علیرضا احمدی | روزنامه‌نگار

«تکرار یک سیاست شکست خورده»؛ این بازتاب جهانی تازه‌ترین اقدام ضدایرانی دولت آمریکا در راستای راهبرد «فشار حداکثری» بر ایران است که در ابتدای راه با تردیدهای جدی بین‌المللی درباره موفقیت آن مواجه شده ‌است.دونالد ترامپ در تازه‌ترین پرده از سیاست شکست‌خورده فشار حداکثری، این‌بار از آغاز «شدیدترین عملیات اقتصادی تاریخ» علیه ایران سخن گفت؛ تصمیمی که پس از ماه‌ها رویارویی و بن‌بست در دستیابی واشنگتن به اهداف سیاسی خود، تلاش دارد جبهه جدیدی را علیه اقتصاد ایران باز کند.دراین چارچوب واشنگتن می‌کوشد با تهدید کشورها، بانک‌ها و شرکت‌هایی که با تهران همکاری می‌کنند، ایران را به انزوای اقتصادی بکشاند. این راهبرد اما در ابتدای راه با شکست مواجه شده‌است؛ از یک سو چین و روسیه، به‌عنوان 2 قدرت بین‌المللی، ضمن انتقاد از تکرار سیاست‌های تحریمی کاخ‌سفید، تأکید کرده‌اند با راهبردهای واشنگتن همراهی نخواهند کرد و ازسوی دیگر حتی رسانه‌های آمریکایی و غربی نیز گزینه‌های تحریمی ترامپ را «تکرار سیاست 47سال گذشته» ارزیابی کرده‌اند که تاکنون راه به جایی نبرده و نتوانسته جمهوری‌اسلامی را به زانو درآورد.‌با توجه به این واکنش‌ها، «جنگ اقتصادی» ترامپ بیش از آنکه نشانه یک ابتکار تازه باشد، تکرار سیاستی است که در طول دهه‌های گذشته بارها آزموده شده و این‌بار نیز پیش از رسیدن به نتیجه، با یک مشکل بزرگ مواجه است؛ آمریکا نمی‌تواند از یک سیاست شکست خورده، برگ برنده بسازد».

از نبرد نظامی تا جنگ اقتصادی
«آغاز جنگ اقتصادی» علیه ایران ادعایی بود که در روزهای اخیر ازسوی رئیس‌جمهور آمریکا و برخی دیگر از مقام‌های این کشور مطرح شد.
ترامپ چه گفت؟
 کوبنده‌ترین عملیات اقتصادی که تاکنون علیه یک کشور انجام شده، آغاز خواهد شد.
 این، جنگ اقتصادی و انزوا در مقیاسی بی‌سابقه خواهد بود.
 هر کشوری که به مؤسسه‌های مالی، کسب‌وکارها، فرودگاه‌ها یا نهادهای دولتی خود اجازه دهد هرنوع راه نجاتی برای ایران فراهم کنند، خود با پیامدهای اقتصادی عظیمی روبه‌رو می‌شود.
 ما به همه متحدان‌مان نیاز داریم که در کنار آمریکا بایستند تا ایران را منزوی کنند و 
شکست دهند.

وزیر جنگ اقتصادی آمریکا
‌ مسئول جنگ اقتصادی علیه ایران: اسکات بسنت، وزیر خزانه‌داری آمریکا
‌ ادعاها:
 سخت‌ترین تحریم‌های تاریخ علیه جمهوری‌اسلامی ایران اعمال می‌شود.
 در ونزوئلا، زمانی که محاصره را اعمال کردیم جواب داد. اکنون در کوبا نیز درحال جواب دادن است و در ایران نیز پاسخ خواهد داد.
 انزوای اقتصادی هماهنگ‌شده‌ای اعمال خواهد شد.
  برنامه دولت ترامپ برای درهم شکستن اقتصاد ایران، احتمالا نیاز به عملیات نظامی بیشتر را از بین خواهد برد.
‌ 
راهبردهای تحریمی‌
 مسدودسازی منافذ ارزی
 هدف قرار دادن بانک‌های چین
 کنترل بازار انرژی 
 فلج کردن منابع درآمدی تهران
 به‌کارگیری ابزارهای مالی و مواصلاتی برای اعمال فشارحداکثری بر تهران
 تلاش برای ترکیب «محاصره فیزیکی» و «انسداد مالی ایران»
 به صفر رساندن درآمدهای نفتی تهران
 تلاش برای بستن گذرگاه‌ها و شریان‌های مواصلاتی مکمل
 تلاش برای هدف قرار دادن چین، به‌عنوان یکی از اصلی‌ترین راهکارهای محاصره اقتصادی ایران
 هدف قرار دادن شبکه بانکداری سایه
 برنامه‌ریزی برای ضربه زدن به صرافی‌ها و شرکت‌های همکار ایران در نقاط مختلف جهان
 از میان بردن امکان تبدیل «یوآن» و سایر ارزها به ارزهای قابل استفاده برای ایران

سلاح تروریسم اقتصادی
‌ سید عباس عراقچی وزیر امورخارجه‌
 تهدید به «آغاز عملیات اقتصادی» علیه ایران، درواقع برای انحراف افکارعمومی آمریکا از بحران‌های مالی داخلی است: یعنی بدهی‌های بی‌سابقه و افزایش سرسام‌آور بهره‌های بانکی در آمریکا
  اصرار بر ادامه سیاست‌های شکست‌خورده، تنها شکست‌های بیشتری به بار خواهد آورد و دشمنی ایرانیان را درپی خواهد داشت.
 تروریسم اقتصادی آمریکا، اقتصاد جهانی و حاکمیت ملی کشورها در سراسر جهان را تهدید می‌کند.

‌ بیانیه وزارت امور خارجه‌
 اعمال تحریم‌های گسترده نشانه دیگری از تداوم ۷۳سال عادت دشمنی سیاستگذاران آمریکایی با مردم ایران است.
 این اقدام همچنین اثبات‌کننده ماهیت ضدبشری، قانون‌شکن و استکباری هیأت حاکمه آمریکاست.
 اقدام آمریکا، تداوم سیاستی است که پیشاپیش آزموده و شکست‌خورده است.
آزمودن مجدد این سیاست قطعاً نتیجه‌ای جز تکرار ناکامی‌های گذشته و رسوایی طراحان و عاملان این سیاست نخواهد داشت.
 مسئولیت پیامد‌ها و تبعات آن برعهده دولت آمریکا و طراحان و مجریان این سیاست خواهد بود.

واکنش چین به درخواست آمریکا برای کمک به تحریم‌های ضدایرانی‌
‌ لین جیان، سخنگوی وزارت امورخارجه چین:
 پکن با تحریم‌های یکجانبه و غیرقانونی که هیچ مبنایی در حقوق بین‌الملل ندارند و فاقد مجوز شورای‌امنیت هستند، مخالف است.
 تحریم‌‌ها و فشارهای آمریکا، مناقشه در غرب‌آسیا را حل نخواهد کرد.

‌ زونگ پی وو، سفیر چین در ایران‌
 با اقدام‌های غیرقانونی آمریکا علیه تهران مخالفیم.
 در شرایط فعلی، دولت چین خواستار ایجاد روابط بهتر و بیشتر بین 2 کشور است.

‌ شبکه چینی «سی.جی.تی.ان»‌
 اقدام‌های جدید آمریکا درواقع ادامه همان سیاست‌هایی است که طی سال‌های گذشته اجرا شده‌اند.
 ایران در چند دهه تحریم، شبکه‌های مختلفی برای مقابله با محدودیت‌های مالی و تجاری ایجاد کرده ‌است.
  بنابراین تحریم جدید الزاماً به‌معنای ایجاد یک ابزار جدید نیست؛ بلکه در بسیاری موارد افزایش شدت استفاده از ابزاری قدیمی است.
 «تحریم» زمانی ازنظر سیاسی موفق تلقی می‌‌شود که بتواند رفتار طرف مقابل را تغییر دهد.

واکنش روسیه و چین چه بود؟
 تأکید پکن و مسکو، به‌عنوان 2 قدرت اقتصاد جهانی، بر عدم‌همراهی با راهبردهای تحریمی واشنگتن علیه تهران، پروژه به انزوا کشاندن ایران را در نخستین گام با شکست سنگینی مواجه کرد.

واکنش روس‌ها به جنگ اقتصادی علیه ایران
‌ میخائیل اولیانوف، نماینده دائم روسیه در سازمان‌های بین‌المللی وین:
 ایران برای دهه‌ها تحت تحریم‌های آمریکا باقی مانده ‌است.
 تهران در دوره نخست ریاست‌جمهوری ترامپ، توانایی خود را در ایستادگی در برابر «فشارحداکثری» نشان داد.
 اگر واشنگتن خواهان دستیابی به برخی از اهداف خود است، مسیر اشتباهی را انتخاب کرده‌است.

‌ آلکسی لیخاچف، مدیرعامل شرکت روس‌اتم
 روس اتم با وجود محدودیت‌ها و تحریم‌ها، به ساخت نیروگاه‌های هسته‌ای در ایران ادامه می‌دهد.

‌واسیلی نبنزیا، نماینده دائم روسیه در سازمان ملل:
 مسکو اهمیت زیادی برای تهدیدهای کشورهای غربی درباره اعمال فشار اقتصادی قائل نیست.
 ما بر هیچ‌کس فشاری وارد نمی‌کنیم، چه ایران باشد و چه هر کشور دیگری؛ تهران خودش درباره مذاکره با آمریکا تصمیم می‌گیرد.

‌ آلکسی پوشکوف، عضو سنای روسیه:
 اکنون دیگر روشن شده ‌است که ادامه جنگ، تحقق اهداف آمریکا را نزدیک‌تر نخواهد کرد.

واکنش نخبگان سیاسی آمریکا
اعلام «آغاز جنگ اقتصادی علیه ایران» در میان تحلیلگران و نخبگان سیاسی آمریکایی نیز واکنش‌های جالب توجهی به‌همراه داشته است
‌ ریچارد نفیو، از معماران اصلی تحریم‌های آمریکا علیه ایران در دولت اوباما:
 اینکه فکر کنیم چون دستور داده‌ایم «سیاست فشار اقتصادی بیشتر» اعمال شود، پس حتما این سیاست نتیجه می‌دهد، خطاست.
 برجسته‌ترین ناکامی ترامپ، ناتوانی مداوم در فهم ایرانیان یا گوش دادن به آنها، تطبیق راهبرد با اهداف و برنامه‌ریزی برای سناریوهای مختلف بوده ‌است.

‌ رابرت مالی، نماینده ویژه پیشین آمریکا در امور ایران:
 کمتر چیزی به اندازه این تصور فریبنده و مغالطه‌آمیز است که اگر «فشار اقتصادی» شکست خورده، «فشار اقتصادی بیشتر» موفق خواهد شد.
 2 چیز قطعی است: رهبری ایران تسلیم نخواهد شد و این مردم ایران هستند که رنج خواهند کشید.

‌جک راید، سناتور دمکرات آمریکا:
 ایران در عرصه انرژی جهان تأثیرگذار است و در برابر فشار شدید سکوت نخواهد کرد.
 افزایش فشار بر تهران می‌تواند واکنش‌های منطقه‌ای به‌دنبال داشته باشد.

‌ فرید زکریا، مجری و نظریه‌پرداز مشهور آمریکایی:
 جنگ اقتصادی علیه ایران محکوم به شکست است؛ ترامپ نفوذ چندانی بر شرکای تهران ندارد.

‌خوان زاراته، معاون سابق مشاور امنیت ملی آمریکا در امور مبارزه با تروریسم:
 بانک‌ها و شرکت‌های بین‌المللی به‌دلیل تجربه ۵۰ساله ایران در دور زدن محدودیت‌ها و خطرات جدی بازار، به این راحتی وارد بازی‌های جدید واشنگتن نمی‌شوند.

‌ جیک سالیوان، مشاور امنیت ملی پیشین کاخ سفید:
 ترامپ واقعا ایالات‌متحده را در یک بن‌بست راهبردی قرار داده که راه خروج روشنی از آن وجود ندارد.

‌ آلن ایر، سخنگوی پیشین فارسی‌زبان وزارت امور خارجه آمریکا:
 تحریم‌های جدید علیه ایران نشان‌دهنده درماندگی آمریکاست.
 رهبری ایران تسلیم نخواهد شد، بلکه احتمال قوی‌تر، مقابله به‌مثل ایران برای جلوگیری از محاصره دریایی است.
 (پست فارسی آلن ایر در شبکه اجتماعی ایکس در واکنش به جنگ اقتصادی علیه ایران): ترسم نرسی به کعبه، ‌ای اعرابی / این ره که تو می‌روی به ترکستان است

‌ لورا روزن، روزنامه‌نگار آمریکایی:
 جنگ اقتصادی ترامپ را باید نه یک ابتکار راهبردی، بلکه تلاشی برای مدیریت یک بن‌بست دانست.
 فشار اقتصادی ابزار کم‌هزینه‌تری نسبت به جنگ مستقیم به‌نظر می‌رسد، اما این ابزار نیز بدون هزینه نیست.

‌ ادوارد فیشمن، مدیر مرکز ژئواقتصاد اندیشکده شورای روابط خارجی آمریکا:
  ترامپ اغلب چنین تهدیدهایی مطرح می‌کند اما در عمل اقدام چندانی پشت آن نیست.
 ایران از سال ۲۰۱۸ زیر تحریم‌های آمریکا قرار دارد؛ بنابراین تنها راه باقی‌مانده برای ترامپ، تشدید تحریم‌ها علیه شرکای ایران ازجمله چین، امارات و ترکیه است.

‌ تریتا پارسی، معاون اجرایی اندیکشده کوئینسی:
 ترامپ در عرصه نظامی شکست خورد، اما تصور می‌کند می‌تواند در عرصه اقتصادی پیروز شود.

‌ برت اریکسون، مشاور ارشد مؤسسه مشاوران ریسک آبسیدین:
 اقدام‌هایی نظیر تحریم صرافی‌ها یا تلاش برای بستن گذرگاه‌های زمینی و دریایی صرفا تکرار بازی موش و گربه است.
 این تدابیر رفتار ایران را تغییر نمی‌دهد، زیرا تهران در طول چند دهه یاد گرفته است که چگونه شبکه‌های جایگزین را ظرف چند هفته جایگزین کند.

رسانه‌های آمریکا و جهان چه گفتند؟
‌ واشنگتن پست:
 ترامپ گزینه‌های چندانی برای تشدید تحریم علیه ایران ندارد.
 واقعا کار زیادی نمی‌توان کرد، مگر اینکه واقعا بخواهید همه دنیا را تهدید کنید.
‌نیویورک‌تایمز:
 بازگشت ترامپ به تحریم، نشان‌دهنده عدم‌تمایل او برای بازگشت به جنگ با ایران است.
 تشدید واقعی فشار اقتصادی علیه ایران مستلزم هدف قرار دادن چین است؛ اما ترامپ همزمان در تلاش برای حفظ روابط با پکن است.
‌ رویترز:
 واشنگتن پس از ماه‌ها نبرد بی‌نتیجه و افزایش شدید قیمت سوخت در آستانه انتخابات میان‌دوره‌ای، به این نتیجه رسیده که ادامه تقابل مستقیم نظامی هزینه‌های سیاسی و اقتصادی سنگینی دارد.
‌ بلومبرگ:
 تهدید ترامپ، به راه‌اندازی «جنگ اقتصادی» علیه ایران و شرکای تجاری آن، کاری از پیش نخواهد برد.
 سابقه تاریخی نشان می‌دهد که ترامپ اشتباه می‌کند.
‌ وال‌استریت ژورنال:
 آمریکا از امارات خواسته فشارهای اقتصادی علیه ایران را تشدید کند، اما قطع ارتباط با ایران، می‌تواند به نقش دوبی به‌عنوان یک قطب جهانی آزاد آسیب برساند.
‌ ای‌بی‌سی نیوز:
 مشخص نیست که آیا فشار اقتصادی می‌تواند موضع تهران را در میز مذاکرات آتی تغییر دهد یا خیر.
‌ نیوزویک:
 تهدیدهای آخرالزمانی دونالد ترامپ در برابر ایران بی‌اثر ماند.
 هشدار ترامپ مبنی بر اعمال «ویرانگرترین عملیات اقتصادی تاریخ» علیه ایران، تازه‌ترین تهدید پرطمطراق کاخ‌سفید است که با هدف واداشتن جمهوری‌اسلامی به تسلیم طراحی شده‌ است.