به گزارش خبرنگار کتاب ایرنا، کتاب «ناخدای هرکولس، گپ و چای با خلبان حسین کاتوزیان» نتیجه مصاحبه صادق وفایی با حسین کاتوزیان خلبان هواپیما C۱۳۰ هرکولس است. جلسات گفت‌وگو از خرداد ۱۴۰۳ شروع شد و تا آبان همان سال ادامه داشت؛ در نهایت مقدمه کتاب سوم بهمن ۱۴۰۳ نوشته شد.

حسین کاتوزیان خلبان هواپیمای ترابری بود، در تاریخ‌نگاری‌ها کمتر به خلبان‌های ترابری و سوخت‌رسان‌ها پرداخته شده است. به همین دلیل می‌توان کتاب «ناخدای هرکولس» را اثری متفاوت با سایر کتاب‌هایی که در این حوزه نوشته می‌شوند، دانست. هواپیمای C۱۳۰ هرکولس ستون فقرات ترابری در زمان جنگ بود. این هواپیما رزمندگان زخمی، مهمات، تانک، قطعات و بال هواپیما را جابجا می‌کرد و به همین دلیل هواپیمای مهمی در زمان جنگ بود.

حسین کاتوزیان نمایندگی یک شرکت ساعت‌سازی را در ایران که میراث خانوادگی از پدرش بود، بر عهده گرفته بود؛ همچنین خانواده آنها در بازار مغازه و وضعیت مالی خوبی داشتند و خودش هم وضعیت مالی خوبی دارد. او از ابتدا نیازی به حقوق نیروی هوایی نداشت و در کتاب به چک حقوقی اشاره می‌کند که به ارتش باز می‌گرداند.

بخشی از گفت‌وگوهای کتاب درباره هیات‌های قدیم تهران، خیابان ری و بازار است. بخشی از بدنه گفت‌وگوهای کتاب درباره خلبانی، بخشی درباره هواپیمای C۱۳۰، بخشی درباره تاریخ تهران قدیم و بخشی هم درباره خانواده کاتوزیان است.

قسمتی از متن کتاب

از دوران آموزش ۱۳۰ هم صحبت کنیم. رسیدیم به اینجا که به ایران برگشتید و انتخابش کردید.

اول کلاس زمینی داشتیم که به سیستم های هواپیما آشنا شویم. این دوره سه ماه طول کشید. بعد از امتحان، قبول شدگان به پرواز می رفتند. در این مرحله باید چند ساعت با استاد پرواز می کردی و بعد از قبولی به عنوان خلبان دوم هواپیما لقب می گرفتی. خلبان دوم را در کامرشیال پرواز تجاری) فرست آفیسر (افسر اول) می نامند.

بعد از گذارندن ساعت پرواز تعریف شده از خلبان دومی به جایگاه خلبان یکی ارتقا پیدا می کنی خلبان یکم می تواند فقط داخل کشور پرواز کند و اجازه پرواز خارج از کشور را ندارد. بعد از گذارندن پرواز کافی در جایگاه خلبان یکمی و گذراندن آموزش زمینی و پرواز با استادان با تجربه به عنوان فرمانده هواپیمای خارج از کشور فقط اجازه پرواز به اروپا را داری و هنوز نمی‌توانی از اقیانوس عبور کرده و به آمریکا بروی.

از اول آموزش خلبان تا رسیدن به این مقطع چقدر طی شده؟

ساعت پرواز مهم است. بستگی دارد به استعداد و ساعت پرواز. معمولاً بعد از ۱۵۰۰ ساعت پرواز این اقبال ارتقا به خلبان‌یکمی به فرد رو می کند.

پس تا زمانی که جنگ شد، ۱۵۰۰ ساعت پرواز را داشتید!

بیش از ۱۵۰۰ ساعت پرواز داشتم، به خاطر مسئولیتی که طی سال های جنگ داشتم، کمتر از سایر خلبانان پرواز می‌کردم. یعنی بیشتر ساعت پروازم مربوط به سال‌های پیش از جنگ است.

خاطرتان هست معلمتان در C۱۳۰ که بود و با چه کسی سولو شدید؟

بله سرگرد معزی مرا چک کرد.

بهزاد معزی؟

بله.

همان خلبانی که شاه را فراری داد و بنی صدر و رجوی را به فرانسه برد؟
بله. بله.

مگر روی C۱۳۰ بود؟

خیر. ایشان از قبل، معلم خلبان باتجربه و پرکار ۱۳۰ بودند.

بله اشاره کردید خلبان های ۷۰۷ و ۷۴۷ از هواپیمای C۱۳۰ به این هواپیماها منتقل شدند.

تمام خلبانان ۷۰۷ و ۷۴۷ قبلاً خلبان C۱۳۰ بودند.

آقای کاتوزیان تفاوت حس پرواز با C۱۳۰ که توربوپراپ است با هواپیماهای جت شکاری مثل F۸۶ چطور بود؟

سؤال قشنگی کردی! هواپیمای C۱۳۰، چهار موتور ملخ دار دارد.
ملخ نصب شده روی موتورهای این هواپیما باعث می شود در باندهای پروازی کوتاه قادر به بلند شدن و نشستن باشد. زوایای ملخ‌های C۱۳۰تغییر کرده و ری‌ورس(معکوس) می‌شوند و در حکم ترمز عمل می‌کنند. پس موتورهای این هواپیما ملخ‌دار است. این یکی از امتیازات ویژه این هواپیماست که می‌تواند در هر زمینی بنشیند. این هواپیما از ویژگی خاصی برخوردار است و به جرئت می‌توان گفت رقیب ندارد. همین الآن هم آمریکا بیش از ۱۲۰۰ فروند از این هواپیما دارد.

همین مدلی که ما داریم؟

نه. با تغییرات و آپشن‌های جدیدش. مرتب به این هواپیما آپشن اضافه شد و نسخه‌های مختلفش بیرون آمدند مثل H ،D ،C ،B ،A و...

نسبت به C۱۳۰ تعصب دارید؟

بله. چرا که نه؟ این هواپیما دوست من بود. حتی چند بار حین پرواز خطای مرا نادیده گرفته است.

جلد کتاب

کتاب «ناخدای هرکولس گپ و چای با خلبان حسین کاتوزیان» پژوهش و مصاحبه صادق وفایی در قطع رقعی، جلد شومیز، کاغذ بالکی، شمارگان ۳۰۰ نسخه، در ۱۴۸ صفحه در سال ۱۴۰۵ در انتشارات سوره مهر منتشر شد.