گروه اقتصادی: بازارهای مالی ایران در پایان دومین هفته از شهریور ۱۴۰۵، یکی از پرالتهابترین و کمسابقهترین روزهای معاملاتی سالهای اخیر را به خود دیدند. تقاطع همزمان چند مولفه مهم شامل تشدید چشمگیر تنشهای نظامی در سطح منطقه، انتشار اخبار نگرانکننده پیرامون امنیت خطوط دریانوردی بینالمللی در خلیج فارس و تنگه هرمز، و همچنین بازگشت قدرتمند اونس جهانی طلا به مسیر صعودی، بازارهای داخلی را به تسخیر خود درآورد.
به گزارش اقتصاد24،این همپوشانی باعث شد تا تمامی داراییهای پایه و نقدشونده در بازار ایران وارد رالی پرشتاب قیمتی شوند. جریان سرمایه خرد و کلان با سرعتی بیسابقه از داراییهای ریالی فاصله گرفته و به سمت پناهگاههای امن دارایی گسیل شده است؛ رفتاری کاملاً عقلانی از سوی فعالان اقتصادی که در مواجهه با موج ریسکهای ژئوپلیتیک، حفظ توان خرید را بر هرگونه سودآوری ترجیح میدهند.
عبور تاریخی اسکناس آمریکایی از سقف روانی و التهاب در بازار ارز
بازار غیررسمی ارز که از نخستین روزهای هفته تحت تاثیر سیگنالهای منفی سیاسی و احتمال بالارفتن سطح مواجهه نظامی قرار داشت، در معاملات روز پنجشنبه رسماً مقاومت روانی ۲۲۰ هزار تومان را شکست. اسکناس آمریکایی با رشد ۲ هزار تومانی نسبت به معاملات روز قبل، روی رقم ۲۲۱ هزار تومان آرام گرفت و ثبت رشد کمسابقه ۱۸ هزار تومانی در طول تنها پنج روز کاری را به نام خود دفتر زد. نگاهی دقیقتر به جریان دادوستدها نشان میدهد که اگرچه شیب رشد قیمتی در روز پنجشنبه نسبت به جهش ۷ هزار تومانی روز چهارشنبه تا حدی متعادلتر شد - که عمدتاً ناشی از کاهش نسبی اخبار التهابآفرین در تنگه هرمز طی ساعتهای پایانی بود -، اما موازنه بازار همچنان کاملاً به نفع خریداران است.
همزمان با دلار، سایر ارزهای شاخص نیز رفتاری کاملاً همسو نشان دادند. یورو با ثبت افزایش ۲ هزار تومانی نسبت به روز گذشته، به سطح ۲۵۶ هزار تومان رسید. نکته کلیدی در تحلیل رفتار معاملهگران ارز، قفل شدن شدید سمت عرضه است. با وجود صعود خیرهکننده قیمتها، دارندگان ارز به دلیل چشمانداز مبهم سیاسی از فروش داراییهای خود خودداری میکنند. این رفتار، حجم نقدینگی در گردش بازار آزاد را به شدت کاهش داده و اثر هر تقاضای جدیدی را در بازار چندبرابر کرده است.
فشار دوگانه بر بازار طلا و سکه و ثبت رکوردهای تازه
بازار طلا و سکه روز پنجشنبه را تحت فشار یک قیچی دوطرفه سپری کرد؛ از یک سو صعود نرخ دلار داخلی به کانالهای جدید و از سوی دیگر بازگشت شتابان اونس جهانی طلا که پس از افتهای ابتدای هفته، با صعودی یک درصدی مجدداً مرز ۴۴۰۰ دلار را رد کرد و در محدوده ۴۴۳۷ دلار قرار گرفت. این همراهی کمنظیر دو متغیر اثرگذار، جهشهای میلیونی و ثبت رکوردهای تاریخی تازه در اتحادیه طلا و جواهر را رقم زد.
طلای ۱۸ عیار که عصر چهارشنبه وارد کانال ۲۲ میلیون و ۸۰۰ هزار تومان شده بود، با عبور قاطع از مرز ۲۳ میلیون تومان، رکورد ۲۳ میلیون و ۵۰۰ هزار تومان را برای هر گرم به ثبت رساند که نشاندهنده رشد ۷۶۰ هزار تومانی تنها در یک روز است. همچنین هر مثقال طلا روی رقم ۱۰۱ میلیون و ۶۱۰ هزار تومان معامله شد. در بازار سکه نیز ابعاد جهشها بهمراتب سنگینتر بود. سکه طرح جدید (امامی) با افزایش ۷ میلیون تومانی نسبت به معاملات پایانی روز چهارشنبه، به رقم بیسابقه ۲۳۴ میلیون و ۵۰۰ هزار تومان رسید. سکه طرح قدیم (بهار آزادی) جهش ۹ میلیون تومانی را تجربه کرد و در سطح ۲۳۱ میلیون تومان قرار گرفت. نیمسکه و ربعسکه به ترتیب با رشد ۵ میلیون و ۳.۵ میلیون تومانی، به ارقام ۱۲۰ میلیون تومان و ۶۶ میلیون تومان دستیابی پیدا کردند. سکه گرمی نیز با ۳ میلیون تومان افزایش، روی نرخ ۳۵ میلیون تومان دادوستد شد.این آمارها نشان میدهند که حباب قطعات مختلف سکه به دلیل هجوم تقاضای هیجانی برای خرید داراییهای ملموس، بار دیگر به سطوح نگرانکنندهای رسیده است.
کوچ سرمایهها به سوی تتر و درماندگی بورس در رالی تورمی
تغییر رفتار معاملهگران در روزهای اخیر تنها به بسترهای سنتی محدود نماند، بلکه بازار رمزارزها نیز سهم بالایی از جذب نقدینگی سرگردان را به خود اختصاص داد. تتر بهعنوان «دلار دیجیتال» با ثبت یک رشد نزدیک به ۱۰ درصدی در بازه هفتگی، در محدوده ۲۱۹ هزار و ۵۰۰ تا ۲۲۱ هزار و ۴۰۰ تومان نوسان کرد. در ساعات تعطیلی بازارهای رسمی یا زمانهایی که ریسکهای سیاسی در ساعات پایانی شب اوج میگیرند، معاملهگران رمزارزها را به دلیل نقدشوندگی لحظهای و امکان جابهجایی سریع، بهعنوان پناهگاهی مطمئن انتخاب میکنند تا از ماندن در داراییهای ریالی جلوگیری نمایند.
در نقطه مقابل این صعود همهجانبه، بورس تهران بزرگترین بازمانده و قربانی رالی تورمی جاری بوده است. در شرایطی که طبق سنتهای کلاسیک اقتصادی صعود نرخ دلار باید به سود شرکتهای صادراتمحور و بزرگ بازار سرمایه تمام میشد، سایه پررنگ جنگ و تهدیدات ژئوپلیتیک، معادله را معکوس کرد. سهامداران حقیقی با غلبه ریسک بر تحلیلهای بنیادی، دست به خروج سنگین سرمایه زدند. بازار سرمایه که در ابتدای هفته مرز ۶.۵ میلیون واحد را لمس کرده بود، تحت تاثیر شهوت شدید نقدشوندگی و صفهای فروش در نمادهای شاخصساز، با افتهای متوالی مواجه شد تا نشان دهد بازار سهام در شرایط اضطرار جنگی، آخرین اولویت سرمایهگذاران است.
ریشهیابی تلاطمها؛ تقاطع ریسکهای نظامی و اختلال ساختاری
اوضاع جاری در بازارهای مالی محصول کارکرد دو موتور همزمان است. نخست، وزن سنگین اخبار جنگی و امنیت مواصلاتی. به عبارت صریحتر، اخبار مرتبط با تحرکات نظامی و تنش در شریانهای حیاتی حملونقل دریایی، بهویژه تنگه هرمز، اصلیترین سوخت صعود بازارها طی هفته جاری بوده است. هرگونه سیگنالی مبنی بر احتمال درگیری مستقیم یا کندی در صادرات نفت، بلافاصله در قالب تقاضای احتیاطی برای دلار و طلا تخلیه میشود. کاهش نسبی سرعت رشد دلار در معاملات روز پنجشنبه نیز به خوبی افتوخیز این سیگنالها را تایید کرد.
موئلفه بعدی، اما تنگنای عرضه و تعمیق انتظارات تورمی است. وقتی سطح ریسکهای غیراقتصادی بالا میرود، دارنده دارایی نه بر اساس قیمتهای روز، بلکه بر اساس هزینه جایگزینی در آینده تصمیم میگیرد. این امر موجب قفل شدن عرضه در بازار نقدی و سنتی شده است. خریداران وجود دارند، اما فروشندهای در بازار نیست و همین ناترازی، صعود قیمتها را شارپتر کرده است.
سناریوهای پیش رو؛ چشمانداز بازارها در هفته آتی
بازارهای مالی ایران در شرایطی به تعطیلات پایان هفته رفتند که در حساسترین نقطه روانی خود ایستادهاند. رفتار معاملهگران در ساعات پایانی روز پنجشنبه حاکی از آن بود که اکثریت فعالان اقتصادی، استراتژی «انتظار و تماشا» را اتخاذ کرده و چشم به رویدادها و اخبار سیاسی روزهای جمعه و شنبه دوختهاند. برای شروع هفته جدید، دو سناریوی اصلی قابل ترسیم است.
در سناریوی اول، چنانچه در روزهای تعطیل سیگنال جدیدی از تشدید مواجهه نظامی یا انسدادهای خطوط تجاری مخابره شود، موج جدیدی از تقاضای جامانده وارد بازار خواهد شد. این مسئله میتواند دلار و طلا را وارد کانالهای قیمتی بالاتر کرده و فشار بر بورس تهران را دوچندان کند.
در سناریوی دوم نیز هرگونه کاهش سطح تنش کلامی، فروکش کردن اخبار منفی یا تمایل طرفین به کنترل اوضاع، میتواند پتانسیل یک اصلاح قیمتی موقت، اما تخلیهکننده را در بازارهای طلایی و ارزی فعال کند. در این صورت، بخشی از سودهای شناساییشده در بازارهای موازی میتواند مجدداً به سمت قیمتهای بسیار جذاب و جامانده بازار سهام حرکت کند.
∎
به گزارش اقتصاد24،این همپوشانی باعث شد تا تمامی داراییهای پایه و نقدشونده در بازار ایران وارد رالی پرشتاب قیمتی شوند. جریان سرمایه خرد و کلان با سرعتی بیسابقه از داراییهای ریالی فاصله گرفته و به سمت پناهگاههای امن دارایی گسیل شده است؛ رفتاری کاملاً عقلانی از سوی فعالان اقتصادی که در مواجهه با موج ریسکهای ژئوپلیتیک، حفظ توان خرید را بر هرگونه سودآوری ترجیح میدهند.
عبور تاریخی اسکناس آمریکایی از سقف روانی و التهاب در بازار ارز
بازار غیررسمی ارز که از نخستین روزهای هفته تحت تاثیر سیگنالهای منفی سیاسی و احتمال بالارفتن سطح مواجهه نظامی قرار داشت، در معاملات روز پنجشنبه رسماً مقاومت روانی ۲۲۰ هزار تومان را شکست. اسکناس آمریکایی با رشد ۲ هزار تومانی نسبت به معاملات روز قبل، روی رقم ۲۲۱ هزار تومان آرام گرفت و ثبت رشد کمسابقه ۱۸ هزار تومانی در طول تنها پنج روز کاری را به نام خود دفتر زد. نگاهی دقیقتر به جریان دادوستدها نشان میدهد که اگرچه شیب رشد قیمتی در روز پنجشنبه نسبت به جهش ۷ هزار تومانی روز چهارشنبه تا حدی متعادلتر شد - که عمدتاً ناشی از کاهش نسبی اخبار التهابآفرین در تنگه هرمز طی ساعتهای پایانی بود -، اما موازنه بازار همچنان کاملاً به نفع خریداران است.
همزمان با دلار، سایر ارزهای شاخص نیز رفتاری کاملاً همسو نشان دادند. یورو با ثبت افزایش ۲ هزار تومانی نسبت به روز گذشته، به سطح ۲۵۶ هزار تومان رسید. نکته کلیدی در تحلیل رفتار معاملهگران ارز، قفل شدن شدید سمت عرضه است. با وجود صعود خیرهکننده قیمتها، دارندگان ارز به دلیل چشمانداز مبهم سیاسی از فروش داراییهای خود خودداری میکنند. این رفتار، حجم نقدینگی در گردش بازار آزاد را به شدت کاهش داده و اثر هر تقاضای جدیدی را در بازار چندبرابر کرده است.
فشار دوگانه بر بازار طلا و سکه و ثبت رکوردهای تازه
بازار طلا و سکه روز پنجشنبه را تحت فشار یک قیچی دوطرفه سپری کرد؛ از یک سو صعود نرخ دلار داخلی به کانالهای جدید و از سوی دیگر بازگشت شتابان اونس جهانی طلا که پس از افتهای ابتدای هفته، با صعودی یک درصدی مجدداً مرز ۴۴۰۰ دلار را رد کرد و در محدوده ۴۴۳۷ دلار قرار گرفت. این همراهی کمنظیر دو متغیر اثرگذار، جهشهای میلیونی و ثبت رکوردهای تاریخی تازه در اتحادیه طلا و جواهر را رقم زد.
طلای ۱۸ عیار که عصر چهارشنبه وارد کانال ۲۲ میلیون و ۸۰۰ هزار تومان شده بود، با عبور قاطع از مرز ۲۳ میلیون تومان، رکورد ۲۳ میلیون و ۵۰۰ هزار تومان را برای هر گرم به ثبت رساند که نشاندهنده رشد ۷۶۰ هزار تومانی تنها در یک روز است. همچنین هر مثقال طلا روی رقم ۱۰۱ میلیون و ۶۱۰ هزار تومان معامله شد. در بازار سکه نیز ابعاد جهشها بهمراتب سنگینتر بود. سکه طرح جدید (امامی) با افزایش ۷ میلیون تومانی نسبت به معاملات پایانی روز چهارشنبه، به رقم بیسابقه ۲۳۴ میلیون و ۵۰۰ هزار تومان رسید. سکه طرح قدیم (بهار آزادی) جهش ۹ میلیون تومانی را تجربه کرد و در سطح ۲۳۱ میلیون تومان قرار گرفت. نیمسکه و ربعسکه به ترتیب با رشد ۵ میلیون و ۳.۵ میلیون تومانی، به ارقام ۱۲۰ میلیون تومان و ۶۶ میلیون تومان دستیابی پیدا کردند. سکه گرمی نیز با ۳ میلیون تومان افزایش، روی نرخ ۳۵ میلیون تومان دادوستد شد.این آمارها نشان میدهند که حباب قطعات مختلف سکه به دلیل هجوم تقاضای هیجانی برای خرید داراییهای ملموس، بار دیگر به سطوح نگرانکنندهای رسیده است.
تغییر رفتار معاملهگران در روزهای اخیر تنها به بسترهای سنتی محدود نماند، بلکه بازار رمزارزها نیز سهم بالایی از جذب نقدینگی سرگردان را به خود اختصاص داد. تتر بهعنوان «دلار دیجیتال» با ثبت یک رشد نزدیک به ۱۰ درصدی در بازه هفتگی، در محدوده ۲۱۹ هزار و ۵۰۰ تا ۲۲۱ هزار و ۴۰۰ تومان نوسان کرد. در ساعات تعطیلی بازارهای رسمی یا زمانهایی که ریسکهای سیاسی در ساعات پایانی شب اوج میگیرند، معاملهگران رمزارزها را به دلیل نقدشوندگی لحظهای و امکان جابهجایی سریع، بهعنوان پناهگاهی مطمئن انتخاب میکنند تا از ماندن در داراییهای ریالی جلوگیری نمایند.
در نقطه مقابل این صعود همهجانبه، بورس تهران بزرگترین بازمانده و قربانی رالی تورمی جاری بوده است. در شرایطی که طبق سنتهای کلاسیک اقتصادی صعود نرخ دلار باید به سود شرکتهای صادراتمحور و بزرگ بازار سرمایه تمام میشد، سایه پررنگ جنگ و تهدیدات ژئوپلیتیک، معادله را معکوس کرد. سهامداران حقیقی با غلبه ریسک بر تحلیلهای بنیادی، دست به خروج سنگین سرمایه زدند. بازار سرمایه که در ابتدای هفته مرز ۶.۵ میلیون واحد را لمس کرده بود، تحت تاثیر شهوت شدید نقدشوندگی و صفهای فروش در نمادهای شاخصساز، با افتهای متوالی مواجه شد تا نشان دهد بازار سهام در شرایط اضطرار جنگی، آخرین اولویت سرمایهگذاران است.
ریشهیابی تلاطمها؛ تقاطع ریسکهای نظامی و اختلال ساختاری
اوضاع جاری در بازارهای مالی محصول کارکرد دو موتور همزمان است. نخست، وزن سنگین اخبار جنگی و امنیت مواصلاتی. به عبارت صریحتر، اخبار مرتبط با تحرکات نظامی و تنش در شریانهای حیاتی حملونقل دریایی، بهویژه تنگه هرمز، اصلیترین سوخت صعود بازارها طی هفته جاری بوده است. هرگونه سیگنالی مبنی بر احتمال درگیری مستقیم یا کندی در صادرات نفت، بلافاصله در قالب تقاضای احتیاطی برای دلار و طلا تخلیه میشود. کاهش نسبی سرعت رشد دلار در معاملات روز پنجشنبه نیز به خوبی افتوخیز این سیگنالها را تایید کرد.
موئلفه بعدی، اما تنگنای عرضه و تعمیق انتظارات تورمی است. وقتی سطح ریسکهای غیراقتصادی بالا میرود، دارنده دارایی نه بر اساس قیمتهای روز، بلکه بر اساس هزینه جایگزینی در آینده تصمیم میگیرد. این امر موجب قفل شدن عرضه در بازار نقدی و سنتی شده است. خریداران وجود دارند، اما فروشندهای در بازار نیست و همین ناترازی، صعود قیمتها را شارپتر کرده است.
سناریوهای پیش رو؛ چشمانداز بازارها در هفته آتی
بازارهای مالی ایران در شرایطی به تعطیلات پایان هفته رفتند که در حساسترین نقطه روانی خود ایستادهاند. رفتار معاملهگران در ساعات پایانی روز پنجشنبه حاکی از آن بود که اکثریت فعالان اقتصادی، استراتژی «انتظار و تماشا» را اتخاذ کرده و چشم به رویدادها و اخبار سیاسی روزهای جمعه و شنبه دوختهاند. برای شروع هفته جدید، دو سناریوی اصلی قابل ترسیم است.
در سناریوی اول، چنانچه در روزهای تعطیل سیگنال جدیدی از تشدید مواجهه نظامی یا انسدادهای خطوط تجاری مخابره شود، موج جدیدی از تقاضای جامانده وارد بازار خواهد شد. این مسئله میتواند دلار و طلا را وارد کانالهای قیمتی بالاتر کرده و فشار بر بورس تهران را دوچندان کند.
در سناریوی دوم نیز هرگونه کاهش سطح تنش کلامی، فروکش کردن اخبار منفی یا تمایل طرفین به کنترل اوضاع، میتواند پتانسیل یک اصلاح قیمتی موقت، اما تخلیهکننده را در بازارهای طلایی و ارزی فعال کند. در این صورت، بخشی از سودهای شناساییشده در بازارهای موازی میتواند مجدداً به سمت قیمتهای بسیار جذاب و جامانده بازار سهام حرکت کند.