مهمترین رویکرد سریالهای جدید تلویزیون را باید در مواردی همچون استفاده دوباره از سرمایههای نوستالژیک، احیای برندهای خاطرهانگیز و نهضت ساخت فصل دوم مجموعههای پرمخاطب دانست. این رویکرد درواقع همان خطی است که در سند تحول صداوسیما به آن تصریح شده بود و اکنون در سال پنجم اجرای سند تحول شاهد به ثمر رسیدن آن با به آنتن رسیدن سریالهای پرمخاطب هستیم.
براساس جدول جدید، تا آغاز ماه مبارک رمضان هر یک از سه شبکه اصلی تلویزیون سه سریال را در طول هفته روی آنتن خواهند داشت؛ یک مجموعه در روزهای زوج، یک مجموعه در روزهای فرد و یک سریال نیز در پایان هفته. حاصل این ترکیب، حضور ۹مجموعه نمایشی در کنداکتور سه شبکه اصلی است؛ ترکیبی که از کمدی و فانتزی تا پلیسی، اجتماعی، تاریخی و جنگی را دربرمیگیرد. نکته قابل توجه این کنداکتور، فقط تعداد سریالها نیست بلکه بازگشت برخی نامها و برندهای آشنا نیز میتواند برای تلویزیون یک امتیاز مهم باشد. از سعید آقاخانی و حسن معجونی گرفته تا مهران مدیری، احمد نجفی و بهنام تشکر، شبکههای اصلی تلاش کردهاند بخشی از سرمایه آشنای خود را دوباره به قاب تلویزیون بازگردانند. این کنداکتور شروع شده و در روزهای آینده بقیه مجموعهها نیز خودشان را به آنتن میرسانند.
شبکه یک از کمدی تا بازگشت یک نوستالژی
شبکه یک در این جدول تازه، سه مسیر متفاوت را دنبال میکند؛ کمدی اجتماعی، روایتهای جنگی و پلیسی_جنایی. در روزهای زوج «اسباب زحمت» به کارگردانی سعید آقاخانی روی آنتن میرود؛ سریالی که حضور آقاخانی هم در مقام کارگردان و هم بازیگر میتواند یکی از برگهای برنده شبکه یک برای جذب مخاطب باشد. «اسباب زحمت» یک کمدی اجتماعی_خانوادگی است که قصه چند کارگر باربری را دنبال میکند که بهواسطه شغلشان وارد خانهها و زندگیهای مختلف شده و هر بار با موقعیتی تازه روبهرو میشوند. همین ایده، ظرفیت خوبی برای ساخت موقعیتهای متنوع کمدی دارد چراکه شخصیتها میتوانند از یک خانه و یک خانواده به خانوادهای کاملا متفاوت منتقل شوند و تضادهای اجتماعی و سبک زندگی را نیز در دل طنز روایت کنند. سعید آقاخانی در کنار حسن معجونی، عباس جمشیدیفر، کمند امیرسلیمانی، عاطفه باقری، افشین سنگچاپ، هومن حاجیعبداللهی، فریده سپاهمنصور، سوسن پرور، بیتا سحرخیز و رامین ناصرنصیر ترکیب بازیگران این مجموعه را شکل دادهاند؛ ترکیبی که برای یک کمدی تلویزیونی، از نظر تعداد چهرههای شناختهشده قابل توجه است. نکته مهم درباره اسباب زحمت آن است که این سریال پیشتر پخش خود را آغاز کرده بود، اما همزمان با آغاز جنگ در کشور، پخش آن متوقف شد و حالا از ۲۴مردادماه دوباره به جدول پخش بازگشته است.
جنگ از زاویهای متفاوت
در روزهای فرد، شبکه یک سراغ فصل دوم «سرو، سپید، سرخ» رفته است؛ مجموعهای اپیزودیک که تلاش میکند روایتهایی انسانی و کمتر دیدهشده از جنگ را به تصویر بکشد. این فصل از ۲۵مردادماه روی آنتن رفته و نکته قابل توجه درباره آن، حضور کارگردانان مختلف برای ساخت اپیزودهای مختلف است. حسین مهکام، دانش اقباشاوی، مریم اسمیخانی و سیدمحمدرضا خردمندان از جمله کارگردانان این پروژه هستند. چنین ساختاری به سریال اجازه میدهد بهجای یک روایت طولانی و خطی، سراغ قصهها و شخصیتهای مختلف برود و جنگ را از زاویههای متفاوتی روایت کند. این مجموعه محصول همکاری سازمان هنری رسانهای اوج، سیمافیلم و مؤسسه فرهنگی_هنری اندیشه شهید آوینی است و از این منظر نیز یکی از تولیدات مهم جدول تازه شبکه یک محسوب میشود.
شاید یکی از جذابترین اتفاقات شبکه یک، بازگشت «کارآگاه علوی» باشد. فصل سوم این مجموعه به کارگردانی سیدجمال سیدحاتمی و تهیهکنندگی پرویز امیری قرار است جمعهها پخش شود؛ مجموعهای ۲۶قسمتی که درراستای سیاست احیای برندهای ماندگار تلویزیون ساخته شده است. احمد نجفی همچنان در این مجموعه حضور دارد و در کنار او، بهنام تشکر نیز بهعنوان کارآگاه جدید به سریال اضافه شده است. ترکیب یک برند نوستالژیک با بازیگران شناختهشده و فضای پلیسی و جنایی میتواند برای مخاطبانی که هنوز با سریالهای پلیسی کلاسیک تلویزیون ارتباط دارند جذاب باشد. درواقع شبکه یک با این سه انتخاب، سه گروه متفاوت از مخاطبان را هدف گرفته است: علاقهمندان به کمدی، مخاطبان آثار جنگی و طرفداران مجموعههای پلیسی.
شبکه دو؛ کمدی، فانتزی و دادگاه
شبکه دو نیز کنداکتور خود را با سه فضای متفاوت بسته است؛ از طنز اجتماعی و سیاسی گرفته تا کمدی فانتزی و داستانهای قضاشیی. «با عرض معذرت» در روزهای زوج پخش میشود؛ مجموعهای طنز به کارگردانی محمدرضا حاجیغلامی که فصل دوم آن در ۲۸قسمت تولید شده است. این فصل شامل ۱۰موقعیت مستقل است؛ از اتاق بیضی کاخ سفید و دفتر تشریفات گرفته تا تیمارستان، کافیشاپ، خانه مجردی، اتاق بازجویی، مدرسه غیرانتفاعی، کاخ جومونگ، مرکز ترک اعتیاد و مطب تراپیست. همین تنوع موقعیتها نشان میدهد سازندگان تلاش کردهاند طنز را به موضوعات اجتماعی مختلف گره بزنند. در فصل دوم نیز سیاست سهم پررنگتری دارد و آیتم «ترامپت» که در اتاق بیضی کاخ سفید میگذرد، یکی از بخشهای این مجموعه است. قدرتالله ایزدی، حامد وکیلی، علی عامل هاشمی، امید روحانی، جواد خواجوی، بهراد خرازی، یزدان فتوحی، ماهان عبدی، نیما مظاهری و سحر شفیعی از جمله بازیگران این مجموعه هستند.
در روزهای فرد، «اکسیر» روی آنتن شبکه دو میرود؛ یک کمدی فانتزی خانوادگی به کارگردانی و تهیهکنندگی احمد درویشعلیپور و نویسندگی محمد درویشعلیپور. داستان درباره عطرسازی سنتی به نام پیروز است که یک اتفاق غیرمنتظره زندگی او و خانوادهاش را وارد مسیری تازه میکند.
این مجموعه تنها در پی خنداندن مخاطب نیست و موضوعاتی همچون فاصله نسلها، میل انسان به جوان ماندن و ارزش زمان را نیز در دل داستان خود دنبال میکند. این انتخاب میتواند برای شبکه دو که همواره بخشی از مخاطبان خانوادگی را هدف قرار میدهد انتخابی حسابشده باشد.
سومین انتخاب شبکه دو، «آقای قاضی» است که در روزهای پنجشنبه و جمعه پخش میشود. این مجموعه با محوریت پروندههای قضایی و مسائل اجتماعی، داستانهای مختلفی را در فضای دادگاه روایت میکند و تلاش دارد موضوعات حقوقی را در قالب موقعیتهای نمایشی برای مخاطب قابل فهم و جذاب کند. قرار گرفتن یک سریال قضایی در پایان هفته نیز میتواند تنوع ژانری کنداکتور شبکه دو را بیشتر کند؛ بهخصوص برای مخاطبانی که ترجیح میدهند بهجای کمدی، درگیر یک داستان اجتماعی و حقوقی شوند.
«دیوار دفاعی» تاریخ، نفت و فوتبال
شبکه سه نیز «دیوار دفاعی» را روی آنتن خواهد داشت؛ مجموعهای به کارگردانی احمد کاوری و تهیهکنندگی مسعود دهنمکی. داستان سریال به دوره پس از ملی شدن صنعت نفت بازمیگردد و در کنار مسائل کارگران و مطالبات آنان، فوتبال نیز در مرکز ماجرا قرار دارد. در قصه، مسابقهای میان یک تیم ایرانی، دو تیم انگلیسی و یک تیم هندی شکل میگیرد؛ مسابقهای که نتیجه آن فراتر از یک رقابت ورزشی است و با سرنوشت کارگران و مطالبات اجتماعی آنان گره میخورد. ترکیب تاریخ، فوتبال و مسائل اجتماعی میتواند دیوار دفاعی را به یکی از متفاوتترین آثار این جدول تبدیل کند.
«امیدواران»؛ بازگشت یک نام قدیمی
این شبکه همچنین «امیدواران» را پخش خواهد کرد؛ مجموعهای که پیشتر با عنوان «آقای گرفتار» شناخته میشد و ادامهای بر سریالی قدیمی با همین نام است که نخستین بار در دهه ۷۰ روی آنتن رفت. بازگشت چنین نامهایی بخشی از سیاست تازه تلویزیون برای استفاده دوباره از سرمایههای نوستالژیک است؛ سیاستی که اگر با فیلمنامه و اجرای امروزی همراه شود میتواند خاطره گذشته را با نیاز مخاطب امروز پیوند بزند. اثر فوق تولید شده در سیمای استانهای رسانه ملی است که پخش آن را سیمافیلم در دست دارد.
کنداکتوری باب میل مخاطب
نگاهی به ترکیب این ۹سریال نشان میدهد تلویزیون مثل همیشه تلاش کرده فقط به یک ژانر یا یک گروه سنی تکیه نکند. یک طرف، کمدیهایی مانند «اسباب زحمت»، «با عرض معذرت» و «مرد سه هزار چهره» قرار دارند و طرف دیگر آثار پلیسی مانند «کارآگاه علوی ۳»، مجموعه قضایی «آقای قاضی» و سریالهای تاریخی و جنگی مانند «دیوار دفاعی» و «سرو، سپید، سرخ ۲». در کنار اینها، «اکسیر» نیز فضای فانتزی و خانوادگی را به کنداکتور اضافه میکند. از منظر چهرهها نیز تلویزیون ترکیب قابل توجهی را پیش روی مخاطب گذاشته است؛ سعید آقاخانی، حسن معجونی، عباس جمشیدیفر، کمند امیرسلیمانی، احمد نجفی، بهنام تشکر، قدرتالله ایزدی، جواد خواجوی، امید روحانی، علی عامل هاشمی و البته مهران مدیری. این یعنی تلویزیون علاوه بر تولید، روی چهره و خاطره نیز حساب باز کرده است. نمیتوان از یک نکته مهم چشم پوشید: تلویزیون در این مقطع، برخلاف دورههایی که کنداکتور آن با چند اثر معدود و تکراری بسته میشد، این بار تنوع بیشتری را به مخاطب پیشنهاد داده است. از بازگشت یک کمدیساز محبوب و احیای «مرد سه هزار چهره» گرفته تا بازگشت «کارآگاه علوی»، ادامه «سرو، سپید، سرخ» و حضور مجموعههای تازهای مانند «اکسیر» و «دیوار دفاعی»، نشانههایی از تلاش برای ساخت یک کنداکتور پرتر و متنوعتر دیده میشود که بخش مهمی از آن از تولیدات سیمافیلم است. حالا توپ در زمین مخاطب است. اگر این آثار بتوانند کیفیتی متناسب با نامها و وعدههایشان ارائه دهند، این کنداکتور میتواند یکی از جدیترین تلاشهای تلویزیون برای بازگرداندن سریال ایرانی به مرکز توجه مخاطب باشد. در نهایت، شاید مهمترین اتفاق این جدول نه فقط ۹ سریال بلکه ۹ فرصت برای تلویزیون باشد؛ فرصتی برای بازسازی اعتماد مخاطب، احیای برندهای قدیمی، معرفی چهرهها و قصههای تازه و نشان دادن اینکه تلویزیون هنوز میتواند برای تماشای خانوادگی، انتخابهای متنوع و جذابی روی میز داشته باشد.
شبکه سه؛ برگ برندهای به نام مدیری
اگر قرار باشد از میان سه شبکه، یکی از انتخابها بیش از دیگران توجه مخاطبان و رسانهها را بهخود جلب کند بدون تردید باید به «مرد سه هزار چهره» اشاره کرد که هنوز زمان پخش دقیق آن مشخص نشده است. احیای شخصیت محبوب «مسعود شصتچی» بهتنهایی میتواند یک اتفاق رسانهای باشد. مرد سه هزار چهره ادامهای بر مجموعههای «مرد هزار چهره» و «مرد دوهزار چهره» است و بار دیگر مسعود شصتچی را در موقعیتهایی تازه قرار میدهد. این مجموعه به کارگردانی مهران مدیری و تهیهکنندگی جواد فرحانی و با سفارش سیمافیلم تولید شده است. حضور مدیری - آن هم در قالب مجموعهای که ادامه یک برند طنز شناختهشده است - میتواند یکی از مهمترین تلاشهای تلویزیون برای بازگرداندن بخشی از مخاطبان قدیمی خود باشد. مسعود شصتچی برای بسیاری از مخاطبان تلویزیون یک شخصیت خاطرهانگیز است و حالا باید دید این شخصیت در فضای اجتماعی امروز تا چه اندازه میتواند همان جذابیت گذشته را تکرار کند.
∎