دولت در دفاع از عملکرد اقتصادی خود تأکید دارد که ارزیابی وضعیت معیشتی و اقتصادی کشور باید با توجه به شرایط جنگی، تحریمها، محدودیتهای ارزی و فشارهای خارجی انجام شود. مسئولان دولتی معتقدند بخشی از افزایش قیمتها و گرانیهای اخیر، نتیجه مستقیم یا غیرمستقیم همین شرایط است و نمیتوان تمام مشکلات را به ضعف سیاستگذاری دولت نسبت داد. در مقابل، منتقدان با اشاره به افزایش هزینههای زندگی، کاهش قدرت خرید مردم و رشد قیمت کالاهای اساسی، دولت را مسئول مدیریت ناکارآمد بازار و کنترل تورم میدانند. در چنین شرایطی، دولت ضمن پذیرش برخی کاستیها، بر ضرورت پرهیز از تخریب و تقویت همکاریها تأکید دارد.
ابراهیم فیاض در گفتگو با نامه نیوز درباره نگاه مردم به عملکرد دولت مسعود پزشکیان گفت: دولت فعلی از نظر برخی رویکردها ادامهدهنده مسیر دولت دهه ۶۰ است، اما در شرایط کنونی با یک تضاد ساختاری میان مسائل اجتماعی، اقتصادی و نوع سیاستگذاریهای اقتصادی مواجه است؛ به این معنا که در حوزه اقتصادی رویکردهای لیبرالی را دنبال میکند، در حالی که رئیسجمهور در سخنان خود بر عدالت، توجه به مردم و مفاهیمی نزدیک به سوسیالدموکراسی تأکید دارد.
وی افزود: مشکل اینجاست که دولت نتوانسته است برای حل این تضاد، ایده و راهکار مشخصی ارائه کند و در عمل، بخشهایی از جریان اقتصادی لیبرال در دولت سیاستهایی را دنبال میکنند که ممکن است به قیمت افزایش فشار اقتصادی بر مردم تمام شود. نمیتوان صرفاً با هدف ایجاد رشد اقتصادی، فشارهای اجتماعی و معیشتی را نادیده گرفت.
این استاد دانشگاه با اشاره به افزایش تورم و بحث اصلاح قیمت حاملهای انرژی اظهار کرد: در شرایطی که تورم و هزینههای زندگی به شدت افزایش یافته است، مطرح کردن افزایش قیمت بنزین و واقعیسازی قیمتها بدون توجه به توان اقتصادی مردم میتواند تبعات اجتماعی جدی به دنبال داشته باشد و دولت را بیش از گذشته در مقابل جامعه قرار دهد.
وی ادامه داد: تجربه دولت اصلاحات نیز نشان داد که وقتی فاصله میان سیاستهای اقتصادی دولت و مطالبات جامعه افزایش پیدا کند، دولت با چالشهای جدی مواجه خواهد شد. اگر دولت فعلی نیز با همین رویکرد ادامه دهد، باید نسبت به آینده آن و میزان تواناییاش برای عبور از این شرایط نگران بود.
این تحلیلگر مسائل اجتماعی گفت: امروز حتی فضای عمومی دولت نیز نشاندهنده فشارهای موجود است و مدتهاست آثار این فشارها را در رفتار و چهره رئیسجمهور مشاهده میکنیم، به طوری که لبخندی بر چهره پزشکیان ندیدیم. این وضعیت نشان میدهد که اداره کشور در شرایط کنونی برای دولت بسیار دشوار شده است.
وی افزود: متأسفانه برخی جریانهای اقتصادی در داخل دولت، سیاستهایی را دنبال میکنند که از نگاه منتقدان بیش از آنکه متناسب با شرایط اقتصادی و اجتماعی ایران باشد، به الگوهای اقتصاد آمریکایی نزدیک است. اگر قرار باشد اقتصاد کشور بدون توجه به اقتضائات داخلی در چنین مسیری حرکت کند، ممکن است در نهایت استقلال اقتصادی کشور آسیب ببیند.
فیاض با انتقاد از برخی مواضع دولت در قبال کشورهای منطقه اظهار کرد: در شرایطی که برخی کشورهای منطقه علیه ایران مواضع تندی اتخاذ و حتی به ما حمله میکنند، انتظار میرود دولت با اقتدار بیشتری از منافع و مواضع کشور دفاع کند اما رئیسجمهور ما از آنها عذرخواهی کرد.
وی هشدار داد: اگر دولت با همین دستفرمان به مسیر خود ادامه دهد، خطر فرسایش سرمایه اجتماعی و حتی تضعیف جدی دولت افزایش پیدا میکند. مردم تاکنون بزرگواری کردهاند و در شرایط دشوار منتظر هستند ببینند دولت چه اقدامی انجام خواهد داد، اما این صبر و تحمل به دلیل شرایط جنگی است.
این استاد دانشگاه با اشاره به تأکید دولت بر شعارهایی مانند «امید» و «وفاق» گفت: دولت بارها از امید و وفاق سخن گفته است، اما مسئله این است که میان شعار و عملکرد باید تناسب وجود داشته باشد. اگر مردم در زندگی روزمره خود آثار امید و وفاق را مشاهده نکنند، تکرار این شعارها نمیتواند اعتماد عمومی را افزایش دهد. وقتی دولت مرتب شعار وفاق و امید می دهد یعنی آنکه واقعا آثار این ویژگیها در عمل مشاهده نمیشود.
وی افزود: امروز بسیاری از کسبه، فعالان اقتصادی و مردم با مشکلات جدی مواجه هستند و نمیتوان این وضعیت را صرفاً با شعار مدیریت کرد. اقتصاد با حرف و شعار اصلاح نمیشود، بلکه نیازمند تصمیمهای دقیق، سیاستگذاری منسجم و اقدام عملی است.
این کارشناس مسائل اجتماعی ادامه داد: با ادامه سیاستهای فعلی، اقتصاد کشور ممکن است با رکود شدیدتری مواجه شود. وقتی قدرت خرید مردم کاهش پیدا کند، کسبوکارها با مشکل مواجه شوند و سرمایهگذاری کاهش یابد، طبیعی است که فعالیت اقتصادی نیز به تدریج متوقف یا محدود شود. مردم در شرایط فعلی بخش قابل توجهی از مشکلات را به دلیل شرایط جنگی و تهدیدات خارجی تحمل میکنند و انتظار دارند دولت از این فرصت برای اصلاح امور و کاهش فشارهای اقتصادی استفاده کند.
وی در پایان اظهار کرد: شرایط داخلی ایران از سوی بازیگران خارجی نیز به دقت رصد میشود و طبیعی است که دشمنان کشور، از جمله دولت آمریکا، تحولات اقتصادی و اجتماعی ایران را دنبال کنند. بنابراین دولت باید با اتخاذ تصمیمهای دقیق و تقویت انسجام داخلی، اجازه ندهد مشکلات اقتصادی به شکاف اجتماعی و سیاسی تبدیل شود.