به گزارش ایرنا، گلستان را میتوان موزهای زنده از تاریخ، طبیعت و فرهنگ ایران دانست که در گستره آن از جنگلهای هیرکانی و خلیج گرگان تا کوههای البرز شرقی و دشتهای شمالی، نشانههایی از تمدن و زیست تاریخی مردمان این سرزمین به چشم میخورد.
تنوع فرهنگی و قومی گلستان در کنار آثار تاریخی و طبیعی، ظرفیت قابل توجهی برای توسعه گردشگری فرهنگی، طبیعتگردی و گردشگری بومی ایجاد کرده که بهرهگیری از این ظرفیت بیش از هر چیز به حفاظت، مرمت، ساماندهی و معرفی هدفمند میراث استان نیاز دارد.
بر اساس آمار اعلامشده، حدود ۲ هزار و ۵۰۰ اثر تاریخی، طبیعی، معنوی و فرهنگی در گلستان شناسایی شده که تاکنون هزار و ۵۵ اثر آن در فهرست آثار ملی به ثبت رسیده همچنین ۶ اثر شامل گنبدقابوس، راهآهن شمال-جنوب، جنگلهای هیرکانی، سوزندوزی، کمانچه و دوتارنوازی ترکمن در فهرست میراث جهانی به ثبت رسیدهاند.
در میان آثار ثبت ملی استان، ۵۰ اثر میراث طبیعی، ۱۷۱ بنا و بافت، ۶۶۱ محوطه باستانی، ۱۱۸ اثر ناملموس و ۵۵ اثر ملموس قرار دارد که گستردگی و تنوع میراث گلستان را نشان میدهد.
افزایش اعتبارات؛ پشتوانهای برای حفاظت از میراث
یکی از مهمترین نشانههای توجه بیشتر به حوزه میراث فرهنگی گلستان در دولت چهاردهم، افزایش اعتبارات ملی اختصاصیافته به این بخش است.
معاون میراث فرهنگی ادارهکل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی گلستان گفت: مجموع اعتبارات ملی تخصیصی به حوزه میراث فرهنگی استان در طول سه سال فعالیت دولت چهاردهم هزار و ۶۴۴ میلیارد ریال بوده است.
حمید عمرانی افزود: این اعتبارات روند افزایشی داشته و از ۳۸۵ میلیارد ریال در سال ۱۴۰۲ به ۸۱۷ میلیارد و ۵۰۰ میلیون ریال در سال ۱۴۰۴ رسیده که افزایش اعتبارات نشاندهنده توجه و نگاه دولت چهاردهم به حوزه میراث فرهنگی و ضرورت حفاظت و ساماندهی آثار تاریخی استان است.
معاون میراث فرهنگی گلستان با اشاره به پروژههای در دست اجرا اظهار کرد: ۱۶ پروژه در حوزه میراث فرهنگی استان تعریف شده که دیوار بزرگ گرگان، برج قابوس، بافت تاریخی شهر استرآباد، موزه میراث روستایی، قلعه آشوراده، موزه تاریخی بندرگز، بافت تاریخی گمیشان، بافت روستایی شاهکوه و فارسیان، کاخموزه گرگان، جنگلهای هیرکانی و موزه باستانشناسی گرگان از جمله آنهاست.
عمرانی گفت: آزادسازی حریم و آمادهسازی محوطههای تاریخی نیز از برنامههایی است که به صورت مستمر در استان دنبال میشود.
وی افزود: فاز نخست موزه میراث روستایی گلستان در هفته دولت به بهرهبرداری میرسد و پرونده ثبت جهانی دیوار تاریخی گرگان نیز در حال انجام است و همچنین مرمت قلعه آشوراده نیز بیش از ۷۰ درصد پیشرفت فیزیکی دارد و وضعیت فضاسازی در بافت تاریخی استرآباد نسبت به گذشته بهبود یافته است.
دیوار گرگان در مسیر ثبت جهانی
دیوار تاریخی گرگان یکی از شاخصترین آثار تاریخی استان و از مهمترین سازههای دفاعی ایران باستان است که در صورت ثبت جهانی، ظرفیت تازهای برای توسعه گردشگری تاریخی گلستان ایجاد خواهد کرد.
عمرانی با تاکید بر اهمیت تکمیل و ساماندهی پروژههای میراثی گفت: ثبت جهانی دیوار تاریخی گرگان میتواند در رونق گردشگری و ایجاد زیرساختهای خدماتی از جمله هتل و رستوران و در نتیجه ایجاد فرصتهای شغلی نقش داشته باشد.
این دیوار تاریخی حدود ۲۰۰ کیلومتر امتداد دارد و از مهمترین آثار به جا مانده از دوره ساسانی به شمار میرود.
گنبدقابوس نیز یکی دیگر از مهمترین ظرفیتهای تاریخی گلستان است که در فهرست میراث جهانی یونسکو قرار دارد.
این بنای آجری متعلق به سده چهارم هجری و آرامگاه قابوس بن وشمگیر است که در مرکز شهر گنبدکاووس قرار دارد. ارتفاع بنا از کف تپه تا راس گنبد حدود ۵۵ متر و با احتساب ارتفاع تپه، حدود ۷۰ متر است که ساماندهی و حفاظت از این اثر جهانی در برنامههای میراث فرهنگی استان قرار دارد.
موزه میراث روستایی گلستان نیز یکی دیگر از طرحهای مهم فرهنگی استان است که در زمینی به مساحت ۵۰ هکتار در پارک جنگلی قرق در حال احداث است و با الگوی موزههای روباز طراحی شده و قرار است بخشی از شیوه زندگی، معماری، فرهنگ و آداب مناطق پیرامون شرق دریای کاسپین را به نمایش بگذارد.
راهاندازی این مجموعه علاوه بر حفظ بخشی از میراث فرهنگی و معماری روستایی، میتواند به ایجاد یک مقصد جدید گردشگری در استان کمک کند.
بافت تاریخی استرآباد نیز از دیگر سرمایههای ارزشمند گلستان شامل بناها، گذرها و محلههای تاریخی است که روایتگر بخشی از پیشینه فرهنگی و تمدنی این منطقه به شمار میرود و ساماندهی این بافت و بهبود فضاسازی آن میتواند ضمن حفاظت از هویت تاریخی گرگان، زمینه حضور بیشتر گردشگران و سرمایهگذاران در این محدوده را فراهم کند.
قلعه آشوراده نیز در کنار این پروژهها قرار دارد؛ بنایی تاریخی در جزیره آشوراده که مرمت آن اکنون بیش از ۷۰ درصد پیشرفت دارد و تکمیل آن میتواند به تقویت ظرفیتهای گردشگری تاریخی جزیره کمک کند.
معاون میراث فرهنگی گلستان همچنین حمایت از موزههای خصوصی و موزه عکاسخانه گرگان را از دیگر برنامههای این حوزه برشمرد و گفت: سالانه از محل اعتبارات ملی برای تامین امنیت مخازن و ساماندهی سیستمهای حفاظتی موزههای استان استفاده میشود.
وی همچنین از قرار گرفتن پروژههایی مانند قلعه رادکان کردکوی، بنای تاریخی روشنآباد و شاهتپه در برنامههای مرمت و ساماندهی بر اساس اولویتها و اعتبارات خبر داد.
کارشناسان معتقدند گلستان با برخورداری از مجموعهای کمنظیر از آثار تاریخی، طبیعی و فرهنگی، ظرفیت تبدیل شدن به یکی از مقاصد مهم گردشگری کشور را دارد اما بهرهگیری از این ظرفیت نیازمند توسعه زیرساختهای حملونقل، معرفی هدفمند جاذبهها، تسهیل حضور سرمایهگذاران و برنامهریزی منسجم است.
افزایش اعتبارات ملی میراث فرهنگی گلستان در دولت چهاردهم و قرار گرفتن پروژههای شاخص استان در مسیر مرمت، ساماندهی و ثبت جهانی، اکنون این فرصت را فراهم کرده تا بخشی از ظرفیتهای کمتر دیدهشده تاریخی گلستان به موتور محرک گردشگری و اقتصاد فرهنگی استان تبدیل شود.