كتاب «شاهكارهاي پوستر جهان» كه جان فاستر با توضيحاتي بر پوسترهاي مهم و معروف در موضوعات گونهگون قلمي كرده است، دو ويژگي خيلي خوب دارد كه پرداختن به آنها در مجالي كوتاه بيش از تشريح كل كتاب ميتواند براي مخاطب خوشايند باشد؛ يك نكته آنكه در اين كتاب جان فاستر از طراح ايراني پوستر، پدرام حربي سخن گفته است و شماري از پوسترهاي هنرمندانه او را با توضيحاتي در خور توجه منتشر كرده است؛ فاستر اين بخش را اين گونه آغاز كرده است: «اغلب شگفتانگيزترين كارها در جايي كه كمتر انتظار داريد انجام ميشود. در امريكا، چند جوان شايد در گاراژي در خيابان پايين دفتر شما با سيلكاسكرين براي گروه موسيقي پوستر چاپ ميكنند. در سطح دنيا نيز كاري كه در ايران انجام ميشود، اينچنين است. به هر حال پدرام حربي به ميزان كارهايش جانشين يك جنبش گرافيستي در كشور خود ميباشد... براي پدرام حربي هر پوستر بيش از اينكه يك پروژه يا تكليف باشد مانند يك سفر شخصي است. (او خود ميگويد) «من فكر ميكنم كه كار من بيش از همه تحت تاثير دينم است.»
و در ادامه پوسترهاي بسيار زيبايي از او را ميبينيم كه با پوستر كلهرش شروع ميشود، نمونهاي كه گويي آميزهاي از خوشنويسي و طراحي و حتي كلاژ است با گرايشي نسبتا مدرن و چالشبرانگيز؛ و بعد به ترتيب پوسترهايي از هنرمفهومي، خشونت، پوسترهايي براي تئاترهاي مهم روز، پوستري با موضوع فلسطين براي اولين دوسالانه بينالمللي جهان اسلام كه گويي نقشه اين سرزمين را در قالب كاغذي مچاله بازنمايي كرده است، ميبينيم. اما ويژگي تاملبرانگيز ديگر كتاب، اشاره نويسنده به يك طراح پوستر خوشفكر بلغارستاني، به نام لوبا كاواكاست كه تحت سيطره و محدوديتهاي كمونيسم در بلغارستان، خلاقيتهايش در آفرينش پوسترهايي با بار و اهداف و پيامآوري اجتماعي و سياسي بسيار بيش از ديگران شكوفا شده است. نويسنده قبل از اينكه مخاطب را به تماشاي اين پوسترهاي پيامآور و مانيفستگونه ببرد، تصريح ميدارد كه «شايد او (لوكاوا) هنوز بر ضد جامعه ستمپيشهاي كه آن را ترك كرده، جرقهاي از طغيان دارد.» از جمله زيباترين پوسترهاي لوكاوا كه در صفحات بعدي ميبينيم، پوستر جنگ و صلح اوست كه گويي پاي مصنوعي يك رزمنده يا جنگزده را نشان ميدهد كه بخشي از آن درواقع قفس يك پرنده است، كبوتر سفيد صلح كه پشت ميلهها بال و پر ميزند تا آزاد شود. لوكاوا خود درباره اين پوستر چنين گفته است كه «من ميخواستم درباره هزينهاي كه ما براي صلح ميپردازيم، پيامي منتقل كنم. ايده اوليه اين پوستر پس از تماشاي يك فيلم درباره سربازان معلول امريكايي كه از ميدان نبرد بازميگشتند به ذهنم رسيد.» به جز اين، پوستر «سانسور» درباره سانسور موسيقي در رژيم طالباني افغانستان و همچنين پوستر «صلح» لوكاوا نيز زيبايي و درخشش منحصر به فردي را به اين كتاب بخشيدهاند.
اعلانهاي الهام بخش
نسيم خليلي
صاحبخبر -
∎