جام جم آنلاین – بالاخره به صورت رسمی اعلام شد که امیر قلعه نویی سرمربی تیم ملی فوتبال ایران در جام ملت‌های آسیا خواهد بود. نکته بسیار مهم این است که سطح انتظارات از تیم ملی فوتبال ایران در جام ملت‌های آسیا به امیر قلعه نویی اعلام شده است: یا فینال یا قهرمانی؛ بنابراین اگر قلعه نویی بخواهد بگوید از تیم ملی انتظار نداشته باشید و یا جملاتی از این دست بیان کند باید اصلا خودش کنار بکشد. چون انتظارات از او مشخص است.
حالا قلعه نویی باید یک برنامه دقیق و حساب شده را ظرف مدت کوتاهی در نظر بگیرد تا بر اساس آن مسیر تیم ملی مشخص شود.
سخت‌ترین و حساس‌ترین دوره کاری قلعه‌نویی تازه آغاز شده است.
 
رویای پایان حسرت
تیم ملی فوتبال ایران برای آخرین بار سال ۱۹۷۶ یعنی ۵۵ سال پیش رقم خورد. بعد از آن فوتبال ایران با تمام ستاره‌هایی که دهه‌های مختلف به خود دید دیگر هرگز نتوانست این موفقیت را تکرار کند. قلعه نویی میخواهد به نیم قرن حسرت پایان بدهد. او در فوتبال باشگاهی ایران تقریباً همه افتخارات مهم را به دست آورده و یکی از پرافتخارترین مربیان تاریخ لیگ برتر به شمار می‌رود. با این وجود کارنامه ملی او هنوز فاقد یک جام بزرگ است. به همین دلیل جام ملت‌های آسیا می‌تواند آخرین فرصت طلایی قلعه‌نویی برای ثبت نام خود در تاریخ فوتبال ملی ایران به عنوان یک قهرمان باشد. اما قلعه نویی برای اینکه به این افتخار بزرگ و تاریخی برسد باید دو چالش اساسی را حل کند.
 
چالش نخست: سن بالا‌ها
اصلا یادمان نمی‌رود که برای همین جام جهانی ۲۰۲۶ داد و بیداد پیشکسوتان فوتبال ایران بابت استفاده پرتعداد از بازیکنان بالای ۳۲ سال در تیم ملی چقدر بالا رفته بود. البته به نظر می‌رسید که بعد از اتمام جام جهانی حداقل دو بازیکن تیم ملی وداع رسمی خود با بازی‌های ملی را اعلام کنند، اما این اتفاق تا الان نیفتاده است.
فوتبال ایران طی سال‌های اخیر به شدت به نسل باتجربه خود متکی بوده است. بازیکنانی که در چندین دوره جام ملت‌ها و جام جهانی حضور داشته‌اند هنوز ستون‌های اصلی تیم ملی محسوب می‌شوند. با این حال گذر زمان واقعیتی است که هیچ تیمی نمی‌تواند از آن فرار کند.
احسان حاج‌صفی یکی از مهم‌ترین نمونه‌هاست. کاپیتان باتجربه تیم ملی سال‌ها در سطح اول فوتبال ایران و اروپا بازی کرده و در بسیاری از مسابقات حساس نقش کلیدی داشته است. با این حال حضور او در جام ملت‌های آسیا قطعی نیست. حتی اگر در فهرست نهایی قرار بگیرد مشخص نیست بتواند مانند گذشته در تمام مسابقات با همان کیفیت و توان بدنی ظاهر شود.
از دست دادن بازیکنی مانند حاج‌صفی برای هر مربی یک چالش جدی محسوب می‌شود. او فقط یک مدافع یا هافبک نیست بلکه یکی از رهبران رختکن تیم ملی به شمار می‌رود. نبود چنین بازیکنانی می‌تواند روی شخصیت تیم نیز تأثیر بگذارد. از سوی دیگر اگر قلعه‌نویی بخواهد برای جبران این خلأ به بازیکنان جوان‌تر اعتماد کند باید ریسک کم‌تجربگی آنها را هم بپذیرد.
همین وضعیت درباره چند مهره باتجربه دیگر نیز صدق می‌کند. شجاع خلیل‌زاده و رامین رضاییان از جمله بازیکنانی هستند که همچنان جزو نفرات تأثیرگذار فوتبال ایران به حساب می‌آیند. آنها از نظر فنی هنوز توانایی کمک به تیم ملی را دارند و تجربه حضور در مسابقات بزرگ را نیز با خود حمل می‌کنند. با این حال سن بالای آنها همواره سوژه انتقاد‌ها بوده است.
قلعه‌نویی در این بخش روی یک لبه باریک حرکت می‌کند. اگر این بازیکنان را کنار بگذارد ممکن است به دلیل از دست دادن تجربه و شخصیت برنده آنها مورد انتقاد قرار بگیرد. اگر هم به استفاده از آنها ادامه دهد گروهی دیگر معتقد خواهند بود که تیم ملی از جوانگرایی فاصله گرفته و فرصت رشد را از نسل جدید گرفته است. به همین دلیل انتخاب‌های او در ماه‌های آینده زیر ذره‌بین خواهد بود.
 
چالش دوم: مسیر آماده سازی
 ایران در مسیر رسیدن به جام جهانی با انتقاد‌های فراوانی درباره برنامه‌های تدارکاتی روبه‌رو بود. بسیاری از کارشناسان معتقد بودند تیم ملی نتوانست به اندازه رقبای اصلی خود بازی‌های دوستانه باکیفیت برگزار کند. همین مسئله باعث شد ارزیابی دقیق توانایی‌های تیم دشوار شود.
اکنون نیز نگرانی مشابهی وجود دارد. جام ملت‌های آسیا تورنمنتی متفاوت از مرحله مقدماتی جام جهانی است. در این رقابت‌ها تیم‌ها باید در فاصله زمانی کوتاه چند مسابقه سنگین برگزار کنند و کوچک‌ترین اشتباه می‌تواند به حذف منجر شود. به همین دلیل برگزاری اردو‌های مناسب و دیدار‌های تدارکاتی سطح بالا اهمیت فراوانی دارد.
قلعه‌نویی برای موفقیت در جام ملت‌ها نیاز دارد تیمش پیش از آغاز مسابقات برابر حریفانی قرار بگیرد که نقاط ضعف و قوت واقعی ایران را آشکار کنند. بازی با تیم‌های متوسط شاید نتیجه‌های خوبی به همراه داشته باشد، اما لزوماً آمادگی لازم برای نبرد‌های حذفی را ایجاد نمی‌کند. تیم ملی به مسابقاتی نیاز دارد که بازیکنان را تحت فشار قرار دهد و کادر فنی را وادار به یافتن راه‌حل‌های جدید کند.
 
آخرین فرصت قلعه نویی
فوتبال ایران سال‌هاست در انتظار قهرمانی در جام ملت‌های آسیا به سر می‌برد. گاهی تا مرز صعود به فینال رفت، اما هرگز به آن نرسید. گاهی هم خیلی زودتر از موعد مقرر حذف شد. هر دوره از جام ملت‌های آسیا برای فوتبال ایران با امید فراوان آغاز می‌شود و با حسرت پایان می‌یابد. همین انتظار طولانی باعث شده فشار روی سرمربی تیم ملی بیش از گذشته باشد. قلعه‌نویی خوب می‌داند که صرف صعود به مراحل بالاتر نمی‌تواند رضایت کامل افکار عمومی را جلب کند. آنچه از او خواسته می‌شود رسیدن به جام قهرمانی است. خودش هم می‌داند این آخرین فرصت است و شاید بعد از آن دیگر هرگز رنگ تیم ملی را نبیند. این فرصت با مسئولیتی سنگین همراه است. او حالا بیش از هر زمان دیگری به موفقیت نزدیک و در عین حال به قضاوت تاریخ وابسته شده است. اگر تیم ملی پس از سال‌ها انتظار جام را به تهران بیاورد نام قلعه‌نویی در کنار موفق‌ترین مربیان فوتبال ایران قرار خواهد گرفت. اگر چنین اتفاقی رخ ندهد شاید این تورنمنت به عنوان آخرین فرصت از دست رفته او در فوتبال ملی به یاد آورده شود.