به گزارش گروه اقتصادی خبرگزاری دانشجو، استفاده غیرقانونی از انرژی در روزهای اوج مصرف مصرف تنها یک اقتصاد اقتصادی، بلکه تعمیم به سرمایههای ملی، حقوق مشترکان و تهدیدی برای پایداری شبکه برق کشور به شماره میرود.
صنعت برق در شرایطی با تمام ظرفیت در مسیر تأمین برق مشترکان، حمایت از تولید و حفظ امنیت انرژی کشور فعالیت میکند که فعالیت مراکز غیرمجاز استخراج رمزارز و سرقت برق، فشار مضاعفی بر شبکه وارد میکند. ادامه این روند میتواند پایداری برق را کاهش دهد و به زیرساختهای حیاتی، مراکز درمانی، واحدهای تولیدی و خدمات آسیب برساند.
هر دستگاه ماینر غیرمجاز، بخشی از انرژی مورد نیاز مشترکان، صنایع و خدمات عمومی را به صورت غیرقانونی مصرف میکند. از این رو، با این پدیده مقابله میکنیم.
آغاز عملیات اجرایی رمزارز از سال ۱۳۹۸
رویداد رمزدارایی در ایران از سال ۱۳۹۸ بهصورت جدی وارد مرحله عملیاتی شد. هر چند پیش از آن نیز فعالیتهایی در این زمینه وجود داشت، اما تعداد آن محدود بود. از آن زمان یکی، رمزارز بهصورت غیرمجاز ادامه دارد و در مقاطع مختلف به عوامل افزایش مصرف برق تبدیل میشود.
دستگاههای رمزارز در سالهای اخیر در خانهها، واحدهای صنعتی متروکه، ساختمانهای کمتردد و حتی برخی ادارات و مراکز مختلف کشفشدهاند. فعالیت شبانهروزی این دستگاهها علاوه بر افزایش مصرف برق، میتواند باعث ناپایداری شبکه شود و در فصل تابستان خاموش شود.
از نگاه، پیامدهای استخراج غیرمجاز رمزارز تنها به مصرف برق محدود نمیشود و آثار زیستمحیطی نیز به همراه دارد. ایجاد مزارع استخراج بیتکوین نیازمند مصرف بالای برق و فعالیت ۲۴ ساعته دستگاههاست. این فرآیند گرمای زیادی تولید میکند و برای خنک نگهداشتن محیط، استفاده مداوم از تجهیزات سرمایشی، بهویژه کولرهای گازی، نیاز است؛ موضوعی که خود به افزایش مصرف برق بیشتر میشود.
طبق اعلام استاندارد صنعت برق، هر دستگاه ماینر بهطور متوسط حدود سهونیم کیلووات برق مصرفی میکند و مصرف ماهانه آن تقریباً معادل مصرف برق ۱۰ واحد مسکونی است. این در حالی است که مصرف متوسط مصرفی هر کنتور به مشترکان حدود پنج کیلووات اعلام شده است.
به گفته خود، اگر یک ماینر حدود سه کیلووات از ظرفیت یک کنتور خانگی را مصرف کند، مقدار قابل توجهی از توان الکتریکی قابل استفاده برای خانوار بین میرود. همچنین در استفاده از برق قانونی، قبض برق مشترکی که یک ماینر را با کنتور خانگی روشن کند، میتواند به حدود هفت تا هشت میلیون تومان برسد. با این حال، متخلفان معمولاً با استفاده از برق غیرمجاز تلاش میکنند هزینههای خود را کاهش دهند و شناسایی کنند.
محمد الهداد، شرکت توانیر، اخیراً با اشاره به انجام شده برای شناسایی ماینرهای غیرمجاز، گفت: بیش از ۳۰۰ هزار دستگاه ماینر غیرمجاز و همچنین ماینرهایی که در فعالیتهای غیرمجاز میکردند، شناسایی و توقیف میشوند.
وی افزود: بار مصرفی این تعداد تقریباً معادل ۱۳۰۰ مگاوات است. ظرفیتی که از نیروگاه اتمی بوشهر بیشتر شود، میشود و فشار وارده به شبکه برق وارد میکند.
نیروگاههایی که این دستگاهها نباید در مناطق خانگی، روستایی و تجاری نصب شوند، چراکه ماینرها مصرف برق صنعتی دارند و باید در شبکههای صنعتی و مناطق آزاد مستقر شوند.
اما بخشی از ماینرهای غیرمجاز طریق دادهکاوی و از متخصصان تخصصی شرکتهای برق شناساییشده و قابلتوجهی نیز با گزارشهای مردمی کشف شده است.
گزارشهای مردمی چگونه به کشف ماینرهها کمک میکنند؟
گزارش شهروندان درباره مصرف غیرعادی برق، صدای تجهیزات، افت ولتاژ و نوسان میتواند نقشی در شناسایی مراکز غیرمجاز رمزارز داشته باشد. در موارد متعددی، پس از مشاهده سوختن یا آسیب دیدن لوازم برقی و ایجاد نوسان در شبکه، موضوع غیرعادی برق در یکی از منازل یا واحدهای مجاور را گزارش کردهاند. بررسی این گزارشها در برخی موارد به کشف محل فعالیت ماینرها منجر شده است.
برخی از این مراکز در خانههای متروکه یا ساختمانهای کم تردد مستقر بودهاند. مکانهایی که با وجود نبود ساکن، به دوربینهای مراقبتی مجهز شدهاند. مصرف بالای این مراکز میتواند باعث افت ولتاژ، نوسان شبکه و آسیب به تجهیزات برقی دیگر مشترکان شود.
خوزستان، تهران و سه استان دیگر در صدر کشف ماینرها
بر اساس اطلاعات اعلامشده، استانهای خوزستان، تهران، آذربایجان شرقی و خراسان رضوی بیشترین میزان فعالیت در حوزه رمزارز را دارند.
یکی از راهاندازیهای توسعه این فعالیتها در استانهای مرزی، سهولت دستگاههای ماینر به عنوان کشور است. در استان خوزستان باید از شبکههای قدرتمند برق، یکی از عوامل مراکز فعالیت رمزارز اعلام میشود. چراکه برق برق نیاز به این دستگاهها در برخی مناطق با مشکلی کمتری دارد.
در خراسان رضوی، مرزی استان بودن و خاموشیهای کمتری نیز از اجرای این فعالیت عنوان شده است. استان هرمزگان نیز به دلیل وجود مرز آبی و شبکه نسبتاً پایدار برق، در شماره استانهای درگیر با فعالیتهای غیرمجاز رمزارز قرار دارد.
بیش از ۹۰ درصد ماینینگ غیرمجاز با برقی انجام میشود
بیشتر مراکز غیرمجاز رمزارز، برق مورد نیاز خود را از طریق روشهایی مانند دستکاری کنتور، دریافت انشعاب غیرمجاز، گرفتن برق از پشت کنتور یا تعارض به شبکههای قابل ارائه میکنند.
طبق اعلام رسمی، مصرف ماینینگ مجاز در کشور محدود است و عمده مصرف مربوط به فعالیتهای غیرمجاز میشود. گفته میشود بیش از ۹۰ درصد از فعالیتهای رمزارز در این بخش با استفاده از شبکه برق غیرمجاز انجام میشود.
افزایش دریافت گزارش ماینرهای غیرمجاز
وزارت نیرو اعلام کرده است به گزارشهای مردمی که به شناسایی و کشف مراکز غیرمجاز رمزارز تبدیل میشود، پرداخت خواهد شد. بر این اساس، میزان پرداختها برای مشارکت در افزایش مشارکت است.
تفصیلها به این شرح است:
برای شناسایی ۱۰ دستگاه نخست، هر دستگاه از یک میلیون و ۵۰۰ هزار تومان به سه میلیون تومان افزایش یافته است.
برای شناسایی ۱۰ دستگاه دوم، هر دستگاه از یک میلیون و ۵۰۰ هزار تومان به دو میلیون تومان رسیده است.
برای مراکز دارای ۳۰ تا ۲۰۰ دستگاه، هر دستگاه بدون تغییر، یک میلیون و ۵۰۰ هزار تومان تعیین شده است.
شرکتهای میتوانند گزارشهای مربوط به مراکز غیرمجاز رمز خود را از طریق شماره پیامک ۳۰۰۰۵۱۲۱ به وزارت نیرو ارسال کنند.
افزایش بازدارندگی مجازاتها
روند رسیدگی با مراکز غیرمجاز رمزارز در سالهای اخیر افزایش یافته و این موضوع برای همکاری بیشتر دستگاههای امنیتی، اطلاعات و قضایی در رابطه با دادهشده است. با این حال، صنعت برق بر نیاز تداوم و گسترش این همکاریها را دارند.
بر اساس تعریفهای مطرحشده، عملکرد دستگاههای مسئول در سال ۱۴۰۴ نسبت به سال گذشته تقریباً سه برابر شده و عملکرد سال جاری نیز نسبت به سال گذشته مشابه بوده است.
یکی از اجرای فعالیتهای تداوم ماینرهای غیرمجاز، بازدارنده نبودن مجازاتهای موجود عنوان میشود. به گفتههای گفته شده، در برخی موارد فردخلف شناسایی و دستگاههای او کشف و توقیف میشود، اما همان فرد پس از مدتی دوباره به فعالیتهای غیرمجاز بازمیگردد.
بر همین اساس، پیشنهادهایی برای افزایش بازدارندگی مجازاتها در کمیسیون قضایی و حقوقی مجلس ارائه شده است. صنعت برق همچنین بیشتر انگاری استخراج غیرمجاز رمزارز و برخورد جدی با این فعالیتها از مطالب خود میداند.