به گزارش خبرگزاری بینالمللی اهلبیت(ع) ـ ابنا ـ وزارت حج و اوقاف طالبان موضوع خطبه نماز جمعه ششم شهریور را «صبر در برابر بیماریها و مصیبتها» تعیین کرده و متن آن را برای مساجد فرستاده است.
در این متن، بیماری و رنج جسمی «آزمایش الهی» و وسیلهای برای بخشش گناهان و افزایش مقام مؤمن معرفی شده و از مردم خواسته شده است در برابر مصیبتها صبر کنند. وبسایت رسمی وزارت حج و اوقاف طالبان نیز موضوع «صبر در بیماریها و مصیبتها» را در فهرست موضوعات خطبههای جمعه منتشر کرده است.
اصل دعوت دینی به صبر در هنگام بیماری، در جای خود قابل بحث و بخشی از ادبیات دینی است؛ اما مسئله زمانی جدی میشود که چنین خطبهای درست همزمان با یک بحران بهداشتی گسترده در غرب کابل منتشر میشود؛ بحرانی که صدها خانواده را درگیر کرده و هنوز حکومت علت آن را بهطور روشن برای مردم توضیح نداده است.
در چند روز گذشته، صدها نفر در دشت برچی با علائمی از جمله اسهال، استفراغ و سردرد به بیمارستانها مراجعه کردهاند. گزارشهای محلی از ابتلای شمار زیادی از کودکان نیز حکایت دارد و برخی ساکنان احتمال دادهاند آب توزیعشده توسط تانکرها در شیوع بیماری نقش داشته باشد؛ فرضیهای که هنوز بهطور رسمی تأیید نشده است.
وزارت بهداشت طالبان سرانجام با سازمان جهانی بهداشت و بنیاد آقاخان جلسه هماهنگی برگزار کرده و از اعزام تیمهای اضطراری، ارسال دارو و تجهیزات و اجرای برنامههای آگاهیرسانی خبر داده است. این اقدامات ضروریاند، اما هنوز یک پرسش اساسی بیپاسخ مانده است: عامل این بیماری چیست و مردم دقیقاً باید از چه چیزی خود را محافظت کنند؟
همین نقطه است که خطبه تازه طالبان را مسئلهبرانگیز میکند.
وقتی صدها شهروند بیمار شدهاند، وظیفه حکومت پیش از هر چیز این است که منابع احتمالی آلودگی را آزمایش کند، آب تانکرها و شبکههای محلی را بررسی کند، آمار دقیق بیماران را منتشر کند، منشأ بیماری را شناسایی و مردم را درباره راههای پیشگیری مطلع سازد. موعظه درباره ثواب صبر نمیتواند جای آزمایش آب، تشخیص پزشکی، اطلاعرسانی عمومی و پاسخگویی مسئولان را بگیرد.
حتی از منظر دینی نیز صبر به معنای رهاکردن مسئولیت نیست. یک بیمار میتواند صبور باشد و همزمان درمان بخواهد؛ همانگونه که یک حکومت نمیتواند با ارجاع یک بحران قابل پیشگیری یا قابل مدیریت به «امتحان الهی»، از وظیفه خود برای یافتن علت و رفع خطر شانه خالی کند.
بخش حساستر متن منتشرشده، توصیه به خودداری از شکایت نزد دیگران است. اگر چنین توصیهای از سطح یک موعظه فردی فراتر رود و در فضای یک بحران عمومی معنا شود، میتواند بسیار خطرناک باشد؛ زیرا در بحرانهای بهداشتی، گزارشدادن علائم، اعلام آلودگی احتمالی و مطالبه پاسخ از مسئولان نه بیصبری است و نه شکایت مذموم؛ بلکه بخشی از حفاظت از جان مردم است.
تصور کنید منشأ بیماری، آب آلوده باشد. در چنین وضعیتی سکوتکردن، شکایتنکردن و «صبر» بدون اقدام، نهتنها مسئله را حل نمیکند، بلکه ممکن است افراد بیشتری را بیمار کند. وظیفه حکومت دقیقاً جلوگیری از چنین وضعیتی است.
از همین رو، آنچه در غرب کابل اتفاق افتاده آزمونی برای سنجش مسئولیتپذیری طالبان است. مردم منطقه طی روزهای گذشته بارها خواستار روشنشدن علت بیماری شدهاند و وزارت بهداشت نیز پس از گسترش موارد بیماری وارد هماهنگی با نهادهای بینالمللی شده است. اما تا این لحظه علت قطعی شیوع بیماری بهطور عمومی اعلام نشده است.
در چنین شرایطی، حکومت نمیتواند از یک سو مردم را به «صبر در برابر بیماری» دعوت کند و از سوی دیگر پاسخ دقیق و قابل سنجشی درباره منشأ بیماری، کیفیت آب، تعداد مبتلایان و اقدامات پیشگیرانه ارائه ندهد.
صبر وظیفه بیمار است؛ پاسخگویی وظیفه حکومت.
اگر آب آلوده است، باید مشخص شود چه کسی مسئول نظارت بر آن بوده است. اگر عامل عفونی در حال انتشار است، باید نوع بیماری و شیوه پیشگیری فوراً اعلام شود. اگر کوتاهی نهادی رخ داده است، مسئول آن باید پاسخگو باشد. و اگر هیچکدام هنوز روشن نیست، حکومت موظف است صادقانه بگوید تحقیقات به کجا رسیده و چه زمانی نتایج آزمایشها منتشر خواهد شد.
به همین دلیل، مشکل اصلی این خطبه نه سخن گفتن از صبر، بلکه جایگزینکردن احتمالی زبان موعظه با زبان مسئولیت عمومی است.
در یک بحران بهداشتی، مردم بیش از آنکه نیازمند شنیدن این باشند که بیماری گناهانشان را میبخشد، حق دارند بدانند چرا بیمار شدهاند، آب و غذایشان امن است یا نه، چگونه از کودکانشان محافظت کنند و مسئول جلوگیری از تکرار این بحران چه نهادی است.
تا زمانی که طالبان این پرسشها را شفاف پاسخ ندهند، دعوت به صبر نمیتواند خلأ پاسخگویی را پر کند؛ و اگر دستگاه حکومتی تصور کند میتوان یک بحران سلامت عمومی را با توصیههای مذهبی مدیریت کرد، این دیگر صرفاً یک ضعف ارتباطی نیست، بلکه نشانهای جدی از بیمسئولیتی در برابر جان شهروندان است.
.....................
پایان پیام/