مردم در آن روزها با حضور در فضای عمومی، میخواستند نشان دهند که پای آرمانهای انقلاب و یاد شهدا ایستادهاند. این حضور، نوعی عهدِ دوباره بود تا از هویت ملی و نظام دفاع کنند و اجازه ندهند فضای تشویش و اغتشاش بر جامعه حاکم شود.
اما با گذشت زمان، مشخص شد که برای ماندگاری این حماسه، نباید فقط به شعار و حضورِ مقطعی اکتفا کرد. این باور شکل گرفت که دفاع واقعی از انقلاب، با خدمت به مردم گره خورده است. به همین دلیل، آن میدانهای حماسی از حالتِ صرفاً مذهبی و شعاری خارج شدند و به سمتِ کارهای عملی و اجتماعی حرکت کردند. در واقع، هدف این شد که در کنارِ ایستادگی برای اعتقادات، با گرهگشایی از مشکلاتِ مردم، این حضور را به یک حرکتِ ماندگار و کارآمد تبدیل کنند. در این میان، موکب امام حسن مجتبی(ع) که پیش از آن در عرصههای اجتماعی و فرهنگی فعالیت میکرد، بهتدریج در متن تجمعات مردمی قرار گرفت و به یکی از محورهای اصلی این برنامهها تبدیل شد.
میثم رحیمی، خادم موکب امام حسن مجتبی(ع)، در گفتوگو با ایسنا، در تشریح روند شکلگیری این حرکت، آن را نوعی «توفیق اجباری» برای ورود به عرصههای جدید میداند؛ حرکتی که به گفته او، از دل اندوه و سوگواری مردم آغاز شد، اما در ادامه ابعاد فرهنگی، اجتماعی و مطالبهگرانه پیدا کرد.
رحیمی با اشاره به شبهای نخست اجتماعات بیان کرد: از شب شهادت رهبر شهید انقلاب، یعنی ۱۰ اسفند، موضوع حضور مردم و برگزاری تجمعات مطرح شد، اما شدت حزن و اندوه بهگونهای بود که عملاً امکان آغاز فعالیت وجود نداشت، مردم عزادار بودند و هنوز فضای لازم برای برنامهریزی و سازماندهی شکل نگرفته بود، در شب ۱۲ اسفند، گفتوگویی میان اعضای موکب شکل گرفت که مسیر فعالیت را تغییر داد، در این گفتوگو، این پرسش مطرح شد که آیا خدمترسانی موکب باید تنها به ایام مذهبی محدود بماند یا در شرایط خاص نیز میتواند در کنار مردم و برای دفاع از آرمانهای مورد مطالبه آنان حضور داشته باشد.
رحیمی ادامه داد: پس از گفتوگو با خادمین به این نتیجه رسیدیم که خدمت به امام شهید، تنها در مناسبات مذهبی معنا ندارد و اگر قرار است کاری انجام دهیم، باید از همینجا شروع کنیم. بنابراین از صبح ۱۲ اسفند، یعنی دو روز پس از شهادت، فعالیت جدی موکب آغاز شد؛ اعضای موکب پیش از آن تجربهای در برگزاری تجمعات مستمر و برنامههای خیابانی نداشتند و کار در شرایطی آغاز شد که نه ساختار مشخصی وجود داشت و نه تجهیزات و امکانات کافی؛ در ابتدا تنها یک خیمه برپا شد؛ خیمهای ساده که قرار بود محلی برای خدمترسانی و همراهی با مردم باشد، اما بهتدریج به نقطهای برای تجمع شهروندان تبدیل شد
نخستین موکب مردمی پس از شکلگیری میدانهای تجمع در همدان
رحیمی با اشاره به اینکه به نقل از مسئولین نخستین موکب مردمی پس از شکلگیری میدانهای تجمع در همدان، در اطراف آرامگاه و در این موکب شکل گرفت، اظهار کرد:در ابتدای کار، ما تنها یک بلندگوی کوچک داشتیم پرچمها را هم خود مردم میآوردند؛ کسی نیز از قبل برای ایجاد صف یا نظم جمعیت برنامهریزی نکرده بود، اما مردم خودشان نظم ایجاد میکردند و در کنار هم قرار میگرفتند.
وی اضافه کرد: بچههای موکب ابتدا فقط تلاش میکردند برنامه را اداره کنند؛ شعار بدهند، بلندگو را به دست بگیرند و صدای افراد را به جمعیت برسانند، زمانی که طلبههای مجموعه امام خامنهای و جبهه فرهنگی امام خامنهای به ما پیوستند و امکانات صوتی بیشتر شد؛ با افزایش جمعیت، دو بلندگو در محل مستقر شد و خودروی صوت نیز به تجهیزات موکب اضافه شد، اعضای موکب برای آنکه برنامهها برای مردم قابل مشاهده باشد، ابتدا از صندلی و وانت استفاده کردند و بعد از مدتی، سقف موکب به محل اجرای برنامهها تبدیل شد.
خادم موکب امام حسن مجتبی تصریح کرد: برای اینکه کسی که در انتهای جمعیت ایستاده هم بتواند برنامه را مشاهده کند، مجبور بودیم از هر وسیلهای که در اختیار داشتیم استفاده کنیم. گاهی یک صندلی، گاهی وانت و بعد هم سقف موکب تبدیل به جایگاه اجرا میشد؛ پس از مدتی با نصب بنر و ایجاد سن در قسمت بالای موکب، برنامهها نظم بیشتری پیدا کرد و این جایگاه، محل اجرای سرود، شعرخوانی، سخنرانی، مداحی و سایر برنامههای فرهنگی شد.
نبود حمایت مالی؛ عامل استقلال موکب
یکی از نکاتی که رحیمی بر آن تأکید دارد، نبود بودجه کافی و حمایت مالی بیرونی در آغاز فعالیت است؛ او معتقد است این موضوع، اگرچه مشکلاتی ایجاد نموده، اما از طرفی موجب شد موکب استقلال خود را حفظ کند و برنامهها تحت تأثیر خواسته یا مداخله افراد و جریانهای مختلف قرار نگیرد.
وی تأکید کرد: ما بودجه مشخصی نداشتیم و از مجموعه خاصی هم حمایت مالی دریافت نمیکردیم؛ ممکن بود این مسئله از نظر امکانات برای ما محدودیت ایجاد کند، اما در عین حال، باعث شد کسی احساس نکند میتواند برای موکب تصمیمگیری کند یا جهت برنامهها را تغییر دهد.
خادم موکب امام حسن مجتبی(ع) درباره برنامه موکب بیان کرد: برنامه معمولاً با قرائت قرآن و سرود جمهوری اسلامی ایران آغاز میشود، بعد از آن، آیتمهایی درباره شهدا اجرا میشود و در ادامه سوره فتح، دعای چهاردهم صحیفه سجادیه و حدیث کسا قرائت میشود؛ در برخی برنامهها، به پیشنهاد مردم سوره فتح بهصورت جمعی با حضور مردم قرائت میشود، یکی از بخشهای ثابت نیز ساعت امام زمان(عج) و شهداست؛ در این بخش نام شهدا خوانده میشود و مردم با تکبیر و ذکر صلوات همراهی میکنند.
رحیمی بیان کرد: بخشهای هنری برنامه معمولاً از حدود ساعت ۱۰:۳۰ آغاز میشود و شعرخوانی، پخش نماهنگ و اجرای گروههای سرود را دربرمیگیرد؛ پس از آن، سخنرانیهای تبیینی از جمله سخنرانی شیخ مسعود رحیمی انجام میشود و حدود ساعت ۱۱ نیز حجت الاسلام فرخی سخنرانی کوتاهی برای مردم دارد؛ در پایان برنامه، نماهنگهایی مانند «سلام فرمانده» یا «باید برخاست» با همخوانی پخش میشود و مراسم با دعای فرج و توسل به سیدالشهدا(ع) به پایان میرسد.
عهد خونین مردم، نمادی از خون خواهی رهبر شهید
خادم موکب امام حسن مجتبی (ع) همدان با تشریح جزئیات اقدام نمادین نصب بنر «یا لثارات خامنهای» در این موکب، اظهار کرد: در ابتدا بنری سفیدرنگ که در مرکز آن عبارت «یالثارات خامنهای» و در بخش فوقانی آن کلامی از امام مجتبی خامنهای با مضمون «عهد میبندیم انتقام شما را بگیریم» نقش بسته بود، در محل موکب نصب شد؛ به دلیل سادگی و سفیدیِ بنر، ابهاماتی برای برخی از شهروندان ایجاد شده بود، اما هدف ما از این اقدام، مشارکت مستقیم مردم در تکمیلِ آن بود؛ در شب برگزاری تجمع، برای حاضران تبیین کردیم که این بنر ساده نیست، بلکه نمادی تکمیلنشده است که باید توسط «مردمِ کف خیابان» به اتمام برسد.
این فعال فرهنگی با بیان اینکه رنگ قرمزِ در نظر گرفته شده برای تکمیل این بنر، نمادی از خونخواهی و بیعتی است که بر گردن ماست، ادامه داد: این عهدِ جمعی، یادآور آن پنجههای خونینی است که در سال ۱۳۵۷ بر در و دیوار شهرمان نقش بست؛ از اینرو از مردم دعوت کردیم تا به نیابت از شهدا، با زدن پنجههای خونین خود بر این بنر، عهد خود را مکتوب کنند.
مردم نقشآفرین اصلی در این پویش مردمی هستند
رحیمی با تأکید بر اینکه در این برنامه تلاش شد تا از نگاهِ صرفِ شعاری و نمایشی فاصله گرفته شود، خاطرنشان کرد: رویکرد ما در این تجمع، مشارکت فعالانه مردم بود؛ بهگونهای که شهروندان صرفاً نظارهگر نباشند، بلکه خود، نقشآفرین اصلی در این پویش مردمی باشند؛ الحمدلله مردم با حضور پرشور و تشکیل صف برای تکمیل این بنر، نشان دادند که در مسیر خونخواهی و تجدید عهد با آرمانهای والای انقلاب، پیشگام و پایکار هستند
میثم رحیمی با اشاره به فعالیت مستمر خادمان این موکب اظهار کرد: خادمان ما بدون وقفه، بیش از ۱۷۰ شب است که با نادیده گرفتن رفاه شخصی، در مسیر خدمت به مردم گام برداشتهاند؛ بهگونهای که بسیاری از این جوانان طی این مدت، شام خود را به جای خانه، در حاشیه فعالیتهای موکب صرف کردهاند و با ایثارگری، باری از دوش خدمترسانی به مردم برداشتهاند.
وی با قدردانی از زحمات بخش پذیرایی موکب، تصریح کرد: مدیریتِ بخش پذیرایی با مادر بزرگوارم است که بیش از 170 شب گذشته، با مهر و صبوری مسئولیت طبخ و آمادهسازی تغذیه خادمان را بر عهده داشتهاند؛ در ایام ماه مبارک رمضان از ساعات ابتدایی بعدازظهر و در سایر ایام نیز از عصرگاه، چرخه پذیرایی با تلاش ایشان و همراهی خادمان فعال بوده است.
سیاست اصلی این موکب، «مردمیسازی» مدیریتهاست
این فعال فرهنگی در بخش دیگری از سخنان خود با تأکید بر اینکه سیاست اصلی این موکب، «مردمیسازی» مدیریتهاست، گفت: ما در موکب تنها زیرساختها و فضا را مهیا میکنیم و مدیریت غرفههای فرهنگی، رسانه و کودک بر عهده خودِ افراد متخصص و داوطلب است؛ به عنوان مثال، در بخش خوشنویسی، هنرمندان داوطلب با علاقه شخصی پای کار آمدند و اکنون نه تنها هزینه، بلکه ملزومات مورد نیاز خود را نیز با روحیه جهادی تأمین میکنند.
رحیمی افزود: این هنرمندان علاوه بر فعالیت هنری، به تبیین مسائل روز میپردازند و با بهرهگیری از هر فرصت یا پلاکارد، گفتگو و روشنگری با شهروندان را آغاز میکنند تا از این طریق، وحدت و همبستگی اجتماعی تقویت شود.
وی به فعالیت تخصصی غرفه کودک اشاره کرد و افزود: مدیریت این بخش از ابتدا با نگاه تخصصی حاجآقای عظیمی انجام شده است؛ ایشان با استفاده از ابزارهای جذاب نظیر هنر اوریگامی و بادکنکآرایی، ضمن ایجاد فضایی شاد برای کودکان، مفاهیم عمیق دینی، احکام و داستانهای انبیا را در قالبهای کودکانه و تأثیرگذار برای نسل نوپا روایت میکنند.
وی خاطرنشان کرد: تجربه موکب امام حسن مجتبی (ع) نشان داد که اگر میدان برای نقشآفرینی مردم فراهم شود، میتوان با کمترین هزینهها و با تکیه بر ظرفیتهای خودجوش مردمی، کارهای بزرگ و اثرگذاری در عرصههای فرهنگی و تربیتی انجام داد.
رحیمی با بیان اینکه موکب امام حسن مجتبی(ع) در کنار برگزاری تجمعات و برنامههای مذهبی، فعالیتهای فرهنگی مختلفی را نیز دنبال کرده است، خاطر نشان کرد: اعضای جشنواره عمار خودشان به موکب مراجعه کردند و پیشنهاد همکاری دادند؛ هر شب تجهیزات را نصب و برای پخش آماده میکنند؛ برنامه اکران معمولاً با پخش یک مستند برای بزرگسالان آغاز میشود و پس از آن، انیمیشن یا محتوای تصویری مناسب کودکان به نمایش درمیآید.
وی استقبال از این برنامه را خوب ارزیابی کرده و افزود: خانوادهها از اینکه در کنار برنامههای دیگر، محتوای فرهنگی و تصویری هم برای کودکان و بزرگسالان ارائه میشود، استقبال کردهاند؛ کودکان نیز معمولاً برای تماشای انیمیشن در محل میمانند و همین موضوع باعث شده ارتباط خانوادهها با موکب بیشتر شود.
رحیمی درباره استقبال مردم از این برنامهها اظهار کرد: مخاطب ما فقط یک گروه خاص نیست؛ از کودک و نوجوان گرفته تا خانوادهها و افراد مسن در برنامه حضور دارند؛ بعضیها هر شب میآیند و برخی دیگر ممکن است تنها برای چند دقیقه توقف کنند، اما همین حضور کوتاه نیز نشان میدهد که مردم با این فضا ارتباط برقرار کردهاند.
پس از شهادت رهبری خیابان به خانه دوم مردم داغدار تبدیل شد
وی با بیان اینکه پس از شهادت، مردم برای تسلی دادن به یکدیگر در خیابان جمع شدند و بهتدریج میان آنان نوعی ارتباط همبستگی شکل گرفت، تشریح کرد: مردم در آن روزها فقط برای شنیدن سخنرانی یا شرکت در یک مراسم خاص به خیابان نمیآمدند؛ بسیاری از افراد برای دیدن یکدیگر، همدردی و پیدا کردن آرامش در کنار دیگران حضور پیدا میکردند و این حضور کمکم باعث شد مردم احساس کنند خیابان، خانه دوم آنهاست.
خادم موکب امام حسن مجتبی اظهار کرد: شعار محوری این موکب در شبهای حماسه «برای حفظ ایران، سنگر ما خیابان» و «خانه دوم ما، خیابان؛ خیابان» است؛ این شعار برای مردم فقط یک جمله نبود؛ آنها معتقد بودند اگر قرار است در برابر تهدیدها و فشارها ایستادگی شود، باید در صحنه حضور داشت و خیابان را خالی نکرد.
شکلگیری حسینیهای در کنار موکب
رحیمی با اشاره به اینکه حضور به مناسبت خاصی محدود نماند و مردم برنامههای شبهای نوروز، شبهای قدر و ایام محرم را نیز در کف خیابان برگزار کردند، تصریح کرد: در کنار موکب امام حسن مجتبی(ع)، سن دیگری با عنوان «حسینیه» شکل گرفت، این فضا به سبک هیئتهای مذهبی اداره میشود سخنران و مداح حضور دارند، اما محتوای برنامهها متناسب با فضای خیابان و حماسی تنظیم شده است.
عزاداری و سوگواری با چاشنی حماسه و مقاومت
رحیمی درباره تفاوت این حسینیه با هیئتهای معمول اظهار کرد: در اینجا سخنرانیها متناسب با فضای عمومی و خیابانی است، مداحیها علاوه بر جنبه سوگواری، حماسی و همراه با رجزخوانی است؛ البته عزاداری حذف نشده و مردم همچنان برای سیدالشهدا(ع) و اهل بیت عزاداری میکنند، اما در کنار آن، موضوعات مربوط به مقاومت، ایستادگی و مطالبهگری نیز مطرح میشود.
وی معتقد است حضور مردم در مناسبتهای مختلف نشان داد که خیابان برای آنان صرفاً محل تجمع اعتراضی نیست، بلکه میتواند به فضایی برای برگزاری برنامههای دینی، فرهنگی و اجتماعی تبدیل شود.
رحیمی هدف نهایی فعالیتهای موکب و تجمعات مردمی را ظهور حضرت مهدی(عج) برشمرد و گفت: هدف اول و آخر ما ظهور حضرت مهدی(عج) است؛ مطالبه نخست ما نیز خونخواهی امام شهید است؛ ممکن است برخی افراد این مطالبه را تندرو بدانند و حتی به ما برچسبهایی مانند خوارج بزنند، اما افرادی که در خیابان حضور دارند، نه از کسی پول گرفتهاند و نه زیر دین فرد خاصی هستند؛ این مردم زیر پرچم جریان خاصی جمع نشدهاند؛ پرچمی که برای آنها اهمیت دارد، مانند رهبر شهیدان در زیر بیرق پرچم حضرت ابوالفضل(ع) جمع شدهایم.
جهاد سبز؛ پویش کاشت درخت به نام شهدا
خادم موکب با اشاره به اینکه یکی دیگر از اقدامات موکب، راهاندازی پویش «جهاد سبز» با الهام از تأکیدات رهبر انقلاب درباره کاشت درخت مثمر بود، تصریح کرد: ما میزی در محل موکب برپا کردیم و از مردم خواستیم با پرداخت هزینه یک نهال، درختی را به نیابت از یک شهید بکارند.
رحیمی با اشاره به اینکه بیش از ۲۰۰ نهال در این پویش کاشته شد، بیان کرد: قرار بود بخشی از درختها در زمینهای کمیته امداد کاشته شود، اما به دلیلی این امکان فراهم نشد؛ در نهایت، تعدادی از درختها در باغهای مهدیه یا دارالایتام مهدیه و تعدادی نیز در حاشیه خیابان کاشته شد همچنین قرار است برای این درختها پلاک نصب شود تا نام شهیدی که درخت به نیابت از او کاشته شده، مشخص باشد؛ برخی مردم نیز درخواست کردند درختی به نیابت از اموات آنان کاشته شود.
وی این درختها را نمادی از برکت جمع دانسته و گفت: هر درخت برای ما فقط یک نهال نیست؛ یادمانی زنده است که نام یک شهید یا یک درگذشته را در فضای شهر حفظ میکند و میتواند سالها بعد نیز برای مردم یادآور این حرکت باشد.
جمعآوری کمک برای آزادی زندانیان جرائم غیرعمد
خادم موکب از دیگر اقدامات اجتماعی موکب را جمعآوری کمک برای آزادی زندانیان جرایم غیرعمد دانست و بیان کرد: این برنامه در روز عید غدیر اجرا شد و در یک شب حدود ۴۰ تا ۵۰ میلیون تومان کمک از سوی مردم جمعآوری شد؛ مردم وقتی متوجه شدند قرار است برای آزادی زندانیان جرائم غیرعمد کمک جمع شود، هرکس به اندازه توان خود مشارکت کرد؛ برخی مبالغ بیشتری پرداخت کردند و برخی دیگر با مبالغ اندک در این کار سهیم شدند، اما مجموع این کمکها رقم قابل توجهی شد.
رحیمی این اقدام را نمونهای از پیوند میان مناسک مذهبی و مسئولیت اجتماعی دانسته و اضافه کرد: هدف این بود که برنامه تنها به شعار و سخنرانی محدود نشود و مردم نتیجه عملی حضور خود را در خیابان و اجتماعات نیز ببینند.
حمایت و سرپرستی از کودکان بیسرپرست یا بدسرپرست
وی ادامه داد: طرح حمایت و سرپرستی از کودکان بیسرپرست یا بدسرپرست را نیز دنبال کرده است، در این طرح مردم میتوانند با پرداخت ماهانه مبلغی از ۵۰ هزار تومان به بالا، از یک دختر از نسل سادات حمایت کنند؛ این حمایت قرار بود از دوران کودکی آغاز شود و تا رسیدن کودک به بزرگسالی ادامه داشته باشد.
رحیمی خاطر نشان کرد: برای بسیاری از مردم، پرداخت مبلغ ماهانه جهت کمک به ایتام ممکن بود، اما شاید نمیدانستند از چه مسیری میتوانند این کمک را انجام دهند؛ موکب تلاش کرد این مسیر را برای آنها فراهم کند تا حمایتها به شکل منظم و قابل پیگیری انجام شود.
رحیمی تأکید کرد: همه این اقدامات انجامشده در موکب از سوی اعضای اصلی برنامهریزی نشده، بلکه بخشی از ایدهها بهصورت خودجوش از سوی مردم شکل گرفته است.
کمکهای معیشتی و مشارکت ایرانیان خارج از کشور
رحیمی اظهار کرد: یکی از فعالیتهای خاص موکب به کمکهای معیشتی اختصاص داشته است؛ برای مثال یکی از اعضای موکب که در استرالیا اقامت دارد، با جمعآوری کمک از شیعیان افغانستان، لبنان و ایران بخشی از نیازهای معیشتی خانوادههای ایرانی را تأمین کرده است؛ این کمکها بالغ بر یک میلیارد تومان از سوی افرادی جمعآوری شد که در خارج از کشور زندگی میکنند، کمکها پس از جمعآوری، برای تهیه اقلام ضروری و حمایت از خانوادههای نیازمند اختصاص پیدا کرد.
رحیمی خاطر نشان کرد: این موضوع نشان میدهد فعالیتهای موکب تنها به محدوده جغرافیایی همدان محدود نمانده و افراد مختلف، حتی خارج از کشور، خود را در این حرکت سهیم میدانند.
اهدا 30 عدد چادر برای کودکان یتیم وبیسرپرست
رحیمی با بیان اینکه این تجمعات از دلِ خودِ مردم برآمده است، اظهار کرد: یکی از مصادیق بارز مشارکت مردمی در این مراسم، اقدام خیرخواهانه فردی بود که برای کودکان یتیم وبیسرپرست چادر اهدا کردند حدود ۳۰ چادر با کیفیت بالا و طراحی شایسته، که در شأن و مقام بانوان ایرانی باشد و به این کودکان تقدیم شد.
این فعال فرهنگی با تأکید بر اینکه مدیریت و فعالیتهای موکب تنها محدود به خادمان نیست، خاطرنشان کرد: این اقدامات خیرخواهانه نشان میدهد که مردم، این تجمع را متعلق به خود میدانند و مشارکت آنها فراتر از حضور فیزیکی است؛ در واقع، این رویکرد مردمی باعث شده است که برنامهها از حالت تکبعدی خارج شده و به بستری برای خیرات و حمایتهای اجتماعی تبدیل شود.
خادم موکب امام حسن مجتبی (ع) در تبیین علل حضور و پایداری مردم در صحنههای انقلاب، بر ضرورت وجود «صداقت» و «پیروی از ولایت» به عنوان دو رکن اصلی مشارکت مردمی تأکید کرد و با بیان اینکه مردم همواره پایکار آرمانهای اسلام و انقلاب بودهاند، اظهار کرد: روحیه امیدوار و جنگجوی مردم ایران، برگرفته از ماهیت اصیل انقلاب است که بر پایه ایمان و «اللهاکبر» بنا شده، نه بر پایه تجهیزات و امکانات؛ اما معتقدم این روحیه در برخی سطوح مدیریتی به درستی بازتاب نیافته است.
مسئولین باید مردم را در تصمیمات خود شریک کنند
این فعال فرهنگی با تأکید بر اینکه مسئولین باید مردم را در تصمیمات خود شریک کنند، افزود: وقتی مردم از متن کار کنار گذاشته شوند یا در جریان مسائل قرار نگیرند، پویایی جامعه آسیب میبیند؛ تجربه موکب ما نشان میدهد که مردم با تمام وجود برای حمایت از آرمانها و حتی مسائل کلان کشور پای کار هستند، اما لازمهی این حمایت، صداقت در گفتار و رفتارِ مسئولان است.
وی افزود: با وجود نارضایتیهایی که گاه از برخی تصمیمات مدیریتی وجود دارد، ما در موکب همواره تلاش کردهایم با تأسی به فرمایشات امام راحل (ره) و در مسیر ولایت، از هرگونه توهین و تخریب پرهیز کنیم، اما واقعیت این است که تداوم رفتارهای غیرشفاف مدیریتی، سرمایه اجتماعی را کاهش داده و مشارکت مردمی را تحتالشعاع قرار میدهد.
سرمایه اصلی نظام «مردم» هستند
این خادم فرهنگی تصریح کرد: انقلاب اسلامی انقلابِ مستضعفان بود؛ بنابراین مسئولان باید با درس گرفتن از این سیره، برای حفظ سرمایه اصلی نظام که همان «مردم» هستند، صادقانه عمل کنند. اگر مردم در تصمیمسازیها شریک باشند و در مسائل شفافیت وجود داشته باشد، هیچگاه صحنه را خالی نخواهند کرد و با همان روحیه پیروز و مقاوم، در مسیر تحقق آرمانهای انقلاب حرکت خواهند کرد
در هیاهوی میدانهای تجمع، جایی که صدای شعارهای حماسی با نوای یا حسین(ع) گره میخورد، چهرههای گمنامی حضور دارند که ستونهای استوار این خیزش مردمی هستند؛ خانم عظیمی، نیز یکی از خادمان موکب امام حسن مجتبی(ع) که خود را کوچکترین خادم این آستان میخواند، روایتگرِ ۳۶ سال خدمت بیادعاست؛ روایتی از جنس باورهای عمیق و پیوندی که میان یک خانواده و اهلبیت(ع) بسته شده است.
وی که حدود ۳۷ سال سابقه خدمت در هیئتها و مجالس اهلبیت(ع) را دارد، فضای موکب را امتداد خانه پدری و مکتبی میداند که از کودکی در آن درس عشق آموخته است و بیان کرد: پدرم خود خادم بود و من از او آموختم که چگونه با عشق خدمت کنم؛ این مسیر برای من از خانه پدری شروع شد، در خانه پدرهمسرم تداوم یافت و حالا که فرزندانم خودشان خادمان اهلبیت هستند، این نهال کهن در میان ما تنومندتر شده است.
این بانوی خادم که سه فرزند طلبه دارد، در تشریح وظایف روزانهاش در موکب میگوید: تلاش میکنم تا در کنار سایر خادمان، سهم کوچکی در پذیرایی از مردم داشته باشم؛ از پختوپز برای مراسمهای مختلف گرفته تا توزیع چای و اطعام در میان کسانی که با شور و اشتیاق در این تجمعات حضور مییابند؛ برای من این خدمت بسیار شیرین است و همیشه از خداوند میخواهم این توفیق تا پایان عمر تداوم داشته باشد.
وی درباره نحوه مدیریت هزینهها و برکتِ موکب، بیان میکند: اینجا همه چیز بر مدار برکت است؛ مردم خودشان پای کار هستند و کمک میکنند، اما حقیقت این است که ما با امام حسن(ع) قرارداد بستهایم؛ در زندگی شخصیام نیز هرچه دارم، اول سهم امام است؛ حتی وقتی فرزندانم نگران مخارج زندگی میشوند، به آنها میگویم من و امام حسن(ع) نداریم، هرچه من دارم مال اوست و او نیز تکیهگاه ماست.
خیابان؛ کلاس درسِ عشق و ولایتمداری
این بانوی خادم که اشتیاق بینظیری برای حضور در این تجمعات دارد، فضای خیابان را برای خود حکم تولدی دوباره میداند، او در پاسخ به اینکه چه نیرویی مردم را پس از گذشت ماهها همچنان در صحنه نگه داشته است، اظهار کرد: محبت به وطن، عشق به ایران و جانفشانی برای رهبرمان، موتور محرک مردم است؛ من هرگز به تواناییهای خودم متکی نبودهام؛ هرآنچه رخ داده، عنایت مستقیم امام حسن(ع) بوده است. وقتی میبینم جوانان و مردم با آن شور و حرارت شعار میدهند، انگار جانی تازه میگیرم.
وی درباره هدف نهاییاش از این حضور طولانیمدت گفت: تنها آرزوی قلبی من دیدن ظهور حضرت مهدی(عج) و شفاعت اهلبیت(ع) است؛ این اجتماعات برای ما محلی برای روشنگری و تجدید بیعت با آرمانهای شهداست؛ اینکه مردم با وجود خستگی، خیابان را ترک نمیکنند، نشان از پیوند ناگسستنی آنها با مسیر حق دارد.
این خادم موکب تأکید کرد: تمامِ دستاوردهای این مدت، نه از دانش شخصی، بلکه از برکتِ «خادمبودن» در دستگاه اهلبیت(ع) است؛ دستگاهی که در آن به کوچکترین خادم، بزرگترین درسها را به جامعه میآموزد.
موکب مردمی امام حسن،جریان ساز در حوزه فرهنگی
سیدجواد معصومی، شاعر و فعال فرهنگی، هم در گفتوگو با ایسنا، با اشاره به تجربه موفق نهضت شعرخوانی در مواکب همدان، تصریح کرد: بنده از شب سوم اجتماعات به موکب امام حسن مجتبی پیوستم و با کمک برخی از دوستان جریان نهضت شعرخوانی انقلاب را در این اجتماعات و مواکب راه انداختیم که بازخورد خوب داشته است.
سوگواری و خوانخواهی رهبر شهید در کف خیابان
وی با بیان اینکه حضور پرشور مردم در اجتماعات، پاسخی به احساس نیاز اجتماعی پس از فقدان رهبر شهید و تجلی دوباره قدرت خفته جریان دلسوز نظام است، تصریح کرد: در ابتدا پس از شهادت رهبر معظم انقلاب من و بسیاری از مردم احساس نیاز و فقدان داشتیم و بخشی از سوگواری و مطالبات ما در کف خیابان صورت میگرفت سپس به حکم مقام معظم رهبری حضرت آیتالله سیدمجتبی خامنهای در خیابان ماندیم.
این شاعر با بیان اینکه قدرت دلسوزان انقلاب تا قبل از اجتماعات اخیر مفعول مانده بود، تصریح کرد: مسئله این است که امت حزبالله در امتداد خطی که از سال ۴۲ با آیه قرآن « قُلْ إِنَّما أَعِظُکُمْ بِواحِدَة أَنْ تَقُومُوا لِلّهِ مَثْنی وَ فُرادی» شروع شد و تا امروز ادامه دارد، از دهه ۶۰ و ۷۰، دیگر احساس نیاز نکرد که نبض اجتماع و خیابانها را به دست بگیرد اما داغی که از شهادت رهبر بزرگ انقلاب بر دل ما ماند، این پتانسیل و قدرت را که در وجود این جریان خفته بود، بیدار کرد.
معصومی افزود: بعد از بروز برخی اغتشاشات و جریانهای فتنه در کشور، انقلابیها و دلسوزان این کشور فکر میکردند از نظر کیفی در اقلیت هستند و جریان فکری حاکم، همان مخالفان است؛ اما اکنون دیدند که دلسوزان نظام و میهن زیاد هستند و به مقدار کافی هم حضور دارند؛ این، نخستین تأثیر اجتماعات بود.
این فعال فرهنگی با بیان اینکه آرامش در چهره جریان ما مشهود است، گقت: معاندین و مغرضین وقتی این یکپارچگی را میبینند، متوجه میشوند که آن وحدت دروغین، کاذب و حبابواری که خودشان تصور میکردند را در حقیقت ندارند؛ کما اینکه فراخوانهایی که دادند نیز بینتیجه بوده است.
موکب امام حسن(ع)؛ الگویی از مردمیسازی
معصومی درباره ویژگی خاص موکب امام حسن(ع) که او را پایبند کرده است، گفت: این موکب خاصیت عجیبی دارد؛ شاید از نظر ظاهری، داربستها و پارچهها ساده به نظر بیاید، اما فعالیت و دل توسعهدهندگان آن آنقدر وسیع است که وقتی من به عنوان یک شاعر پیشنهادی میدهم، تبدیل به یک موج در سطح شهر میشود؛ برای من خیلی جالب است که افرادی از شهرک مدنی یا شهرک فرهنگیان با سختی بسیار در رفتوآمد به اینجا آمده و با اشتیاقی این مسافت را طی میکنند.
وی افزود: این همدلی برایم عجیب است؛ وقتی اینجا هستید، اسم مسئول را نمیشنوید. تضادی میان مستمع و گوینده وجود ندارد؛ فرقی ندارد مسئول موکب باشید یا یک رهگذر بلکه به اندازهای که دلتان بخواهد در این موکب سهم دارید
این شاعر انقلابی با اشاره به جریانسازی در مواکب گفت: علت جریانسازی موکب امام حسن(ع)، به همان مردمی بودن برمیگردد؛ چون مردم میبینند سرچشمه این اتفاق متصل به ادارات، بودجههای دولتی یا جریانات سیاسی نیست؛ بلکه با کمکهای مردمی پا گرفته است.
معصومی در بخش پایانی سخنان خود درباره مفهوم «وحدت» تأکید کرد: وحدت به معنای سکوت در برابر اختلافنظرها نیست، بلکه به معنای مراجعت به اشتراکاتی است که در نظام فکری وجود دارد. به اعتقاد من، امروز نباید وحدت را در جایی جز حول مقام معظم رهبری جستوجو کرد؛ هر چیزی که هست، باید حول وجود، احکام و منویات رهبر معظم انقلاب باشد.
انتهای پیام