هشتم شهریورماه ۱۴۰۵، همزمان با میلاد پیامبر رحمت (ص) و امام جعفر صادق (ع)، حزبی جدید با نام «عهد ایران» فعالیت رسمی خود را آغاز کرد. این رویداد را میتوان نقطه عطفی در تحولات جریان اصلاح طلبی و پدیداری نسخه ای بهروز شده از چپ سیاسی در ایران دانست؛ جریانی که میکوشد با عبور از کلیشه های سالهای اخیر جناح چپ، نقشی تازه در صحنه سیاست کشور ایفا کند.
«عهد ایران» را می توان پروژهای برای احیای گفتمان اصلاحطلبی از مسیری عملگرایانه، نهادگرا و واقعبینانه دانست. این حزب میکوشد با پر کردن خلأ ناشی از سیاست ورزی جریان اصلی اصلاحات( از انفعال گرفته تا سیاستهای تحریمگرایانه)، به عنوان یک بازیگر جدید و مؤثر وارد عرصه شود؛ جریانی که نمیخواهد با ساختارشکنی، بلکه با درک واقعیتها در چارچوب قانون، اهداف سیاسی خود را دنبال کند.
نخستین مؤلفهای که بیانیه مؤسسان حزب را از بسیاری از اعلامیههای سیاسی متمایز میکند، تأکید صریح بر گفتمان «پلساز» و «توافقگرا» در برابر «سیاست دیوارساز» و «سیاست حذف و ستیز» است. این رویکرد که در عبارت محوری «آرمانگرایی واقعنگرانه» خلاصه شده، نشان از عزم مؤسسان برای حرکت در مسیری معتدل و تعاملگرا دارد. حزب خود را متعهد به «افزایش قابلیتها و ظرفیتها» در سه سطح فرد، جامعه و حکومت میداند و بر تقویت روابط همافزا (نه همفرسا) میان مؤلفه های سه گانه «عدالت و آزادی»، «امنیت و توسعه» و «حکومت و جامعه» تأکید دارد. این چارچوب نظری، فاصله آشکاری با رویکردهای ستیزهجویانه یا شعارزدهای دارد که در سالهای اخیر برخی از جریانهای اصلاحات را به حاشیه رانده است.
شاید مهمترین بخش بیانیه عهد ایران، رویکرد روشن آن نسبت به انتخابات باشد. در حالی که شورای جبهه اصلاحات در سالهای اخیر بارها با بهانههای گوناگون و ایجاد خط قرمزهایی از حضور در رقابتهای ملی خودداری کرده، عهد ایران با صراحت اعلام کرده است: «حضور ما در انتخابات بیخط قرمز نیست، ولی هر بار به نحوی جدی و فعالانه برای افزودن مشارکت و رقابتِ انتخاباتی و اثربخشی رأی شهروندان در انتخابات ملی و محلی میکوشیم.»
این موضع، که در تقابل با رویکرد انفعالی یا تحریمگرایانه برخی جریانها قرار دارد، نشان از عزم مؤسسان برای نقشآفرینی مؤثر در عرصه سیاسی دارد. حضور چهرههایی مانند علی باقری (دبیرکل) و محمدرضا جلائی پور (رئیس شورای مرکزی) که پیشتر در بیانیه «روزنهگشایان» بر ضرورت مشارکت انتخاباتی تأکید کرده بودند، این خط مشی را تقویت میکند.
ترکیب شورای مرکزی حزب که شامل چهرههای شناختهشدهای مانند حمیدرضا جلائیپور، احمد شیرزاد، محمد نعیمیپور و محمد امین نیکجو در کنار نیروهای جوانتر و زنان است، نشان از تلاشی هوشمندانه برای عبور از «شخصیتمحوری» و ایجاد ساختاری منعطف دارد. بر اساس اعلام محمدرضا جلائیپور، این حزب با شاخصهایی مانند سهمیه ۳۰ درصدی برای زنان و حداقل یکچهارم اعضای زیر ۴۰ سال، به دنبال نوسازی تشکیلاتی و فاصله گرفتن از «تله نسلی» است.
حال سؤال اساسی این است که آیا این «چپ جدید» میتواند از دام شعارزدگی و انفعالی که گریبانگیر پیشینیان شد، رهایی یابد و در عمل به راهبرد حل مسأله و گشایشگری پایبند بماند؟
کار سختی است که البته فرصت ها و تهدیدها کنار هم قرار دارند.
نوع مواضع روزنه گشایان در طول جنگ می تواند وزن جدی به چپ میانه دهد. در مسیر تبدیل جریان روزنه گشا به نهاد حزبی کار پیچیده و ظریف است.
حزب «عهد ایران» به صورت رسمی آغاز به کار کرد
صدای چپ میــانـه
صاحبخبر -
∎