راهتاز درواقع پلی است میان مخاطب و پروژههایی همچون بنادر کلیدی، پتروشیمیها، پالایشگاهها، خطوط ریلی و زیرساختهای بزرگ که معمولا دور از دسترس عموم هستند بهطوری که با حضور چهرههای هنری و بهرهگیری از جذابیتهای بصری سفر، این آثار را از حالت گزارشهای صرف فنی، خشک و آماری خارج کرده و با روایتی انسانی و صمیمی، ایستادگی، تلاش شبانهروزی و تخصص کارگران، مهندسان و مدیران در این پروژههای حساس را در کنار زیباییهای بکر، اقلیم متنوع و ظرفیتهای گردشگری جنوب ایران به نمایش میگذارد.
هر قسمت از این مجموعه ۵۰دقیقهای ضمن تمرکز بر یک پهنه استراتژیک از نوار ساحلی خلیج فارس و دریای عمان، با اتکا به استانداردهای بصری و روایتگری میدانی تلاش دارد تصویری روشن از چرخه پیشرفت و امیدآفرینی در مناطق کمتر دیده شده ارائه دهد و اهمیت پیوند زیرساختهای ملی با ژئوپلیتیک توسعه منطقهای را به زبان هنر برای عموم مخاطبان تبیین کند.
پویان کمایی تهیهکننده این مجموعه درباره ماهیت و جزئیات پخش برنامه به جامجم گفت: راهتاز مستند سفرنامهای ۱۲قسمتی است که هر قسمت آن ۵۰دقیقه زمان دارد و علاوه بر پخش از شبکه سه سیما، شبکههای سحر و برونمرزی نیز همزمان آن را با همان زمان ۵۰دقیقه پخش میکنند و هدف اصلی ما از روز اول تولید، پخش در شبکه سه بود.
وی افزود: سازمان برنامه و بودجه دوست داشت پروژههای عمرانی کشور نهفقط پروژههای مربوط به این دولت بلکه پروژههایی که از بعد از انقلاب داشتهایم و در لابهلای کار به آنها اشاره شده و باعث افتخار و غرور هر ایرانی است دیده شود و ما نیز تلاش کردیم این پروژهها را در قالب مستند معرفی کنیم تا این دستاوردهای بزرگ در دیدرس همگان قرار گیرد.
چالشهای امنیتی و توقف ناگهانی
وی درخصوص روند تولید و چالشهای امنیتی که مسیر ساخت را دشوار کرد، اظهار داشت: تصویربرداری این اثر از زمستان سال گذشته با آغاز کار در چابهار و استان سیستان و بلوچستان شروع شد و پس از آن به استان هرمزگان رفتیم، اما در اسفندماه و در مسیر عسلویه به بوشهر، با وقوع حوادثی که در قالب جنگ تحمیلی و تهدیدات امنیتی ناشی از اقدامات رژیم صهیونیستی و آمریکا بروز کرد، پروژه در مسیر بوشهر متوقف شد.
وی ادامه داد: بهدلیل حساسیت بسیار بالای پروژههای عمرانی کشور و شرایط امنیتی موجود، نهم اسفندماه مجبور شدیم بهصورت زمینی از شیراز به تهران بازگردیم تا امنیت تیم و تجهیزات حفظ شود. کمایی افزود: با وجود تمام این چالشها و موانع پیش رو، از خردادماه امسال دوباره تولید را از سر گرفتیم و ضبط را به خوزستان بردیم تا روند پستولید و تدوین آغاز شود و در حالی که ابتدا قرار بود برنامه برای عید نوروز پخش شود، اما با لطف مدیران شبکه سه و اداره کل راهبردی تصمیم بر این شد که در هفته دولت و در یک کنداکتور ۱۲روزه، هر شب ساعت ۱۹:۳۰ روی آنتن برود.
تغییر فرمت از مسابقه به مستند
کمایی در ادامه درباره تغییر ساختار برنامه و پروژههای نمایش داده شده گفت: کانسپت اولیه ما بهصورت مسابقه طراحی شده بود که در آن بازیگران به پروژهها میرفتند و در گردهماییهای شبانه جلوی مردم بومی آن منطقه به نقد و بررسی میپرداختند، اما بهدلیل تغییر شرایط کشور و جنگ، ما آیتمهای مسابقه را حذف و صرفا یک مستند سفرنامه طراحی کردیم که در آن خبری از روایت مسابقه و رقابت نیست و مخاطب فقط شاهد تماشای پروژههاست. ما در این مسیر پروژههای بسیار مهمی را به تصویر کشیدیم.
به گفته وی این مستند در روایت شکوه پروژههای زیربنایی پهنه جنوبی ایران، نگاهی دقیق و ملموس به شریانهای حیاتی توسعه کشور دارد. دوربین این مجموعه از ظرفیتهای عظیم بندری و لجستیکی کشور نظیر بندر شهید رجایی بهعنوان دروازه اصلی تجارت ایران و بندر شهید بهشتی چابهار بهعنوان تنها بندر اقیانوسی و نقطه ثقل کریدور شمال_جنوب عبور میکند. در این مسیر، پروژههای راهبردی مانند «راهآهن چابهار-زاهدان»، «پالایشگاه میعانات گازی ستاره نفت خلیج فارس»، «صنایع کشتیسازی بندرعباس»، «مجتمعهای پتروشیمی» و «فولاد کاوه» نهتنها ابعاد صنعتی و فنی کشور بلکه تکیهگاههای اصلی اقتصاد ملی و صنعتی را به تصویر میکشند.
کمایی توضیح داد: راهتاز تنها به صنعت و زیرساختهای کلان محدود نمانده است. این سفرنامه با ورود به استانهای سیستان و بلوچستان و خوزستان، لایههای انسانی و اجتماعی توسعه را نمایان میکند. از پروژههای زیرساختی، احداث بیمارستانها و طرحهای مسکنسازی در مرادآباد سیستان و بلوچستان گرفته تا چندین پل مواصلاتی و پروژههای نفتی در استان خوزستان، همگی در این مستند روایتگر تلاش خستگیناپذیر برای آبادانی مناطق کمتر برخوردار هستند.
به باور وی این نگاه جامع که در نهایت با نمایش یک مدرسه بسیار شکیل و استاندارد در قسمت هفتم به اوج میرسد، نشاندهنده آن است که هدف راهتاز، تنها نمایش دودکشهای صنعت نیست بلکه ترسیم سیمای پیشرفت و امید در کنار توجه به زیرساختهای انسانی و آیندهسازان این سرزمین است؛ پروژهای که موفق شده میان صلابت سازههای مهندسی و لطافت روح زندگی در ایران امروز، پیوندی هنرمندانه برقرار کند.
تیم اجرایی و چهرههای همراه در مسیر سفر
وی درخصوص تیم اجرا و حضور چهرههای شناخته شده گفت: پژمان بازغی گرداننده کار بود و از نظر زمانی بیشتر با ما همراه بود. زیرا استایل او کاملا با روحیات سفردوست این برنامه سازگار است و در کنار او، شهرام قائدی، علی مشهدی، سیروس میمنت، فرهاد جم و شهرزاد کمالزاده حضور داشتند و شهرام شکیبا نیز در تمام قسمتها و بهویژه در چهار قسمت پایانی در کنار گروه بود.
کمایی درباره پیام نهایی و آینده این پروژه افزود: ما در تیتراژ از تصاویر آرشیوی استفاده کردیم تا نشان دهیم این پروژهها حاصل همبستگی ملی هستند و تلاش کردیم با روایت ایستادگی کارگران و مدیران پروژههای حساس، همبستگی ملی را به نمایش بگذاریم و با معرفی زیباییهای ایران، گامی در جهت جلوگیری از خروج ارز برداریم و در نهایت، تولید راهتاز در اینجا تمام نمیشود و قرار است «راهتاز ۲» را نیز با تمرکز احتمالی بر استانهای غربی کشور تولید کنیم.
با توجه به صحبتهای کمایی میتوان گفت مستند راهتاز فراتر از یک برنامه تلویزیونی ساده، تلاش میکند با تکیه بر قدرت تصویر، شکاف میان مردم و پروژههای استراتژیک ملی را پر کند.
این اثر با گذار هوشمندانه از قالب مسابقه به روایت مستند توانسته چالشهای امنیتی و توقفهای ناگهانی در مسیر تولید را به فرصتی برای نمایش قدرت تابآوری و ایستادگی کارگران و مدیران تبدیل کند. راهتاز نهتنها با نمایش شکوه زیرساختهای کریدور جنوبی و پروژههای عظیم عمرانی، غرور ملی را برمیانگیزد بلکه با تلفیق زیباییهای گردشگری و اهمیت اقتصادی پروژههای راهبردی، پیامی روشن از همبستگی ملی و خودکفایی کشور را به مخاطبان صادر میکند؛ مسیری که با برنامهریزی برای قسمتهای آتی، نویدبخش روایتهای گستردهتر از ظرفیتهای پنهان سرزمین ایران است.
∎
این اثر با گذار هوشمندانه از قالب مسابقه به روایت مستند توانسته چالشهای امنیتی و توقفهای ناگهانی در مسیر تولید را به فرصتی برای نمایش قدرت تابآوری و ایستادگی کارگران و مدیران تبدیل کند. راهتاز نهتنها با نمایش شکوه زیرساختهای کریدور جنوبی و پروژههای عظیم عمرانی، غرور ملی را برمیانگیزد بلکه با تلفیق زیباییهای گردشگری و اهمیت اقتصادی پروژههای راهبردی، پیامی روشن از همبستگی ملی و خودکفایی کشور را به مخاطبان صادر میکند؛ مسیری که با برنامهریزی برای قسمتهای آتی، نویدبخش روایتهای گستردهتر از ظرفیتهای پنهان سرزمین ایران است.