تازهترین پرونده در این زمینه، از کلاهبرداری حدود ۴۰۰۰ میلیارد تومانی و شکایت ۳۰۰ نفر حکایت دارد؛ پروندهای که در آن پای جعل مدارک، پولشویی، فرار مالیاتی و قاچاق ارز نیز به میان آمده است.
علی صالحی، دادستان تهران با اشاره به این پرونده کثیرالشاکی اعلام کرد ضمن پلمب شرکت متخلف، حدود دو همت از اموال منقول و غیرمنقول آن در مرحله تحقیقات قضایی، شناسایی و توقیف شد. او درباره شیوه فعالیت متهمان گفت: آنها با تأسیس شرکتها و مجموعههایی با عناوین مختلف ازجمله مؤسسه حقوقی و دفتر مشاوره شغلی و کاریابی خارجی و با استفاده از تبلیغات گسترده و مانورهای متقلبانه، اعتماد متقاضیان را جلب کردهاند.
به گفته دادستان تهران، متهمان با انعقاد قرارداد برای دریافت اقامت دائم کشورهای خارجی و ارائه خدماتی مانند تهیه مدرک زبان، وجوهی را بهصورت دلاری از متقاضیان دریافت و در ادامه از انجام تعهدات خود شانه خالی کردهاند. او همچنین از طرح اتهاماتی ازجمله کلاهبرداری، قاچاق و نگهداری ارز قاچاق و فرار مالیاتی در این پرونده خبر داد و بر ضرورت افزایش آگاهیهای حقوقی و هوشیاری مردم در برابر کلاهبرداران تأکید کرد.
جعل مدارک و سوءاستفاده از اطلاعات
سردار حسین رحیمی، رئیس پلیس امنیت اقتصادی فراجا نیز از شناسایی مجموعهای با عنوان شرکت مهاجرتی «پارسکانادا» خبر داد که به گفته وی، اقدامات غیرقانونی متعددی ازجمله کلاهبرداری، جعل مدارک تحصیلی و پولشویی در آن مطرح است.
براساس اعلام پلیس، متهم اصلی با معرفی خود در سایتها و صفحات اینستاگرامی بهعنوان «کارآفرین با مدرک فوقدکتری» و با ادعای همکاری با افراد ذینفوذ، اقدام به جعل مدارک تحصیلی و زبان خارجی کرده است. همچنین در جریان تحقیقات مشخص شده با دسترسی به اطلاعات افراد جویای کار در کشورهای خارجی، از آنها در تهیه مدارک جعلی و حسابهای ساختگی استفاده شده است.
رحیمی همچنین از فروش مدارک جعلی دانشگاهی و دریافت مبالغ کلان بهصورت نقدی، ارز دیجیتال و تهاتر ملک خبر داد و اعلام کرد: اموال غیرمنقول متهمان این پرونده به ارزش بیش از دو همت توقیف و با ورود بهنگام کارآگاهان پلیس امنیت اقتصادی از خروج ۳۰۰میلیون دلار ارز متعلق به متهم اصلی این پرونده از کشور جلوگیری شد.
به گفته رئیس پلیس امنیت اقتصادی فراجا، هفت نفر از متهمان اصلی که اعضای یک خانواده هستند، در کانادا اقامت دارند و اقدامات لازم برای استرداد آنها در حال انجام است. سایر متهمان داخل کشور نیز شناسایی و ممنوعالخروج شدهاند. او همچنین از ادامه رسیدگی به اتهامات اعضای اصلی این باند ازجمله خروج ارز از کشور، پولشویی، فرار مالیاتی، فعالیت بدون مجوز قانونی، جعل مدارک و جعل گذرنامه خبر داده است.
بااینحال، مهمترین پیام این پرونده برای متقاضیان مهاجرت، صرفا رقم سنگین کلاهبرداری نیست؛ بلکه شیوهای است که سودجویان برای جلب اعتماد قربانیان به کار گرفتهاند. وعده اقامت، اشتغال و زندگی بهتر، تبلیغات گسترده در فضای مجازی و حتی ارائه مدارک جعلی میتواند ظاهری کاملا معتبر برای یک مجموعه ایجاد کند.
متقاضیان مهاجرت باید پیش از پرداخت وجه یا ارائه مدارک هویتی، تحصیلی و شغلی خود، درباره اعتبار و مجوزهای شرکت مورد نظر تحقیق کنند و فریب تبلیغات شبکههای اجتماعی، وعدههای قطعی یا ادعای ارتباط با افراد بانفوذ را نخورند. پرونده اخیر نشان میدهد یک تصمیم عجولانه و اعتماد بدون بررسی، میتواند علاوه بر از دست رفتن سرمایه، زمینه سوءاستفاده از اطلاعات و مدارک شخصی افراد را نیز فراهم کند.
چرا مهاجرت به هدف تبدیل شده است؟
اما پشت این پرونده فقط یک ماجرای کلاهبرداری مالی قرار ندارد. تب میل به مهاجرت در سالهای اخیر، زمینهای ایجاد کرده که سودجویان بتوانند با سوءاستفاده از خواستهها و نگرانیهای افراد، آنها را هدف قرار دهند.
امان قراییمقدم، جامعهشناس در گفتوگو با جامجم درباره دلایل افزایش میل به مهاجرت اظهار کرد: افراد زمانی که احساس میکنند در محل زندگی خود امکان پیشرفت، اشتغال، رفاه و ساختن آینده مطلوب را ندارند، مهاجرت را بهعنوان راهی برای تغییر شرایط انتخاب میکنند.
او گفت: بخشی از فارغالتحصیلان و نیروهای متخصص زمانی که امکانات پیشرفت و رفاه را در داخل کشور کافی نمیبینند، به فکر مهاجرت میافتند. از سوی دیگر، تبلیغات رسانهای نیز تصویری از زندگی بهتر در کشورهای دیگر ارائه میدهد و باعث میشود برخی افراد، آینده مطلوب خود را در خارج از کشور جستوجو کنند.
قراییمقدم با اشاره به مهاجرت نخبگان نیز، آن را خسارتی جدی برای کشور دانست و تأکید کرد: نیروی انسانی متخصص، سرمایهای است که سالها برای آموزشوپرورش آن هزینه شده است.
این جامعهشناس درباره ارتباط میان افزایش میل به مهاجرت و فعالیت شرکتهای جعلی و سودجو توضیح داد: وقتی فرد احساس میکند امکان پیشرفت و اشتغال را ندارد، آمادگی بیشتری برای پذیرش وعدههایی پیدا میکند که مسیر رسیدن به زندگی بهتر را کوتاه و آسان نشان میدهند.
به گفته او، در چنین شرایطی تبلیغات شرکتها و افرادی که وعده دریافت ویزا، ایجاد شغل یا فراهمکردن مقدمات مهاجرت را میدهند، میتواند افراد را به سمت خود جذب کند.
قراییمقدم معتقد است بخشی از این تبلیغات، به شکل مستقیم و بخشی نیز غیرمستقیم بر ذهن افراد اثر میگذارد. حتی ممکن است یک نوجوان از سنین پایین، تحت تأثیر خانواده، رسانهها و فضای عمومی، مهاجرت را بهعنوان تنها مسیر رسیدن به آیندهای بهتر تصور کند.
پرونده اخیر یک هشدار مهم دیگر نیز دارد؛ موضوع سوءاستفاده از اطلاعات و مدارک شخصی متقاضیان. متقاضیان مهاجرت معمولا برای طی مراحل مختلف، مدارکی مانند اسناد هویتی، مدارک تحصیلی، سوابق شغلی و اطلاعات مالی خود را در اختیار شرکتهای مهاجرتی قرار میدهند. درصورتیکه این اطلاعات به دست افراد سودجو بیفتد، امکان سوءاستفاده از آنها میتواند خسارتهایی فراتر از ضرر مالی به دنبال داشته باشد.
قراییمقدم با تأکید بر نقش آگاهیبخشی در پیشگیری از چنین اتفاقاتی گفت: رسانهها میتوانند با افزایش آگاهی عمومی درباره شگردهای کلاهبرداری، به مردم برای تشخیص وعدههای غیرواقعی کمک کنند.
انتخاب آگاهانه، نه اعتماد به تبلیغ
در شرایطی که بسیاری از افراد با هدف ساختن آیندهای بهتر سراغ شرکتهای مهاجرتی میروند، بررسی دقیق اعتبار این مجموعهها اهمیت زیادی دارد. تبلیغات در شبکههای اجتماعی، ادعای ارتباط با افراد بانفوذ یا وعده قطعی دریافت اقامت و ویزا، بهتنهایی نمیتواند نشانه اعتبار یک شرکت باشد.
متقاضیان پیش از پرداخت مبالغ سنگین یا تحویل مدارک شخصی باید درباره مجوز، سابقه فعالیت و تعهدات مجموعه مورد نظر تحقیق و قرارداد را نیز با دقت بررسی کنند. وعدههای غیرواقعی و غیرقابل تضمین، درخواست پرداخت وجه به روشهای نامتعارف و اصرار برای تصمیمگیری سریع، باید زنگ خطر را برای متقاضیان به صدا درآورد.
پرونده اخیر نشان میدهد کلاهبرداریهای مهاجرتی میتواند ابعاد گسترده مالی و حتی حقوقی داشته باشد. در این میان، افزایش آگاهی متقاضیان یکی از مهمترین راههای پیشگیری است.
مهاجرت میتواند انتخابی شخصی و قابل برنامهریزی باشد، اما تصمیمگیری براساس تبلیغات اغواکننده و اعتماد بدون بررسی، ممکن است فرد را در معرض از دست دادن سرمایه، مدارک و اطلاعات شخصی قرار دهد.
از سوی دیگر، قراییمقدم معتقد است برای کاهش میل به مهاجرت نیز باید به ریشههای اجتماعی آن توجه کرد و با بهبود شرایط اشتغال، معیشت، رفاه و ایجاد چشمانداز روشن برای جوانان، زمینه ماندن و پیشرفت آنان در کشور را تقویت کرد.
درنهایت، آنچه در پرونده اخیر بیش از هر چیز اهمیت دارد، یک هشدار ساده، اما جدی است: قبل از اعتماد به هر وعده مهاجرتی، درباره آن تحقیق کنید؛ چراکه رویای ساختن آیندهای بهتر، نباید به فرصتی برای از دست رفتن سرمایه و اطلاعات شخصی تبدیل شود
∎