به گزارش روز سه شنبه ایرنا از بخش اسپانیولی تارنمای نیویورکتایمز، زمانی که مقامهای شیلی قرارداد احداث یک کابل زیردریایی ۱۹ هزار و ۳۰۰ کیلومتری را برای اتصال این کشور به هنگکنگ امضا کردند، بسیار هیجانزده و معتقد بودند این پروژه چینی، ارتباطات ملی را تقویت کرده و حتی به جزیره دورافتاده ایستر (ایسلا دِ پاسکوآ) شیلی نیز خواهد رسید.
اما آن شور و شوق در همان روز از ماه ژانویه به طور ناگهانی فروکش کرد؛ درست پس از آنکه یک مقام ارشد سفارت آمریکا در سانتیاگو با گیِرمو پترسِن رئیس دفتر معاونت مخابرات شیلی دیدار کرد. به گفته پترسن، این مقام آمریکایی هشدار داد که این پروژه میتواند خطر حملات سایبری چین را افزایش دهد و اگر شیلی به آن ادامه دهد، ایالات متحده نه تنها برای مقامهای مربوطه در پروژه، بلکه برای همسران و فرزندان آنها نیز ممنوعیت سفر اعمال خواهد کرد.
در سراسر آمریکای لاتین، دولت ترامپ تاکتیکهای تهاجمی را برای تقویت کنترل خود بر منطقه به کار گرفته استبه نوشته نیویورکتایمز، در سراسر آمریکای لاتین، دولت دونالد ترامپ رئیسجمهوری آمریکا تاکتیکهای تهاجمی را برای تقویت کنترل خود بر منطقه به کار گرفته است؛ از وضع تعرفههای فلجکننده و تحریمهای اقتصادی گرفته تا حمله به دهها شناور در دریای کارائیب و اقیانوس آرام، دخالت در انتخابات خارجی و حتی بازداشت رئیسجمهوری یک کشور در پایتخت خود (اشاره به ربایش نیکلاس مادورو در ونزوئلا). اما یکی از دقیقترین ابزارهای آنها، مسالهای بهشدت شخصی است: روادید آمریکا.
پترسن گفت جلسه در شیلی تنها ۶ دقیقه طول کشید، اما همین کافی بود تا دولت شیلی پروژه را متوقف کند. کلائودیو آرایا که آن زمان معاون وزیر مخابرات شیلی بود، این ماه اذعان کرد که این اقدام در عمل یک تهدید به شمار میرفت.
برندن جاد سفیر آمریکا در شیلی، در بیانیهای گفت که این اقدامات «غافلگیرکننده نبود» و پس از سالها بحث درباره این موضوع رخ داده است. جاد مدعی شد که تحریمهای ویزا «با هدف تنبیه نیست، بلکه برای تغییر رفتار است» و در این مورد، دقیقا همین نتیجه را داشت.
به گفته کارشناسان، مجوزهای سفر (که در گذشته معمولا برای جلوگیری از تهدیدات امنیتی، مبارزه با فساد یا دفاع از نهادهای دموکراتیک استفاده میشد) اکنون تحت مدیریت فعلی وزارت امور خارجه به یک سلاح تبدیل شده است. دولت ایالات متحده ویزای سران خارجی، سفرا، سایر مقامات، قضات و روزنامهنگاران را باطل کرده و در مقابل، به طور چراغخاموش ویزای متحدان همسو را صادر است.
چماق منطقهای
دولت ترامپ در استفاده از این ابزار در قاره آمریکا شفاف بوده است. وزارت امور خارجه در بیانیهای در ماه آوریل اعلام کرد که سیاست محدودیت ویزا خود را گسترش داده تا کسانی را که در نیمکره غربی «فعالیتهای مغایر با منافع ایالات متحده انجام میدهند و آنها را تضعیف میکنند»، هدف قرار دهد.
واشنگتن از این استراتژی برای اهداف مختلفی استفاده کرده است: در برخی کشورها برای جایگزین کردن حضور چین با حضور خود، در برخی دیگر برای پاداش به شرکای راستگرا و سرکوب دشمنان سیاسی، و در جاهایی دیگر برای وادار کردن دولتها به تسلیم در برابر خواستههای آمریکا.
دولت ترامپ در ماه جاری، روادید ماریا لوئیسا ریبیرو ویوتی سفیر برزیل در واشنگتن را در اقدامی تلافیجویانه به دلیل تاخیر برزیل در تایید سفیر ترامپ و جلوگیری از ورود چند دیپلمات آمریکایی، باطل کرد. پیشتر نیز روادید یکی از قضات دیوان عالی برزیل به دلیل پیگرد قانونی ژائیر بولسونارو رئیسجمهوری سابق این کشور و متحد ترامپ، لغو شده بود.
واشنگتن از روادید برای مهار چین، تطمیع متحدان و تسلیمسازی دولتها استفاده میکندجان فیلی سفیر سابق آمریکا در پاناما (۲۰۱۵ تا ۲۰۱۸) معتقد است باطل کردن ویزا، حتی اگر حرکتی نمادین باشد، میتواند پیامی قاطع ارسال کند. این کار میتواند اقتدار سیاسی فرد را تضعیف کرده و پیوندهای شخصی یا حرفهای او را با ایالات متحده قطع کند. فیلی افزود: «یک نماینده کنگره یا دادستان بدون ویزای آمریکا، کسی است که با بال شکسته پرواز میکند.»
برخی متحدان واشنگتن معتقدند دولت ترامپ در محدود کردن ویزا کاملا در چارچوب حقوق حاکمیتی خود عمل میکند. مانوئل تووار وزیر خارجه کاستاریکا (کشوری که روادید حداقل ۱۵ شخصیت مخالف دولت باطل شده) میگوید: «این موضوع به حاکمیت مطلق ایالات متحده مربوط است. ما نباید در حوزههایی که به ما مربوط نیست دخالت کنیم.»
بر اساس این گزارش، از آنجا که سوابق ویزا محرمانه است، دولت آمریکا به ندرت جزئیات ابطالهای خاص را فاش میکند که همین مساله، کمی کردن میزان استفاده سیاسی از این ابزار را دشوار میکند. با این حال، وزارت امور خارجه آمریکا در ایمیلی تایید کرد که مارکو روبیو وزیر امور خارجه و سایر مقامات، «اختیارات گسترده» برای لغو ویزا دارند، «به شرطی که منافع سیاسی حیاتی برای ایالات متحده در میان باشد».
عامل چین
برای مقامات شیلی، تسلیم شدن در برابر خواستههای آمریکا کافی نبود. حدود یک ماه پس از هشدار اولیه، وزارت امور خارجه آمریکا اعلام کرد که ورود مقامهای مربوطه و خانواده آنها را به آمریکا ممنوع کرده است. این وزارتخانه مدعی شد اقدامات آنها «زیرساختهای حیاتی مخابراتی را به خطر انداخته و امنیت منطقه را تضعیف کرده است.»
به باور خوان مونیوس وزیر وقت حملونقل و مخابرات شیلی، این بیانیه ضربه سنگینی به اعتبار وی بود. روادید او سرانجام بازگردانده شد، اما آثار آن باقی ماند. مونیوس که در کالیفرنیا تحصیل کرده و سه فرزندش هم آنجا به دنیا آمدهاند، میگوید در صفحه ویکیپدیا او اکنون نوشته شده که ایالات متحده او را تحریم کرده است.
شیلی مورد منحصربهفردی نیست. واشنگتن در کشورهای دیگر نیز به ظن تسهیل سرمایهگذاریهای چین، دست به اقدام زده است. یک شرکت برق آرژانتین در ماه جاری گزارش داد که هشدارهایی درباره لغو ویزای مدیران مرتبط با گسترش عملیات «هوآوی» در آن کشور دریافت کرده است. پیتر لاملاس سفیر آمریکا در آرژانتین، در شبکه اجتماعی ایکس نوشت که این مساله «موضوع امنیت ملی» است.
سال گذشته نیز پس از آنکه دو نماینده مخالف در کاستاریکا از فرمان ریاستجمهوری مبنی بر ممنوعیت فعالیت ارائهدهندگان چینی ۵G مانند هوآوی انتقاد کردند، وزارت امور خارجه آمریکا ویزای آنها را باطل کرد. یوهانا اوباندو یکی از این نمایندگان گفت: «آنها به بازیگران سیاسی پیام میدهند که حمایت از مواضع چین، عواقب خواهد داشت. این راهی برای ترساندن تصمیمگیرندگان به نفع ایالات متحده است.»
اعطای پاداشها
به گفته تحلیلگران، آمریکا با تغییر سیاست خود در مورد روادید، از مبارزه دوران پس از جنگ سرد برای حاکمیت قانون دست کشیده و رویکردی معاملاتیتر در پیش گرفته است. آنا ماریا مندز داردون مدیر دفتر حقوق بشر واشنگتن برای آمریکای لاتین معتقد است: «فساد، نقض حقوق بشر و دخالتهای قضایی، دیگر اهمیتی ندارند.»
آمریکا با تغییر سیاست خود در مورد روادید، از حاکمیت قانون دست کشیده استاز زمانی که واشنگتن اولویت دادن به ارزشهای دموکراتیک را کنار گذاشته، چهرههای سیاسی که پیشتر با تحریم آمریکا مواجه بودند، شاهد بازگشت امتیازات خود هستند. در دوران جو بایدن رئیسجمهوری سابق، آمریکا چندین مقام آمریکای مرکزی را به عنوان مفسد یا ضددموکراتیک تحت قانون فهرست انجل (Lista Engel) تحریم کرده بود. اما وقتی ترامپ قدرت را در دست گرفت، این روند متوقف شد.
دستکم سه مقام ارشد السالوادور نزدیک به نایب بوکله (رئیسجمهوری این کشور که مشتاقانه با ترامپ همسو شده است) به سرعت سود بردند؛ از جمله خاویر آرگتا مشاور حقوقی سابق بوکله، کریستین گوارا رئیس فراکسیون حامی بوکله و خوسه ارنستو سانابریا سخنگوی مطبوعاتی بوکله. بر اساس سوابق سفر که نیویورک تایمز بررسی کرده، آنها از اواسط ۲۰۲۵ برای نخستین بار پس از سالها وارد ایالات متحده شدند و از آن پس چندین بار به این کشور سفر کردهاند.
تغییری رادیکال
لغو ویزا همچنین برای سرکوب انتقادات علیه دولت ترامپ یا حتی رهبران خارجی همسو با آمریکا به کار رفته است. در پاناما، پس از آنکه ۲ سیاستمدار از پیمان امنیتی گسترده میان پاناما و آمریکا انتقاد کردند، به آنها اطلاع داده شد که روادید آنها باطل شده است. با اینکه آمریکا سابقه طولانی در دخالتهای پنهان در آمریکای لاتین دارد، دیپلماتهای سابق میگویند روشهای دولت ترامپ، تغییری رادیکال محسوب میشود.
روش ترامپ، تغییری رادیکال در سنت دخالتگری آمریکا در آمریکای لاتین استفیلی، سفیر سابق آمریکا گفت: «هیچ دولت آمریکایی در گذشته، چنین حملات آشکاری به آزادی بیان در یک کشور خارجی انجام نداده است.»
به نوشته نیویورکتایمز، همچنین بعید است این روند به زودی پایان یابد. پنجشنبه گذشته، آندرس مانوئل لوپز بلتران پسر آندرس مانوئل لوپز اوبرادور رئیسجمهوری چپگرای سابق مکزیک که هنوز نفوذ زیادی بر حزب حاکم دارد، گفت واشنگتن روادید او را باطل کرده است. این اقدام پس از اتهامات فساد علیه لوپز بلتران صورت گرفت که وی آنها را رد کرده است. او در نامهای سرگشاده خطاب به ترامپ، این اقدام را حملهای با انگیزههای سیاسی علیه جنبش پدر خود خواند.