد اسلامی استان سمنان، در متن کامل یادداشت ناصر نبی زاده آمده است.
شهریور و مهرماه جاری (۱۴۰۵)، شاهد برگزاری چندین اختتامیه از رویدادهای موضوعی بیستودومین جشنواره بینالمللی فرهنگی و هنری امام رضا (ع) بوده و هستیم؛ رویدادهایی که همچنان ادامه دارند. در این نوشته، نگاهی کوتاه به دو جشنواره خواهیم داشت؛ یکی از این رویدادها را خودم افتخار حضور در اختتامیه آن داشتم و دیگری را به دلیل علاقهمندی، بهصورت ویژه پیگیری میکردم.
۱- شانزدهمین جشنواره دلنوشته، سفرنامه و خاطرهنویسی رضوی «روشنای مشرقی» در استان ایلام
دلنوشته، خاطرهنویسی و سفرنامه، از مردمیترین شیوههای بیان احساسات، نگرشها، آمال و خواستههای انسان هستند؛ انعکاسی بیتکلف از خواستههای درونی آدمها و در عین حال، گونههایی ادبی که اگرچه امروز در لابهلای گزارشهای تصویری کمرنگتر شدهاند، اما اهمیت و کارکرد خود را همچنان حفظ کردهاند.
یکی از مهمترین کارکردهای این شیوههای نوشتاری، اشتراک تجربه با دیگران و گسترش دیدگاهها و افقهای فکری است. انسان از مبدأ تا مقصد، در حال تجربه یک واقعه است؛ تجربهای که میتواند با ثبت و به اشتراک گذاشتن آن، عمق بیشتری پیدا کند. حال اگر این تجربه، تجربه زیارت و دیدار یار باشد، اهمیت و عمق آن دوچندان خواهد شد.
البته بحث اهمیت سفرنامهنویسی و خاطرهنویسی، موضوع این نوشته نیست. مسئله اصلی این یادداشت، توجه به اهمیت این جشنواره در گشودن دریچههایی متفاوت به مفهوم زیارت و انتقال این تجربیات به دیگران و البته آیندگان است؛ و مهمتر آنکه این آثار میتوانند مبنایی برای خلق آثار ادبی و هنری دیگری چون داستان، نمایشنامه، فیلمنامه و... قرار گیرند.
ما در بنیاد بینالمللی فرهنگی هنری امام رضا (ع)، در رویکرد نوین خود و با کمک همکاران گرامی و عزیزمان در ادارهکل فرهنگ و ارشاد اسلامی ایلام، پس از چند سال وقفه، به بازتعریف دوباره این جشنواره پرداختیم.
اکنون، پس از برگزاری اختتامیه شانزدهمین جشنواره و در آغاز برنامهریزی برای هفدهمین دوره آن، چند موضوع را باید مورد توجه قرار دهیم تا روند پویایی و تحول این جشنواره همچنان ادامه یابد.
نخست؛ تبدیل ثبت تجربه زیارت به یک فرهنگ عمومی
اهمیت ثبت تجربه زیارت، از آغاز تا پایان، در قالب دلنوشته، خاطره یا سفرنامه، باید برای عموم مردم و بهویژه در گام نخست برای گروههای منسجم زیارتی، با هماهنگی مراکزی که بهصورت حرفهای گروههای زیارتی را سامان میدهند و تورهای زیارتی را برنامهریزی میکنند، تبیین شود.
هدف آن است که نوشتن درباره این تجربه ناب، یعنی زیارت، به یک فرهنگ تبدیل شود و شاهد تولید آثار گستردهتری در طیفهای گوناگون باشیم.
دوم؛ تکمیل زنجیره خلق اثر
بر اساس سیاست کلی و عمومی بنیاد، با محوریت تولید محصول و اثر از جشنوارهها و رویدادهای گوناگون، تکمیل زنجیره تولید اثر در این جشنواره نیز باید مورد توجه قرار گیرد.
هرچند خود دلنوشته، سفرنامه و خاطرهنویسی شایسته و قابل انتشار است، اما این آثار میتوانند منابعی منحصربهفرد برای تولید آثار ماندگار در سبکهای دیگر ادبی و هنری، چون رمان، فیلمنامه، نمایشنامه و پویانمایی باشند.
در نتیجه، باید با برنامهریزی مناسب و به همت و همکاری همکاران عزیزمان در ادارهکل فرهنگ و ارشاد اسلامی ایلام و شوراهای مشورتی و محتوایی این جشنواره، شبکههای شناسایی و بازآفرینی متون، برای انتشار آثار برگزیده و همچنین شناسایی مضمونهای زیبا و بکر، جهت تولید آثار دیگر فرهنگی و هنری، تشکیل شود.
از تپه های تاریخ تا آسمان هشتم؛ نگاهی به نخستین تجربه جشنواره سفال و سرامیک رضوی در سمنان
وظیفه و دغدغه ما در بنیاد بینالمللی فرهنگی هنری امام رضا (ع)، ایجاد فرصت برای عرض ارادت همه هنرمندان در سبکها و رشتههای مختلف به امام هشتم، حضرت علی بن موسیالرضا (ع) است. از سوی دیگر، پیشنهاد همکاران عزیزمان در ادارهکل فرهنگ و ارشاد اسلامی استان سمنان، که یکی از مراکز اصلی جریان هنری سفال و سرامیک کشور است، برای برگزاری جشنوارهای با هدف تولید آثار با مضمون معارف رضوی در بستر سفال و سرامیک، زمینه شکلگیری این جشنواره را فراهم کرد.
بهعنوان یک تجربه خاص، اختتامیه این جشنواره در نهم شهریورماه جاری در سمنان برگزار شد.
اهمیت این رویداد شاید به قدمت حضور سفال در زندگی ایرانیان بازگردد؛ یعنی قدمتی حدود ۱۰ هزار ساله. ایرانیان طی حدود ۱۰ هزار سال، از سفال هم برای رفع نیازهای عمومی و هم برای بیان احساسات و نگرشهای خود استفاده کردهاند و آثار ماندگاری را به تمدن انسانی هدیه دادهاند.
بیشک، کارکردهای حجمهای سفالی در طول این سالها گوناگون و متفاوت بوده است، اما سفال همواره منعکسکننده نگاه و تجربه انسانی بوده است.
در نتیجه، پیشنهاد برگزاری جشنوارهای با محوریت سفال و سرامیک در حوزه رضوی میتواند انعکاسدهنده بخشی از زیست عمومی و نگاه ارادتمندانه هنرمندان سفال و سرامیک به محضر امام رئوف باشد.
برگزاری این جشنواره، آثار رسیده و رویکرد هنرمندانه هنرمندان این رشته به فرهنگ و معارف رضوی نیز نشان داد که این پیشنهاد میتواند مسیری برای ایجاد جریانها و رویدادهای هنری باشد.
اکنون، با توجه به برگزاری اختتامیه این جشنواره و با نگاهی به آثار رسیده، چند نکته باید مورد توجه قرار گیرد.
نخست؛ جستوجوی مفاهیم تازه در فرهنگ رضوی
با نگاهی به آثار راهیافته به نمایشگاه جشنواره میتوان مشاهده کرد که جستوجوگری هنرمندان این رشته در حوزه فرهنگ و معارف رضوی وجود داشته و این هنرمندان جوان تلاش کردهاند نگاهی نو و تازه به مفاهیم و معارف رضوی داشته باشند.
هرچند هنوز برخی از المانهای مشهور، چون گلدسته، کبوتر، سقاخانه و ضریح، بخش اصلی دغدغه هنرمندان را تشکیل میداد، اما جستوجو برای یافتن و انعکاس مفاهیمی چون «ضامن»، «پناه»، «گشایش»، «مهربانی»، «حرم» و... نیز در تعدادی از آثار مشاهده میشد؛ گامهایی مبارک برای گسترش مفاهیم رضوی.
حتی ارائه تازه و نو از المانهای مشهور نیز در برخی از آثار هنرمندان، قابل توجه و دلگرمکننده بود.
دوم؛ پیشنهادهایی برای استمرار و توسعه جشنواره
با توجه به نیاز به ارزیابی روند عمومی جشنوارهها، پیشنهاد داریم که در استمرار و آینده این جشنواره، موارد زیر مورد توجه قرار گیرد:
الف) ارتباط شایسته و گسترده با مراکز مهم حوزه سفال و سرامیک کشور، مانند استان های همدان، خراسان رضوی، تهران و دیگر مراکز سفال و سرامیک کشور، باید مورد توجه قرار گیرد و ارتباطی سیستماتیک و مستمر توسط دبیرخانه جشنواره با این استانها برقرار شود.
همچنین امکان برگزاری نشستها و کارگاههای علمی و پژوهشی با موضوع «محتواسازی بر مبنای فرهنگ و معارف رضوی» در این استانها فراهم شود؛ همچنان که دوستان ادارهکل فرهنگ و ارشاد اسلامی استان سمنان، این کارگاهها را در شهرهای مختلف این استان برگزار کردند.
ب) از آنجا که برنامهریزی برای برگزاری دوسالانه سفال و سرامیک کشور در حال انجام است و این رویداد مورد توجه قشر گستردهای از هنرمندان این حوزه قرار دارد، پیشنهاد میگردد کارگاههایی نیز با موضوع این جشنواره و فرهنگ و معارف رضوی، در قالب دوسالانه سفال و سرامیک کشور برگزار شود.
این اقدام میتواند امکان بحث و بررسی ابعاد مختلف فرهنگ و معارف رضوی و تأثیر هجرت امام رضا (ع) بر زیستبوم ایرانی را در جامعه نخبگانی هنرمندان این رشته فراهم کند و مقدمهای برای گسترش مفاهیم رضوی در آثار تولیدی هنرمندان باشد.
ج) شبکه ارتباطی هنرمندان شرکتکننده در نخستین جشنواره ایجاد شود؛ زیرا بخش گستردهای از شرکتکنندگان در این جشنواره جوانان بودند و میتوان انتظار داشت با ایجاد این شبکه و تبادل موضوعات در زمینه محتوایی معارف رضوی، شاهد استمرار تولید آثار ماندگار باشیم.
د) با توجه به گرایش عمومی مردم به آثار سفال و سرامیک ایرانی، گره زدن هنرمندان این حوزه با شبکه فعالان بازار، برای تولید آثاری که بتواند در سبد نیازهای خانواده ایرانی جای بگیرد نیز مهم است و باید از هماکنون این اقدام آغاز شود؛ اقدامی که میتواند به ماندگاری بیشتر این آثار و ایجاد رغبت و انگیزه در میان هنرمندان منجر شود.