به گزارش خبرگزاری بینالمللی اهلبیت(ع) ـ ابنا ـ روزنامه جمهوری اسلامی در یادداشتی با عنوان «هزینه پنج سال اعتماد به طالبان» بهشدت از سیاست تعامل ایران و روسیه با حکومت طالبان انتقاد کرده و نوشته است که تحولات امنیتی اخیر افغانستان باید زنگ خطری برای کشورهای منطقه باشد.
این روزنامه با اشاره به درگیریهای اخیر در بدخشان، وقوع حملات پراکنده علیه طالبان در نقاط مختلف افغانستان و افزایش نگرانی کشورهای آسیای مرکزی درباره مرزهای شمالی افغانستان، مدعی شده است که تصور ایجاد «ثبات پایدار» از طریق طالبان اکنون با پرسشهای جدی روبهرو شده است.
نویسنده این یادداشت حتی فرضیهای فراتر مطرح کرده و نوشته است که با توجه به درگیری آمریکا با روسیه و ایران در دیگر جبههها، نمیتوان احتمال تلاش واشنگتن برای بهرهبرداری از افغانستان و طالبان بهعنوان عاملی برای تحت فشار قرار دادن رقبای منطقهای خود را نادیده گرفت. این ادعا، تحلیل روزنامه جمهوری اسلامی است و تاکنون شواهد مستقلی که نشان دهد طالبان در چارچوب یک طرح تازه آمریکا علیه ایران یا روسیه عمل میکنند، منتشر نشده است.
نگرانی روسیه از مرز افغانستان و تاجیکستان
بخشی از استدلال این روزنامه به تحرکات امنیتی روسیه و سازمان پیمان امنیت جمعی در مرز افغانستان و تاجیکستان بازمیگردد.
طلعتبیک مصادیقوف، دبیرکل سازمان پیمان امنیت جمعی، اخیراً اعلام کرده است که فهرست سلاحها و تجهیزات مورد نیاز برای تقویت مرز تاجیکستان با افغانستان نهایی شده و نخستین محمولهها قرار است پاییز امسال به تاجیکستان تحویل داده شود.
به گفته او، روسیه نقش اصلی را در تأمین این تجهیزات خواهد داشت. برنامه تقویت مرز تاجیکستان و افغانستان پیشتر در سال ۲۰۲۴ تصویب شده و تنها واکنشی به حوادث چند روز اخیر نیست؛ با این حال مقامهای این سازمان تأکید کردهاند تحولات افغانستان همچنان یکی از نگرانیهای اصلی امنیتی آنان است.
طالبان در واکنش، نگرانیها درباره مرز افغانستان و تاجیکستان را رد کرده و گفتهاند هیچ تهدیدی از خاک افغانستان متوجه کشورهای همسایه نیست.
روزنامهی جمهوری اسلامی: ایران نیز نمیتواند بیتفاوت بماند
روزنامه جمهوری اسلامی نوشته است اگر روسیه در برابر تحولات افغانستان رویکرد محتاطانهتر و امنیتیتری در پیش بگیرد، بعید است ایران نیز بتواند نسبت به تغییر شرایط در همسایه شرقی خود بیتفاوت باقی بماند.
این روزنامه، دعوت از شماری از چهرههای جبهه مقاومت افغانستان در برخی برنامههای اخیر جمهوری اسلامی را نیز نشانهای احتمالی از بازنگری در سیاست تهران نسبت به طالبان ارزیابی کرده است.
با این حال، تاکنون دولت ایران بهطور رسمی از تغییر بنیادی سیاست خود در قبال طالبان خبر نداده و تهران همچنان روابط سیاسی، اقتصادی و دیپلماتیک گستردهای با کابل دارد. بنابراین، تعبیر این تحولات بهعنوان «چرخش سیاست ایران» فعلاً بیشتر یک ارزیابی سیاسی است تا سیاست رسمی اعلامشده.
انتقاد از پنج سال «تعامل بیحاصل»
محور اصلی یادداشت جمهوری اسلامی، انتقاد از این تصور است که طالبان میتوانند بهتنهایی ضامن ثبات افغانستان و امنیت کشورهای همسایه باشند.
این روزنامه نوشته است: مهمترین اشتباه ایران، روسیه و دیگر کشورهای منطقه آن بود که حکومت طالبان را بهعنوان ابزاری برای ایجاد ثبات پذیرفتند، اما همزمان ظرفیتهایی را که میتوانستند در داخل افغانستان به ایجاد موازنه سیاسی و امنیتی کمک کنند، کنار گذاشتند.
به باور نویسنده، کشورهای منطقه در پنج سال گذشته بخش مهمی از روابط و ظرفیتهای خود با نیروهای مخالف طالبان و دیگر جریانهای سیاسی افغانستان را قربانی تعامل با این گروه کردهاند و اگر اکنون بخواهند این سیاست را تغییر دهند، احیای آن ظرفیتها آسان نخواهد بود.
این روزنامه هشدار داده است که مسئله امروز تنها پیدا کردن یک «جایگزین» برای طالبان نیست؛ بلکه بسیاری از ابزارهایی که میتوانستند برای ایجاد موازنه و کنترل بحران مورد استفاده قرار گیرند، طی پنج سال گذشته تضعیف شدهاند.
انتقاد مستقیم از کابلوف و حسن مرتضوی
یادداشت جمهوری اسلامی در بخش دیگری از سطح نقد سیاستها فراتر رفته و مستقیماً شماری از مقامهای دخیل در پرونده افغانستان را هدف قرار داده است.
این روزنامه از ضمیر کابلوف، نماینده ویژه روسیه در امور افغانستان، و حسن مرتضوی، از دیپلماتهای جمهوری اسلامی ایران در کابل، بهعنوان چهرههایی یاد کرده که از نگاه نویسنده رویکردی بیش از حد نزدیک به طالبان داشتهاند.
در پایان یادداشت آمده است که اگر ایران و روسیه قصد بازنگری جدی در سیاست افغانستان خود را دارند، نخستین اقدام باید کنار گذاشتن افرادی مانند حسن مرتضوی و ضمیر کابلوف از روند تصمیمگیری درباره افغانستان باشد.
این موضع بیانگر دیدگاه نویسنده و روزنامه جمهوری اسلامی است.
از «ثبات طالبان» تا نگرانی از آینده افغانستان
انتقاد جمهوری اسلامی در شرایطی مطرح میشود که نگاه کشورهای منطقه به طالبان طی پنج سال گذشته بر یک ملاحظه اساسی استوار بوده است: جلوگیری از فروپاشی دوباره افغانستان و گسترش ناامنی به کشورهای همسایه.
ایران، روسیه، چین و کشورهای آسیای مرکزی، با وجود اختلافهای جدی با طالبان، روابط خود را با کابل حفظ و در حوزههای اقتصادی، امنیتی و دیپلماتیک گسترش دادهاند. روسیه حتی در سال ۲۰۲۵ حکومت طالبان را بهطور رسمی به رسمیت شناخت.
با این حال، نگرانی درباره گروههای مسلح مستقر در افغانستان، اختلاف طالبان با پاکستان، افزایش تحرک مخالفان مسلح و وضعیت مرزهای شمالی، بحث درباره میزان پایداری الگوی کنونی را دوباره مطرح کرده است.
روزنامه جمهوری اسلامی اکنون از همین نقطه نتیجه گرفته است که تعامل بدون داشتن ابزار موازنه در برابر طالبان، سیاستی پرریسک بوده است.
در جمعبندی این یادداشت، پیام اصلی خطاب به تهران و مسکو روشن است: از نگاه نویسنده، پنج سال سیاست مبتنی بر این فرض که طالبان میتوانند بهتنهایی ثبات افغانستان را تأمین کنند، ظرفیتهای جایگزین کشورهای منطقه را تضعیف کرده و اگر شرایط افغانستان وارد مرحله تازهای از ناامنی شود، بازسازی آن ابزارها هزینهبر خواهد بود.
........................
پایان پیام/