به گزارش ایرنا، استان فارس با دارا بودن تنوع اقلیمی گرمسیری و سردسیری، قلمرو زیستی ۵.۷ میلیون هکتار از عرصههای قابل تعلیف کشور را در اختیار دارد که ۶۷ درصد از کل استان را شامل میشود.
جامعه عشایری فارس متشکل از ایلات بزرگ قشقایی، خمسه، لر و هشت طایفه مستقل دیگر است و در قالب بیش از ۲۷ هزار خانوار سازمانیافته است.
نکته حائز اهمیت، «جوانی» این جمعیت است بهگونهای که ۴۵ درصد جامعه عشایری فارس در بازه سنی ۱۸ تا ۳۵ سال قرار دارند، نیرویی که اگر با سیاستگذاری درست مدیریت شود، میتواند تضمینکننده پایداری تولید برای دهههای آینده باشد.
مدیریت در شرایط بحران؛ بسته ۱۰۸۰ میلیارد ریالی
در پاسخ به شرایط دشوار و برای جلوگیری از فروپاشی معیشتی خانوارها، ادارهکل امور عشایر فارس در یک سال گذشته با اجرای پروژههایی به ارزش هزار و ۸۰ میلیارد ریال تلاش کرد تا سپر حمایتی برای عشایر ایجاد کند.
تزریق و هزینهکرد این میزان اعتبار توانست در این شرایط دشوار به عشایر فارس کمک کند تا از دل تنشهای اقلیمی و اقتصادی، با تکیه بر توانمندی خود و حمایت دولت و متولیان امر، سربلند بیرون بیایند و همچنان بهعنوان یکی از نمادهای اصلی تولید ملی در خط مقدم تولید باقی بمانند.
این اقدامها و تلاشها نهتنها مانع از خروج این قشر از چرخه اقتصادی در سختترین شرایط شد، بلکه با عبور هدفمند از دامداری سنتی به سمت الگوهای نوین و پایدار، روزنهای برای بهبود معیشت و تضمین ماندگاری این جامعه مولد در زیستبومهای اصلیشان گشود.
نوسازی زنجیره تولید؛ گذار از دامداری سنتی
یکی از اصلیترین پاسخهای راهبردی به خشکسالی و کمبود علوفه، تمرکز بر زنجیره گوشت قرمز بود.
پرداخت ۶۶۰ میلیارد ریال تسهیلات بند «ب» ماده ۵۲ به ۳۹۹ بهرهبردار، نهتنها تولید ۳۹۷ تن گوشت را تضمین کرد، بلکه گامی عملی برای عبور از وابستگی مطلق به مرتع بود.
این اقدام در سالی که تورم نهادهها به حوزه کشاورزی و تولید سایه افکنده بود، مدیریت بحرانی هوشمندانه محسوب میشود تا عشایر بتوانند با پرواربندی و با دانش روز و روشهای علمی و نوین، سود خود را در بازار حفظ کنند و دچار حواشی ناشی از کاهش نهادههای دامی یا نوسانات ارزی نشوند.
فناوری در خدمت اقلیم
در شرایطی که تنشهای آبی و خشکی مراتع به اوج رسیده است، توزیع بیش از ۲ هزار و ۵۸۴ سامانه خورشیدی و ۲۶۴ پروژکتور با اعتباری افزون بر ۴۲ میلیارد تومان، فراتر از یک خدمت رفاهی بود.
این اقدام، «تکنولوژیسازی برای صیانت از طبیعت» است چرا که وقتی خانوار عشایری به انرژی پاک دسترسی دارد، نیاز به بوتهکنی و تخریب پوشش گیاهی مراتع، که تنها دارایی پایدار عشایر است، به حداقل میرسد.
افزایش بهرهوری در کمترین فضا
اجرای طرحهای «بهگزینی» بر روی سه هزار راس دام با اعتبار پنج میلیارد ریالی، از دیگر اقدامات مهم ادارهکل امور عشایر فارس ظرف یک سال گذشته بود.
در سالی که هزینه نگهداری دام به شدت افزایش یافته بود، این اقدام به عشایر کمک کرد تا با افزایش نرخ زایش و بهبود کیفیت ژنتیکی دام، بدون نیاز به بزرگکردن گله که خود فشار بیشتری به مرتع میآورد، درآمد بیشتری کسب کنند؛ این یعنی «بهرهوری بیشتر با کمترین فشار بر محیط زیست» که در راستای بستههای حمایتی به عشایر فارس اجرایی شده است.
جایی که با علم ژنتیک، نرخ زایش و بهرهوری دام افزایش یافته و عشایر میتوانند با هزینه نگهداری کمتر، محصولی باکیفیتتر تولید کنند و این چرخش رویکرد، از اتلاف منابع جلوگیری کرده و به حفظ پایداری گلهها در سالهای سخت کمک شایانی کرده است.
توانمندسازی زنان عشایر و صندوقهای خرد
در سالی که نوسانات اقتصادی بیشترین فشار را بر معیشتهای خرد وارد کرد، تمرکز بر صندوقهای خرد زنان عشایری و توزیع ۲ هزار قطعه نیمچه بومی، گامی هوشمندانه برای تابآوری اجتماعی بود.
این حمایتهای کوچک اما هدفمند، ستونهای معیشتی خانوار را در برابر تکانههای بزرگ حفظ کرد و مانع از آن شد که کوچکترین فشار اقتصادی به مهاجرت ناگزیر و تخلیه اتراقگاهها منجر شود.
ادارهکل امور عشایر فارس به خوبی واقف است که «تابآوری اقتصادی» زمانی محقق میشود که تمام اعضای خانواده در تولید مشارکت داشته باشند؛ از همین رو، حمایت از صندوقهای خرد زنان عشایری در دستور کار قرار گرفت.
این اقدام، سپر حمایتی موثری در برابر شوکهای ناگهانی بازار و خشکسالی بود تا معیشت عشایر صرفا به یک منبع درآمدی (دام) وابسته نباشد.
از مدیریت بحران به سمت مدیریت توسعه
عملکرد و اقدامهای هوشمندانه و حمایتی یکساله امور عشایر فارس نشان میدهد که مدیریت استانی از وضعیت «تدافعی» به سمت «توسعه پایدار» حرکت کرده است.
تزریق نقدینگی در زنجیره گوشت، استفاده از انرژیهای نوین و تثبیت اتراقگاهها با تحویل ۶۱ مورد، همه نشاندهنده یک «نقشه راه» برای حفظ جمعیت عشایری در مناطق مولد است.
تلاش برای تداوم مسیر تولید و خدمترسانی
مدیرکل امور عشایر فارس با تشریح اقدامها و تلاشهای مجموعه مدیریتی خود ظرف یک سال گذشته تاکید کرد: اجازه ندادیم که شرایط سخت و پرتنش و ترکشهای ناشی از نابسامانیها و جنگ، مسیر خدمت به جامعه مولد و زحمتکش عشایر را تحت تاثیر قرار دهد.
عبدالحمید کریمی یادآور شد: نکته حائز اهمیت در مسیر این تلاشها و اقدامها این است که علاوه بر حمایت و خدمت به این قشر و کاهش تنشها و خدماترسانی به آنها در حوزههای مختلف، مسیر مولد بودن و تولیدات عشایر نیز با کمترین وقفه و مشکل ادامه پیدا کند.
وی بیان کرد: یکی از مولفهها و هدفگذاریهای دشمن در جنگ رمضان و فشار بر کشورمان، مسیر اقتصاد و معیشت بود که از قضا بیشترین افراد و قشری که در این زمینه نقشآفرینی داشت و البته ترکشهای آن نیز متوجه آنان بود، بدون شک جامعه عشایری بود.
وی اظهار کرد: جامعه عشایری، جامعهای مولد، پویا و اثرگذار است و بسیاری از شاخصها و ارزشهای مورد تاکید مسئولان و دلسوزان نظام، بهویژه تاکیدات مقام معظم رهبری پیرامون جامعه اسلامی، در زندگی و فرهنگ جامعه عشایری نمود عینی دارد.
مدیرکل امور عشایر فارس با بیان اینکه تمامی همکاران این ادارهکل با بهرهگیری از توان حداکثری خود در مسیر رفع مشکلات، ارتقای سطح خدمات و تعالی زندگی جامعه عشایری تلاش میکنند، گفت: مجموعه ادارات امور عشایر استان، راهبردهای اساسی و مهمی را در حوزه عشایری دنبال میکند که از مهمترین آنها میتوان به توسعه شاخصهای زندگی عشایر در حوزههایی همچون آموزش و بهداشت، ایجاد تنوع در اشتغال و ثباتبخشی به آن و همچنین حمایت از تولید پایدار عشایری اشاره کرد.
فارس، سرمایه استراتژیک امنیت غذایی کشور
فارس نهتنها بخشی از تاریخ و هویت این سرزمین است، بلکه امروز «سرمایه استراتژیک» امنیت غذایی کشور محسوب میشود.
در سالی که سپری شد، این قشر زحمتکش در دو جبهه همزمان یعنی نخست در برابر دشواریهای طاقتفرسای زیستی شامل تنشهای آبی و محدودیتهای مرتعی و دوم در برابر فشارهای اقتصادی مبارزه کردند.
آنها با وجود همه محدودیتها، همچنان موتور محرک تامین پروتئین کشور بودند؛ این همان معنای واقعی «تابآوری» است که باید در سیاستگذاریهای کلان به آن توجه ویژه داشت.
ضرورت استمرار حمایتها
جامعه عشایری فارس با داشتن ۴۵ درصد جمعیت جوان و ۵.۷ میلیون هکتار قلمرو، ظرفیت تبدیلشدن به پیشران اقتصاد دامپروری ایران را دارد.
با این حال، سالی که گذشت به ما آموخت که این جامعه همواره در معرض آسیب است و برای آنکه این جمعیت مولد همچنان بتواند در برابر جنگها، تنشها، خشکسالیها و تورم ایستادگی کند، نیازمند «حمایتهای ساختاری» و «ایجاد بازارهای تضمینی» برای محصولات تولیدی است.
این ۱۲.۵ درصد از عشایر کشور، نهتنها یک گروه شغلی، بلکه امنیتسازان غذایی ایران هستند که باید در تمام برنامههای توسعه، اولویت اول باشند.
باید بپذیریم که استان فارس با برخورداری از این تنوع اقلیمی بینظیر گرمسیری و سردسیری و میزبانی از بزرگترین و پیچیدهترین جامعه عشایری کشور که ۱۲.۵ درصد از کل جمعیت عشایری ایران را تشکیل میدهد، تنها یک گروه جمعیتی نیست، بلکه یک سیستم زیستی-اقتصادی عظیم است که ۵.۷ میلیون هکتار از عرصههای قابل تعلیف استان (معادل ۶۷ درصد کل استان) را در قلمرو خود دارد.
این حجم از ظرفیت طبیعی، در کنار جمعیت نزدیک به ۲۸۰ هزار نفر در قشلاق و ییلاق، مسئولیت سنگینی را در مدیریت منابع طبیعی و تامین امنیت غذایی کشور بر دوش سیاستگذاران قرار میدهد.
افتتاح و کلنگزنی ۹ پروژه عمرانی در مناطق عشایری فارس
مدیرکل امور عشایر فارس از افتتاح و کلنگزنی ۹ پروژه عمرانی در مناطق مختلف عشایری استان همزمان با هفته دولت خبر داد و گفت: این پروژهها شامل حفر و تجهیز چاه، برقرسانی، راهگشایی و بهسازی جادههای عشایری، احداث و تامین زیرساختهای آبرسانی، مخلوطریزی و دیگر طرحهای عمرانی است.
وی خاطرنشان کرد: اجرای این پروژهها با استفاده از اعتبارات استانی، ملی و ارزش افزوده انجام شده و زمینه بهرهمندی خانوارهای عشایری از خدمات و زیرساختهای مورد نیاز را فراهم کرده است.
مدیرکل امور عشایر فارس در ادامه گفت: این پروژهها در شهرستانهای فسا، زریندشت، لارستان، ممسنی، کازرون، مرودشت، فراشبند، اقلید و خرمبید اجرا شده است و مجموع اعتبارات اختصاصیافته به این طرحها اف بر ۳۲۹ میلیارد ریال است.
کریمی تاکید کرد: توسعه زیرساختها و اجرای پروژههای عمرانی در مناطق عشایری، نقش مهمی در ارتقای کیفیت زندگی، تثبیت جمعیت عشایری، پشتیبانی از تولید و فراهمکردن زمینه تداوم فعالیتهای اقتصادی این جامعه مولد دارد و ادارهکل امور عشایر فارس با جدیت این مسیر را دنبال خواهد کرد.