به گزارش روز سه‌شنبه ایرنا از شبکه خبری یورو نیوز، گزارش جدید درباره روند تقویت توان دفاع دریایی اتحادیه اروپا نشان می‌دهد کشورهای اروپایی در واکنش به افزایش تهدیدها علیه زیرساخت‌های زیرآبی و مسیرهای تجاری، رویکرد خود را از نگاه صرفا اقتصادی به دریاها، به یک راهبرد امنیتی و دفاعی تغییر داده‌اند.

بر اساس داده‌های رصدخانه اقتصاد آبی اتحادیه اروپا، این اتحادیه طی سال‌های ۲۰۱۶ تا ۲۰۲۵ نزدیک به ۱۱۷.۸ میلیارد یورو برای تولید تجهیزات و سامانه‌های دفاع دریایی هزینه کرده است. هزینه‌های این بخش پس از آغاز جنگ اوکراین در سال ۲۰۲۲ رشد قابل توجهی داشت و ارزش تولید سالانه تجهیزات دفاع دریایی اروپا در سال ۲۰۲۵ به رکورد ۱۱.۶ میلیارد یورو رسید.

اهمیت این سرمایه‌گذاری با وابستگی گسترده اقتصاد جهانی به دریاها ارتباط دارد. بیش از ۹۵ درصد ترافیک دیجیتال بین‌المللی از طریق شبکه‌های زیردریایی منتقل می‌شود و بیش از ۱.۴ میلیون کیلومتر کابل فیبر نوری، انتقال روزانه حدود ۹.۲ تریلیون یورو مبادلات مالی را پشتیبانی می‌کند. افزون بر این، حدود ۸۰ درصد حجم تجارت جهانی از طریق حمل‌ونقل دریایی جابه‌جا می‌شود.

برای اتحادیه اروپا، حمل‌ونقل دریایی ۷۵.۶ درصد واردات و ۷۳ درصد صادرات را تشکیل می‌دهد و ارزش کالاهای جابه‌جا شده از این مسیر سالانه حدود ۱.۱۲۶ تریلیون یورو است. از این رو، اختلال در تنگه‌ها و مسیرهای کلیدی دریایی یا حمله به کابل‌ها و خطوط لوله زیرآبی می‌تواند پیامدهای گسترده اقتصادی، از جمله افزایش تورم و کمبود در زنجیره‌های تولید، ایجاد کند.

اتحادیه اروپا در سال ۲۰۲۳ راهبرد امنیت دریایی خود را به‌روزرسانی کرد تا حفاظت از زیرساخت‌های حیاتی بستر دریا در اولویت قرار گیرد. پس از آن نیز طرح‌هایی برای مقابله با تهدیدهای موسوم به «منطقه خاکستری» و افزایش امنیت کابل‌های زیردریایی به اجرا گذاشت.

در این میان، فناوری‌های بدون سرنشین و هوش مصنوعی به بخش مهمی از برنامه دفاع دریایی اروپا تبدیل شده‌اند. ارزش تولید سالانه وسایل بدون سرنشین، از جمله پهپادهای هوایی و زیرآبی، در فاصله سال‌های ۲۰۱۶ تا ۲۰۲۵ حدود ۱۳۲ درصد افزایش یافت و به ۸۴۷ میلیون یورو رسید.

این سامانه‌ها در کنار حسگرهای زیرآبی، رادارهای ساحلی، تصاویر ماهواره‌ای و داده‌های شناسایی کشتی‌ها برای رصد مناطق گسترده دریایی، کابل‌ها، خطوط لوله و تاسیسات انرژی فراساحلی به کار گرفته می‌شوند. کارشناسان اروپایی معتقدند ترکیب سامانه‌های خودکار با هوش مصنوعی و ادغام داده‌ها می‌تواند امکان نظارت مداوم را بدون نیاز به استقرار دائمی و پرهزینه شناورهای سرنشین‌دار فراهم کند.

در بخش صنعتی، فرانسه، آلمان، ایتالیا و اسپانیا ۸۷ درصد تولید تجهیزات دفاع دریایی اتحادیه اروپا را در اختیار دارند. فرانسه در سال ۲۰۲۵ با سهم ۳۷ درصدی در صدر قرار گرفت و آلمان و ایتالیا هر کدام ۱۹ درصد و اسپانیا ۸ درصد از تولید این بخش را به خود اختصاص دادند.

این گزارش تاکید دارد که اروپا برای حفاظت از سواحل، خطوط کشتیرانی و زیرساخت‌های گسترده زیرآبی نمی‌تواند تنها به چند نیروی دریایی بزرگ متکی باشد. راهکار مورد نظر کارشناسان، ایجاد شبکه‌ای هماهنگ از توانمندی‌های ملی است که از طریق سامانه‌های مشترک و قابل همکاری، تصویری واحد از وضعیت دریایی اروپا ایجاد کند.

بر همین اساس، اتحادیه اروپا تلاش دارد از راه‌حل‌های پراکنده ملی فاصله بگیرد و به سوی توسعه مشترک توانمندی‌های دریایی، زیرآبی و فناوری‌های دو منظوره حرکت کند؛ روندی که نشان می‌دهد حفاظت از کابل‌ها، خطوط لوله و مسیرهای تجاری دریایی، به یکی از محورهای اصلی رقابت امنیتی جدید اروپا تبدیل شده است.