به گزارش مفدا مشهد، دکتر حمیده صمدی، مدیر مرکز مشاوره دانشگاه علوم پزشکی مشهد، در یادداشتی با تشریح انواع سبکهای دلبستگی، افزود :سبکهای دلبستگی الگوهایی نسبتاً پایدار هستند که نحوه تجربه امنیت، صمیمیت، اعتماد، استقلال و ترس از طرد شدن را در روابط عاطفی شکل میدهند و میتوانند کیفیت روابط فرد در بزرگسالی را تحت تأثیر قرار دهند.
دکتر حمیده صمدی، با بیان اینکه الگوهای دلبستگی معمولاً در روابط اولیه فرد با مراقبان شکل میگیرند، اظهار کرد: این الگوها سرنوشت قطعی افراد را تعیین نمیکنند، اما میتوانند بر برداشت فرد از خود، دیگران و واکنش او به نزدیکی یا فاصله در روابط اثرگذار باشند.
وی گفت: افراد دارای دلبستگی ایمن، معمولاً نگرشی مثبت نسبت به خود و دیگران دارند و این افراد خود را شایسته محبت میدانند و در عین حال، توانایی اعتماد کردن به دیگران را نیز دارند. افراد دارای این سبک، از صمیمیت عاطفی هراس ندارند، اما استقلال و مرزهای شخصی خود را نیز حفظ میکنند. به گفته وی، این افراد در زمان بروز تعارض در رابطه، معمولاً آمادگی بیشتری برای گفتوگو، مذاکره و یافتن راهحل مشترک دارند. عزتنفس مناسبتر، انعطافپذیری هیجانی و توانایی بهتر در مدیریت استرس، از ویژگیهایی است که بیشتر در افراد با دلبستگی ایمن دیده میشود.
وی تصریح کرد: افراد ایمن معمولاً فاصله موقت یا جدایی را لزوماً نشانه طرد شدن یا بیارزش بودن خود تفسیر نمیکنند. این سبک دلبستگی اغلب با رضایت بیشتر از رابطه، ثبات عاطفی و مدیریت سازندهتر اختلافها همراه است.
دکتر صمدی درباره دلبستگی اضطرابی گفت: در این سبک، فرد معمولاً نگرش منفیتری نسبت به خود دارد، اما دیگران را منبع اصلی تأیید، امنیت و ارزشمندی میبیند.
فرد دارای دلبستگی اضطرابی ممکن است بهطور مداوم نگران از دست دادن شریک عاطفی یا ترک شدن باشد. وی افزود: نیاز مکرر به اطمینان گرفتن، حساسیت زیاد به کاهش توجه و نگرانی درباره تغییرات کوچک در رفتار طرف مقابل، از واکنشهای رایج در این سبک است. این افراد ممکن است پیامها، تماسها، میزان توجه یا فاصله گرفتن طرف مقابل را بیش از اندازه تحلیل کنند. وی گفت: فاصله گرفتن شریک عاطفی میتواند در افراد با دلبستگی اضطرابی، اضطراب شدید، نشخوار فکری، حساسیت به طرد و کاهش احساس ارزشمندی ایجاد کند. علاوه بر این، وابستگی عاطفی و تلاش بیش از حد برای حفظ رابطه نیز ممکن است در برخی افراد با این الگو دیده شود.
دکتر صمدی درباره دلبستگی اجتنابی بیان کرد: افراد دارای این سبک معمولاً تصویری ظاهراً مثبت و مستقل از خود دارند، اما ممکن است در اعتماد به دیگران یا اتکا کردن به آنها با دشواری بیشتری روبهرو باشند. این افراد اغلب استقلال را بسیار مهم میدانند و از وابستگی عاطفی شدید یا صمیمیت زیاد احساس ناراحتی میکنند.
وی افزود: دشواری در بیان نیازها، احساسات و آسیبپذیریهای شخصی، از جمله ویژگیهای این سبک دلبستگی است. فرد اجتنابی ممکن است با افزایش صمیمیت در رابطه، فاصله بگیرد یا احساسات و نیاز خود به رابطه را کماهمیت جلوه دهد. این الگو میتواند ایجاد روابط عمیق، دریافت حمایت عاطفی و بیان مؤثر هیجانها را دشوارتر کند. سرکوب هیجانها، احساس تنهایی و تأکید افراطی بر خودکفایی نیز ممکن است در برخی افراد با سبک اجتنابی مشاهده شود.
مدیر مرکز مشاوره دانشگاه، در ادامه معرفی سبک های دلبستگی درباره سبک دلبستگی آشفته یا ترسان ـ اجتنابی گفت: در این سبک، فرد بهطور همزمان به صمیمیت و رابطه نیاز دارد، اما از نزدیک شدن، طرد شدن یا آسیب دیدن نیز میترسد.
وی ادامه داد: این تعارض ممکن است باعث شود فرد ابتدا برای ایجاد نزدیکی تلاش کند، اما پس از شکلگیری صمیمیت، ناگهان عقبنشینی کند یا طرف مقابل را پس بزند. بیاعتمادی نسبت به دیگران، نوسانهای هیجانی و الگوی نزدیک شدن و دور شدن در روابط، میتواند از نشانههای این سبک باشد. افراد دارای دلبستگی آشفته ممکن است در تنظیم احساسات، حفظ ثبات رابطه و مدیریت تعارضها با دشواری بیشتری مواجه شوند. به گفته وی، این سبک میتواند با اضطراب رابطهای، روابط پرتنش یا ناپایدار و تجربه همزمان نیاز به محبت و ترس از آن همراه باشد.
دکترصمدی تأکید کرد: شناخت سبک دلبستگی به معنای برچسبزدن یا تشخیص قطعی برای افراد نیست.
وی گفت: آگاهی از این الگوها میتواند به افراد کمک کند تا واکنشهای خود در روابط را بهتر بشناسند، نیازهای عاطفیشان را شفافتر بیان کنند و برای ایجاد رابطهای سالمتر و ایمنتر تلاش کنند.
دکتر صمدی افزود: مراجعه به روانشناس یا مشاور، بهویژه زمانی که ترس از طرد، تعارضهای مکرر، بیاعتمادی یا دشواری در صمیمیت باعث رنج و اختلال در زندگی فرد میشود، میتواند در اصلاح الگوهای ارتباطی و تقویت مهارتهای هیجانی مؤثر باشد.
رد پای سبکهای دلبستگی در ازدواج و روابط عاطفی/ الگوهای ناایمن با خودآگاهی و درمان اصلاح میشوند
مدیر مرکز مشاوره دانشگاه، اظهار داشت: سبکهای دلبستگی میتوانند بر شیوه تجربه فرد از روابط عاطفی، نحوه مدیریت تعارضها، میزان صمیمیت در ازدواج و حتی انتخاب شریک زندگی اثرگذار باشند.
وی افزود: سبک دلبستگی یک برچسب قطعی برای شخصیت افراد نیست و هر فرد ممکن است در روابط گوناگون، واکنشها و الگوهای متفاوتی نشان دهد. به گفته او، تجربه روابط سالم، افزایش خودآگاهی، یادگیری مهارتهای ارتباطی و دریافت خدمات مشاوره یا رواندرمانی میتواند به تغییر یا تعدیل الگوهای ناایمن دلبستگی کمک کند.
دلبستگی ایمن و روابط باثباتتر
دکتر صمدی گفت: افرادی که سبک دلبستگی ایمن دارند، معمولاً از اعتمادبهنفس بیشتر و توانایی مناسبتری برای تنظیم هیجانهای خود برخوردارند.
این افراد در روابط عاطفی، صمیمیت را در کنار استقلال فردی حفظ میکنند و برای نزدیکی عاطفی، گفتوگو و بیان نیازهای خود آمادگی بیشتری دارند. افراد با دلبستگی ایمن، در زندگی مشترک معمولاً تعارضها را بهصورت سازندهتری مدیریت میکنند و به جای فاصله گرفتن، سرزنش یا واکنشهای شدید هیجانی، برای حل مسئله و رسیدن به تفاهم تلاش میکنند.
وی اظهار کرد: رضایت بیشتر از رابطه، احساس امنیت و ثبات عاطفی، از پیامدهایی است که بیشتر در روابط مبتنی بر دلبستگی ایمن مشاهده میشود.
این افراد اغلب به سمت شریکانی قابلاعتماد، باثبات و دارای ظرفیت مناسب برای ارتباط عاطفی جذب میشوند.
نگرانی از طرد در دلبستگی اضطرابی
وی، درباره دلبستگی اضطرابی گفت: افراد دارای این سبک معمولاً نگرانی بیشتری درباره طرد شدن، از دست دادن رابطه یا کاهش علاقه طرف مقابل دارند. این افراد ممکن است نیاز بیشتری به تأیید، توجه و اطمینان گرفتن از شریک عاطفی خود داشته باشند.
وی ادامه داد: حساسیت زیاد به فاصله گرفتن، کم شدن تماسها، تغییر لحن یا کاهش توجه طرف مقابل، میتواند از ویژگیهای روابط عاطفی در این سبک باشد. در زندگی مشترک، این نگرانیها ممکن است به حسادت، اطمینانخواهی مکرر، وابستگی عاطفی و ترس از ترک شدن منجر شود.
وی گفت: برخی افراد دارای سبک اضطرابی ممکن است به شریکانی سرد، کمدسترس یا کمابراز جذب شوند و برای جلب محبت یا حفظ رابطه، تلاش بیش از اندازهای انجام دهند.
فاصلهگیری عاطفی در دلبستگی اجتنابی
دکتر صمدی اظهار کرد: در سبک دلبستگی اجتنابی، استقلالطلبی فرد معمولاً برجستهتر است و او ممکن است در بیان نیازهای عاطفی، درخواست کمک یا نشان دادن آسیبپذیری با دشواری روبهرو باشد. فرد اجتنابی ممکن است با بیشتر شدن صمیمیت در رابطه، فاصله بگیرد یا بر حفظ حریم و فضای شخصی خود تأکید کند.
وی گفت: تعهد عاطفی عمیق، گفتوگو درباره احساسات و تکیه کردن به طرف مقابل، گاهی برای افراد دارای این سبک دشوارتر است. این افراد ممکن است شریکانی مستقل را ترجیح دهند یا به روابطی گرایش پیدا کنند که در آن میزان صمیمیت و وابستگی عاطفی محدودتر باشد.
دکتر صمدی تأکید کرد: فاصلهگیری همیشگی از احساسات و نیازهای عاطفی میتواند دریافت حمایت از شریک زندگی و شکلگیری ارتباط عمیق و رضایتبخش را دشوار کند.
نوسان میان نزدیکی و دوری در دلبستگی آشفته
مدیر مرکز مشاوره دانشگاه، درباره سبک دلبستگی آشفته یا ترسان ـ اجتنابی گفت: این افراد معمولاً میان نیاز به یک رابطه نزدیک و ترس از صمیمیت یا آسیب دیدن در نوسان هستند.
فرد ممکن است در ابتدا به رابطه و نزدیکی عاطفی تمایل زیادی نشان دهد، اما با افزایش صمیمیت یا احساس آسیبپذیری، ناگهان عقبنشینی کند. به گفته او، این الگو در زندگی مشترک میتواند با بیاعتمادی، نوسانهای هیجانی، رفتارهای متناقض و تعارضهای بیشتر همراه باشد.
دکتر صمدی گفت: افراد دارای این سبک، گاهی به روابطی شدید و پرهیجان جذب میشوند، اما این روابط ممکن است به دلیل ناپایداری، نگرانیهای عاطفی و رفتوآمد میان نزدیکی و دوری، آرامش و دوام کمتری داشته باشند.
انتخاب شریک و تکرار الگوهای آشنا
دکتر صمدی گفت: سبک دلبستگی میتواند سبب شود افراد به الگوهای آشنا در روابط جذب شوند، حتی اگر این الگوها برای آنها سالم یا رضایتبخش نباشند.
وی افزود: برای نمونه، ممکن است فرد دارای دلبستگی اضطرابی به فردی با سبک اجتنابی جذب شود؛ در این شرایط، یک نفر بهطور مداوم به دنبال نزدیکی و اطمینان است و طرف دیگر برای حفظ فاصله تلاش میکند.
به کفته وی، این چرخه میتواند اضطراب فرد اضطرابی و تمایل به فاصلهگیری در فرد اجتنابی را بهطور متقابل تشدید کند.
مدیر مرکز مشاوره دانشگاه خاطرنشان کرد: رابطه با فردی ایمن، پاسخگو و برخوردار از مهارت ارتباطی میتواند بهتدریج احساس امنیت بیشتری در رابطه ایجاد کند و به تعدیل برخی الگوهای ناایمن کمک کند.
دکتر صمدی تأکید کرد: شناخت سبک دلبستگی،فرصتی برای درک بهتر نیازهای عاطفی، واکنشها در زمان تعارض و انتخابهای فرد در روابط است و میتواند زمینهساز ایجاد روابط سالمتر و باثباتتر باشد.