به گزارش خبرنگار فرهنگی ایرنا، آیین افتتاح «مرکز کارآفرینی و نوآوری چاپ و نشر خانه کتاب و ادبیات ایران» و «نمایشگاه دائمی کتابهای برگزیده جمهوری اسلامی ایران» سهشنبه (سوم شهریورماه) با حضور سیدعباس صالحی وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی، قادر آشنا دبیر شورای فرهنگ عمومی، محسن جوادی معاون فرهنگی وزیر، محمدحسین ایمانی خوشخو رئیس دانشگاه علم و فرهنگ و رئیس پارک ملی علوم و فناوریهای نرم و صنایع فرهنگی، علی منتظری رییس جهاد دانشگاهی، ابراهیم حیدری مدیرعامل خانه کتاب و ادبیات ایران، جمعی از مسئولان فرهنگی، اصحاب قلم، نشر و رسانه در سالن همایشهای پژوهشکده فرهنگ، هنر و معماری برگزار شد.
«مرکز کارآفرینی و نوآوری چاپ و نشر خانه کتاب و ادبیات ایران» با هدف حمایت از ظرفیتهای نوآورانه و کارآفرینانه در حوزه چاپ و نشر، کاهش فاصله میان صنعت سنتی نشر و چاپ با فناوریهای نوین، شرکتهای دانشبنیان، استارتآپها و اقتصاد خلاق و زمینه شکلگیری کسبوکارهای جدید و توسعه راهکارهای فناورانه در زنجیره تولید، توزیع و فروش کتاب ایجاد شده است و تلاش میکند با حمایت از ایدههای نوآورانه، زمینه تحول فناورانه و تجاریسازی در صنعت نشر کشور را فراهم کند.
همچنین در این مراسم، نمایشگاه دائمی کتابهای برگزیده جمهوری اسلامی ایران افتتاح شد تا آثار منتخب و شاخص حوزه کتاب و نشر در معرض دید علاقهمندان و فعالان فرهنگی قرار گیرد.
چگونگی راهاندازی «مرکز کارآفرینی و نوآوری چاپ و نشر»
ابراهیم حیدری مدیرعامل خانه کتاب و ادبیات ایران در این آیین با اشاره اهمیت فناوری در دنیای امروز اظهار کرد: سرعت تحولات فناوری به اندازهای افزایش یافته است که ما در حوزههای دولتی و حاکمیتی، در تمامی لایهها، احساس عقبماندگی میکنیم. این مساله فقط به حوزه چاپ و نشر محدود نیست و در بسیاری از حوزههای دیگر نیز با آن مواجه هستیم.
وی گفت: با این وجود، حوزه فرهنگ و هنر به دلیل نقش اثرگذار خود بر سایر حوزهها، اهمیت ویژهای دارد. اگر برای مواجهه با تحولات فناوری تلاش نکنیم، بسترهای لازم را فراهم نکنیم و با دقت و برنامهریزی پیش نرویم، حوزه فرهنگ و هنر نه تنها مرجعیت خود را از دست خواهد داد بلکه با آشفتگی جدی در بازار نیز مواجه خواهد شد.
حیدری افزود: براین اساس، فناوری یکی از محورهای مهم در سیاستهای وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی قرار گرفت، با تأکید معاونت فرهنگی و با رایزنی با نهادهای مختلف، تلاش کردیم چارچوب مشخصی برای فعالیت در این زمینه تدوین کنیم و مبنای کار خود قرار دهیم.
مدیرعامل خانه کتاب و ادبیات ایران بیان کرد: ورود فناوری به حوزه نشر، تنها به تولید یا توزیع کتاب محدود نمیشود بلکه بر تمامی زنجیره نشر؛ خلق اثر، تولید، چاپ، تبلیغ و ترویج، توزیع و دسترسی مخاطب، تأثیر گذاشته است. به همین دلیل، امروز شاهد نوعی آشفتگی و بینظمی در این حوزه هستیم و لازم بود بستری برای ساماندهی و هدایت این تحولات فراهم شود.
وی تاکید کرد: هدف ما ورود مستقیم به تولید، توزیع یا تبلیغ آثار نیست. رویکرد ما فراهم کردن بستری است که ایدههای نو، شرکتهای فعال در این حوزه و همه کسانی که طرح و ایدهای برای تحول در صنعت نشر دارند، بتوانند ایدههای خود را ارائه کنند و آنها را به مرحله اجرا برسانند.
حیدری گفت: در این مسیر، دولت و وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، به عنوان نهاد سیاستگذار و نماینده حاکمیت، وظیفه خود را در ایجاد زیرساخت و تسهیل ارتباط میان دانشگاه، پژوهشگران، فعالان نشر، شرکتهای فناور، مجریان و سیاستگذاران دنبال میکنند. بر این اساس، تلاش کردهایم بستری ایجاد کنیم تا فعالان و شرکتهای صاحب ایده، در کنار سیاستگذاران و مجموعه حاکمیت، ارتباطی مؤثر و مستقیم داشته باشند.
تاکید بر توجه به آینده حوزه نشر
مدیرعامل خانه کتاب و ادبیات ایران با تاکید بر توجه به آینده حوزه نشر، افزود: اگر بخواهیم با همین روند گذشته در آینده حرکت کنیم، با چالشهای جدی مواجه خواهیم شد و ممکن است مدیریت و مرجعیت دولت و وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی در حوزه فرهنگ و هنر، به تدریج از میان برود و این حوزه در اختیار جریانهایی قرار گیرد که کنترل و مدیریت آنها بسیار دشوار خواهد بود.
وی بیان کرد: بنابراین باید از همین امروز اقدام کنیم، ایدهها را سامان دهیم و این حوزه را مدیریت کنیم. منظور از این اقدام، کنترل و نظارت مستقیم نیست بلکه هدف، مدیریت، تسهیلگری و ساماندهی است تا بتوانیم به سیاستگذاران، برنامهریزان و تدوینکنندگان اسناد بالادستی کمک کنیم.
حیدری اظهار کرد: امروز بخش خصوصی با سرعت زیادی در حال حرکت است و بخشهای حاکمیتی، قانونگذاری و تدوین اسناد بالادستی از این روند عقبتر هستند. ایجاد چنین بستری میتواند به شناسایی نیازهای قانونی و مقرراتی، تدوین اسناد بالادستی، شناسایی ایدههای جدید و همچنین توسعه همکاریهای بینالمللی در حوزه نشر کمک کند.
مدیرعامل خانه کتاب و ادبیات ایران با اشاره به تنوع ایران در زمینههای گویشها، لهجهها، فرهنگها و آداب و رسوم گفت: فناوری میتواند کمک کند این ظرفیت فرهنگی از طریق کتاب و رسانههای نوین، در فضای داخلی کشور و حوزه بینالمللی گردش کند و حرفی برای گفتن داشته باشد. فضای مجازی و رسانههای نوین، فرصت مناسبی برای معرفی این ظرفیتها به جهان فراهم کردهاند.
وی افزود: با این رویکرد، تلاش کردیم با همکاری پارک فناوری جهاد دانشگاهی، این مسیر را آغاز کنیم. نقطه شروع این فعالیت، نمایشگاه بینالمللی کتاب تهران بود. در این نمایشگاه، برای نخستین بار بخش فناوری نشر راهاندازی شد و با انتشار فراخوان، حدود ۱۴ شرکت اثرگذار در حوزه فناوری نشر در این بخش حضور پیدا کردند. همچنین تفاهمنامه همکاری با جهاد دانشگاهی و پارک فناوری امضا شد و برنامهریزیهای اولیه از همان نمایشگاه آغاز شد.
برگزاری رویداد «ایدههای برتر» در حوزه فناوری نشر
حیدری بیان کرد: پس از گذشت حدود سه ماه، برنامهریزیها به تدریج ادامه پیدا کرد تا اینکه در هفته کتاب، رویدادی با عنوان «ایدههای برتر» برگزار و فراخوان آن منتشر شد. در این رویداد، تعداد زیادی از ایدههای ارزشمند در حوزه چاپ و نشر به دبیرخانه رسید. پس از ارزیابی و داوری، تعدادی از این ایدهها به عنوان ایدههای برتر انتخاب شدند.
مدیرعامل خانه کتاب و ادبیات ایران گفت: سپس محل استقرار شرکتها و فراهم کردن زیرساختهای لازم در دستور کار قرار گرفت. تلاش ما این بود که هزینه جدیدی به دولت و بودجه عمومی تحمیل نشود؛ تمامی هزینهها، امکانات و زیرساختهای این مجموعه، از محل درآمدهای خانه کتاب تامین شده و برای این منظور هزینهای از طرف دولت در نظر گرفته نشده است.
وی خاطرنشان کرد: بر اساس سیاستهای خانه کتاب، درآمدهای حاصل از فعالیتهای این مجموعه باید در مسیر توسعه و تقویت صنعت نشر هزینه شود. به همین دلیل، بخشی از این درآمدها برای آمادهسازی زیرساختهای این پردیس اختصاص یافت. پیشبینی اولیه ما آمادهسازی فضایی به مساحت حدود یکهزار و پانصد متر مربع بود که در گام نخست، پانصد متر مربع از آن آماده و تجهیز شد.
حیدری افزود: پس از تشکیل هیات داوری و شورای انتخاب، ۱۱ شرکت برگزیده شدند و در این مجموعه مستقر شدند. فعالیت این شرکتها طیف گستردهای از زنجیره نشر؛ از خلق و تولید اثر گرفته تا چاپ، تبلیغ، ترویج و توزیع کتاب را دربرمیگیرد. آنچه امروز به سرانجام رسیده، گام نخست این مسیر است. امیدوارم این گام با همکاری، همراهی و پشتیبانی جهاد دانشگاهی و پارک فناوری و حمایتهای وزیر فرهنگ و پیگیریهای مستمر معاون فرهنگی، به نتایج مطلوب برسد.
مدیرعامل خانه کتاب و ادبیات ایران خاطرنشان کرد: هدف نهایی ما ایجاد بستری است که حلقههای مختلف زنجیره نشر، از سیاستگذار و برنامهریز گرفته تا مجری، پژوهشگر، شرکتهای فناور و دستاندرکاران نشر، در کنار یکدیگر قرار گیرند. امیدواریم در این بستر، ایدههایی شکل بگیرد و به مرحله اجرا برسد که بتواند در کنار کتاب چاپی، توسعه کتاب دیجیتال و سایر قالبهای نوین نشر را نیز فراهم کند؛ حرکتی که شایسته فرهنگ و تمدن ایران اسلامی باشد.
فعالیتهای «پارک ملی علوم و فناوریهای نرم و صنایع فرهنگی»
محمدحسین ایمانی خوشخو رئیس دانشگاه علم و فرهنگ و رئیس پارک ملی علوم و فناوریهای نرم و صنایع فرهنگی با اشاره به اهمیت نوآوری، نشر و فناوری اظهار کرد: پس از پیروزی انقلاب اسلامی و همزمان با ضرورت بازگشایی دانشگاهها، کشور با کمبود شدید کتابهای دانشگاهی و تغییر سرفصلهای دروس روبهرو شد.
وی گفت: جهاد دانشگاهی از همان ابتدا برای کارهای برزمینمانده و دشوار شکل گرفت و وارد عرصه نشر شد؛ جزوات درسی استادان ظرف دو تا سه هفته حروفچینی، چاپ اُفست و صحافی میشد و کتاب در قالب جریانی که آن روزها به «نهضت کتاب» معروف شد، با کیفیتی مناسب به دست دانشجویان میرسید. بنابراین جهاد دانشگاهی سابقهای دیرینه و تاریخی در حوزه نشر دارد.
ایمانی خوشخو افزود: از سال ۱۳۹۷ که قانون شکلگیری پارکهای علم و فناوری در کشور به جریان افتاد، ما برای نخستین بار پیشنهاد تأسیس «پارک ملی علوم و فناوریهای نرم و صنایع فرهنگی» را به وزارت علوم ارائه دادیم. پس از حدود یک سال و نیم پیگیری مستمر، سرانجام مجوز آن صادر شد و امروز بیش از دهها شرکت خلاق و دانشبنیان در حوزه فناوریهای نرم و صنایع فرهنگی ذیل این پارک فعالیت میکنند.
رئیس پارک ملی علوم و فناوریهای نرم و صنایع فرهنگی بیان کرد: رویکرد اساسی ما همواره همکاری مشترک و همافزایی با نهادها، به ویژه وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی بوده است؛ درست مانند پروژه مشترک در حوزه نوآوری در نشر. اعتقاد ما این است که اگر به صورت فعال و نه منفعلانه وارد حوزه فناوری نشویم، عقب خواهیم ماند. بیتردید آثار مثبت این اقدام مشترک در یکی دو سال آینده نمایان خواهد شد.
وی گفت: در این چارچوب، اقدامات متعددی را در دستور کار داریم که برگزاری نشست تخصصی «هوش مصنوعی و سینما» از جمله این اقدامات است؛ این نشست با همکاری خانه سینما و حضور صاحبنظران و استادان برجسته این حوزه برگزار شد و مباحث نوینی مطرح شد که پیگیری نتایج آن ادامه دارد.
ایمانی خوشخو با اشاره به همکاری با بنیاد ملی بازیهای رایانهای افزود: در این حوزه، نشستهای مشترکی برای راهاندازی رشته بازیسازی در دانشگاه فرهنگ و هنر برگزار شده است. همچنین تأسیس دانشکده هوش مصنوعی و کامپیوتر نیز در دستور کار قرار گرفته است که به عنوان مرکزی نوین، با حضور وزیر ارتباطات و فناوری اطلاعات افتتاح خواهد شد.
رئیس پارک ملی علوم و فناوریهای نرم و صنایع فرهنگی بیان کرد: جهاد دانشگاهی هیچ گاه به دنبال کارهای تکراری نبوده و نخواهد بود؛ هر جا کاری بر زمین مانده باشد وارد میشود و هر زمان که بخشهای دیگر توان انجام آن را یافتند، کار را واگذار کرده و به سراغ نیازهای جدید کشور میرود. برگزاری رویدادهایی همچون «جشنواره کتاب سال دانشجویی» و حضور پررنگ در نمایشگاههای بینالمللی کتاب تهران نمونههایی از این رویکرد تاریخی است.
وی گفت: در رویداد امروز نیز شاهد یک همکاری الگویی هستیم؛ بخش نرمافزاری و شتابدهی کار توسط جهاد دانشگاهی و پارک فناوری صنایع فرهنگی پشتیبانی میشود و تامین و تجهیز بخش سختافزاری و فضایی را مجموعه خانه کتاب بر عهده داشته است. همچنین در عرصه بینالمللی، همکاریهای ارزندهای با سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی برای حضور شرکتهای فرهنگی در رویدادهای خارجی از جمله نمایشگاههای بینالمللی مسکو در حال شکلگیری است.
ایمانی خوشخو افزود: طی یک سال گذشته، با وجود محدودیتهای فضایی و ساختمانی در تهران، حدود ۵ هزار مترمربع به فضای زیرساختی پارک اضافه شده است تا بتوانیم بستری شایسته برای نخستین پارک تخصصی صنایع فرهنگی کشور فراهم کنیم.