به گزارش ایرنا، ساخت مدرسه علاوه بر ایجاد فضایی فیزیکی، امن و ثابت برای تحصیل دانشآموزان، مجموعهای برای رشد فکری، خلاقیت و مهارتهای اجتماعی برای تربیت نسل آینده است.
از سویی با توجه به اینکه دولتها و سازمانهای آموزشی، همواره با مشکلات اقتصادی و محدودیتهای بودجهای مواجه هستند و هرگز نمیتوانند به تنهایی تمام نیازهای زیرساختی را پوشش دهند، مشارکت مردمی در قالب خیریهها، بار مالی سنگین را از دوش دولت را برمیدارد و براین اساس طرحهای آموزشی در مناطق محروم یا نیازمند، با سرعت بیشتری پیشرفت میکند.
همچنین مشارکت مردمی در احداث مدرسه، باعث افزایش کیفیت و بومیسازی آموزش در راستای عدالت آموزشی و دسترسی برابر همه دانشآموزان در تمام نقاط کشور برای سوادآموزی میشود.
مشارکت خیران در توسعه فضاهای آموزشی در مناطق کمبرخوردار و محروم باعث میشود که فرزندان آن مناطق نیز از امکانات آموزشی همانند دیگر مناطق کشور بهرهمند شوند که این اقدام، عدالت آموزشی را از یک شعار به یک واقعیت تبدیل میکند.
چالشهای اصلی جذب سرمایه برای طرحهای آموزشی
جذب سرمایه برای طرحهای آموزشی در سطح استانها، بهویژه در طرحهایی که ماهیت «اجتماعی-فرهنگی» دارند، بسیار پیچیدهتر از جذب سرمایه در طرحهای صنعتی یا تجاری است.
در طرحهای تجاری، سرمایهگذار به دنبال سود مستقیم است، اما در طرحهای آموزشی، خیران منفعت اجتماعی و تامین نیاز همنوعان خود را مدنظر دارند برای همین منظور و همچنین با توجه به مشکلات اقتصادی و تورم حاکم در جامعه، افراد کمتری توان ورود به این عرصه را دارند.
از سویی چالشهای ساختاری و قانونی، شامل پیچیدگیهای اداری، فرآیندهای طولانی برای اخذ مجوزهای ساخت، تغییر کاربری زمینها یا هماهنگی با نهادهای مختلفی از جمله آموزش و پرورش و شهرداری باعث میشود سرمایهگذاران از ورود به طرحهایی که زمان زیادی میبرد، دوری کنند.
نبود شفافیت در مدیریت منابع نیز عامل دیگر کم میلی خیران برای سرمایهگذاری در بخش مدرسهسازی در کشور است زیرا وقتی خیران یا بخش خصوصی میبینند که مکان دقیق هزینهها، روند اجرا و خروجی طرحها شفاف نیست، اعتماد آنها سلب میشود.
با توجه به این مهم، ایجاد بسترهای قانونی امن و شفافیت در مدیریت منابع مردمی، لازمه تشویق خیران برای ورود به این کار نیکوکارانه است.
از سویی نگرش سنتی به خیرخواهی نیز چالش دیگری در سرمایهگذاری کلان در بخش احداث فضاهای آموزشی است زیرا هنوز در بسیاری از مناطق، مشارکت مردمی در آموزش به صورت صدقه و کمک مالی ساده دیده میشود، نه به عنوان یک سرمایهگذاری راهبردی و این نگرش باعث میشود مشارکتهای مردمی از حالت «پایداری و توسعه» به حالت «کمکهای مقطعی و گذرا» تعدیل شود.
پیشنهاد برای عبور از چالشهای جذب سرمایه
در این راستا برای عبور از این مشکلات، باید به سمت مدلهای مشارکت عمومی-خصوصی و با شیوه شفافیت دیجیتال پیش رفت تا تمام روند هزینهها و پیشرفت طرحها به صورت آنلاین قابل مشاهده باشد.
همچنین باید از مدلهای امتیازدهی برای خیران و سرمایهگذاران، امتیازات اجتماعی، برندینگ یا تسهیلات اداری در ازای حمایتهایشان استفاده کرد.
تاثیرات ورود خیران و بخش خصوصی به حوزه آموزش
در حالیکه بسیاری از مناطق استان و کشور، بهویژه حاشیه شهرها و مناطق محروم، با کمبود شدید فضای آموزشی مواجه هستند، ورود خیران و بخش بخش خصوصی به این حوزه باعث کاهش فشار بر سیستم دولتی و در نتیجه کاهش تراکم دانشآموزان در کلاسهای دولتی و بهبود فضای فیزیکی و علمی میشود.
همچنین مشارکتهای مردمی در حوزه مدرسهسازی باعث ساخت مدرسه با تجهیزات مدرن میشود زیرا بخش خصوصی، سریعتر از بخش دولتی میتواند به تکنولوژیهای جدید (مانند تابلوهای هوشمند، آزمایشگاههای مجهز و تجهیزات مجازی) دسترسی پیدا کند.
تاکید سازمان نوسازی مدارس کشور بر تکمیل طرحهای آموزشی توسط خیران
به تازگی معاون برنامهریزی و توسعه مشارکتهای مردمی سازمان نوسازی مدارس کشور گفت: با توجه به محدودیتهای منابع، تکمیل پروژههای نیمهتمام نیازمند همافزایی اعتبارات دولتی و مشارکت خیران است و عامل تسریع در تکمیل پروژههای آموزشی خواهد بود.
علیرضا راشکی یادآور شد: سهم خیران در بسیاری از طرحها ادا شده و اکنون دولت باید در چارچوب تکالیف قانونی، سهم خود را برای تکمیل طرحها ایفا کند.
معاون سازمان نوسازی مدارس کشور همچنین بر پیگیری تأمین منابع مورد نیاز برای تکمیل سایر پروژههای نیمهتمام تأکید کرد و همافزایی اعتبارات دولتی و مشارکت خیران را عامل تسریع در تکمیل پروژههای آموزشی دانست.
وی خاطرنشان کرد: جامعه خیرین مدرسهساز، امروز، موفقترین نهادهای مردمی کشور است که با بهرهگیری از ظرفیتهای موجود، میتواند نقش موثرتری در توسعه عدالت آموزشی و ارتقای فضاهای آموزشی ایفا کند.
راشکی تاکید کرد: هرچه ارتباط میان مجامع خیرین و مدیران ارشد استانها تقویت شود، زمینه جذب مشارکتهای مردمی و اجرای طرحهای مدرسهسازی نیز بیش از گذشته فراهم خواهد شد.
پویایی فرآیند مدرسهسازی با مشارکت بالای خیرین اصفهانی
مدیرکل نوسازی مدارس اصفهان گفت: خیران همچون چشمهای جوشان هستند که هیچگاه خشک نمیشود و در زمان حاضر بیش از ۷۵ درصد طرحهای مدرسهسازی استان اصفهان با مشارکت یا به صورت کامل توسط آنها اجرا میشود و آنان علاوه بر ساخت مدارس، در تأمین تجهیزات، مدرسهیاری و مدرسهداری نیز نقش مؤثری دارند که همین مهم باعث پویایی فرایند مدرسه سازی در استان شده است.
ناصر فتحی در گفت و گو با ایرنا افزود: مدرسه سازی یک جریان مستمر است و در استان اصفهان، بهطور متوسط در هر زمان نزدیک به ۴۰۰ تا ۴۵۰ طرح همزمان در حال اجراست.
وی اظهار داشت: از مجموع ۴۵۰ طرح فعال مدرسهسازی که از سال گذشته در استان آغاز شده، حدود ۸۰ درصد پروژهها با مشارکت خیران انجام میشود و ۲۰ درصد باقیمانده مربوط به طرحهای پرورشی و ورزشی یا مسکن مهر است که خیران در آنها هم مشارکت دارند.
مدیرکل نوسازی مدارس اصفهان بیان کرد: براین اساس متوسط سرانه فضای آموزشی استان به ۶.۵۹ مترمربع برای هر دانشآموز رسیده است که نسبت به سالهای گذشته رشد ۰.۳ مترمربعی را نشان میدهد و سرانه استان از متوسط کشوری که ۵.۵۹ مترمربع است بیشتر است.
وی با بیان اینکه اعتبارات دولتی به تنهایی پاسخگوی نیازهای آموزشی نیست، افزود: در طرحهای مشارکتی، اگر خیر نتواند طرح را به پایان برساند، سازمان نوسازی مدارس با استفاده از اعتبارات دولتی تکمیل آن را بر عهده میگیرد.
فتحی مهمترین نیاز امروز مدارس را نوسازی و تجهیز فضاهای آموزشی دانست و گفت: فرسودگی تجهیزات آموزشی و ضرورت هوشمندسازی مدارس از مهمترین چالشهای موجود است. امروز با گسترش فناوری، هوش مصنوعی و آموزشهای نوین، مدارس باید متناسب با علم روز تجهیز شوند.
در نهایت باید گفت که لازم است نقش بخش خصوصی و خیران از حالت «رقیب» به حالت «شریک راهبردی» دولت تغییر یابد و در این راستا دولت بر روی «عدالت، سیاستگذاری و آموزشهای پایه» و بخش خصوصی بر روی «نوآوری، مهارتسازی و توسعه تکنولوژیک» تمرکز کند.