به گزارش سلامت نیوز به نقل از aol، یک مطالعه جدید نشان می‌دهد کنترل سه عامل خطر قابل تغییر در میانسالی، یعنی دیابت، فشار خون بالا و سیگار کشیدن، می‌تواند با کاهش خطر ابتلا به زوال عقل و افزایش سال‌های زندگی بدون دمانس ارتباط داشته باشد.

پژوهشگران در این مطالعه بیش از ۱۲ هزار نفر را به‌طور میانگین به مدت ۲۶ سال بررسی کردند تا ببینند این سه عامل خطر عروقی چگونه بر احتمال ابتلا به دمانس و سن شروع بیماری تأثیر می‌گذارند.

نتایج نشان داد افرادی که در میانسالی هیچ‌یک از این سه عامل خطر را نداشتند، نه‌تنها کمتر در معرض ابتلا به زوال عقل بودند، بلکه احتمال ابتلای زودهنگام آنها نیز کمتر بود. در مقایسه با افرادی که هر سه عامل خطر را داشتند، گروه فاقد عوامل خطر حدود ۱۲.۶ سال بیشتر بدون دمانس زندگی کردند.

افرادی که تنها یک عامل خطر داشتند نیز حدود ۸.۸ سال و کسانی که دو عامل خطر داشتند حدود ۳.۵ سال بیشتر بدون دمانس زندگی کردند.

سه عامل مهم برای سلامت مغز

به گفته متخصصان، این یافته‌ها اهمیت سلامت متابولیک و عروقی را برای سلامت مغز نشان می‌دهد. دیابت، فشار خون بالا و سیگار کشیدن تنها بر قلب و عروق تأثیر نمی‌گذارند، بلکه می‌توانند با افزایش خطر مشکلات شناختی و زوال عقل نیز ارتباط داشته باشند.

دیوید پرلماتر، متخصص مغز و اعصاب، می‌گوید این یافته‌ها با گزارش کمیسیون لنست در سال ۲۰۲۴ همخوانی دارد؛ گزارشی که ۱۴ عامل خطر بالقوه قابل تغییر برای دمانس را شناسایی کرده بود.

البته دیابت، فشار خون بالا و سیگار تنها عوامل مؤثر بر خطر زوال عقل نیستند، اما یافته‌های جدید نشان می‌دهد هرچه تعداد این عوامل خطر بیشتر باشد، احتمال ابتلا نیز افزایش می‌یابد.

بر اساس نتایج مطالعه، افرادی که هر سه عامل خطر را داشتند، حدود ۲.۷ برابر بیشتر از افراد فاقد این عوامل در معرض خطر ابتلا به دمانس قرار داشتند.

سلامت مغز از میانسالی اهمیت پیدا می‌کند

متخصصان تأکید می‌کنند برای مراقبت از مغز نباید منتظر دوران سالمندی ماند.

تغییرات زیستی مرتبط با بیماری آلزایمر و برخی انواع دمانس ممکن است ۲۰ تا ۳۰ سال پیش از تشخیص بیماری آغاز شوند. به همین دلیل، آنچه فرد در دهه‌های میانی زندگی انجام می‌دهد، می‌تواند بر سلامت مغز او در سال‌های بعد تأثیر بگذارد.

به گفته متخصصان، کنترل فشار خون، توجه به قند خون و سلامت متابولیک و پرهیز از سیگار از جمله اقداماتی هستند که می‌توانند علاوه بر سلامت مغز، سلامت عمومی بدن را نیز بهبود دهند.

برای سلامت مغز چه کارهایی انجام دهیم؟

متخصصان علاوه بر کنترل دیابت و فشار خون و پرهیز از سیگار، مجموعه‌ای از عادات سالم را برای حفظ سلامت مغز توصیه می‌کنند:

• ورزش منظم داشته باشید.

• خواب کافی و باکیفیت را در اولویت قرار دهید.

• ارتباطات اجتماعی معنادار خود را حفظ کنید.

• رژیم غذایی متکی بر غذاهای کامل، فیبر و مواد غذایی کم‌فرآوری‌شده داشته باشید.

• مغز خود را با یادگیری مهارت‌های جدید و فعالیت‌های ذهنی به چالش بکشید.

• از شنوایی خود محافظت کنید.

• از مصرف الکل پرهیز کنید.

• از مصرف محرک‌ها در ساعات پایانی شب خودداری کنید.

می‌توان به‌طور قطعی از زوال عقل پیشگیری کرد؟

خیر. متخصصان تأکید می‌کنند که هیچ راهی وجود ندارد که خطر ابتلا به دمانس یا آلزایمر را به‌طور کامل از بین ببرد.

همچنین مطالعه جدید یک مطالعه مشاهده‌ای است؛ بنابراین نمی‌تواند ثابت کند که کنترل دیابت، فشار خون یا ترک سیگار به‌طور مستقیم باعث افزایش ۱۲.۶ سال زندگی بدون دمانس شده است. این پژوهش تنها ارتباط میان این عوامل و خطر ابتلا به دمانس را نشان می‌دهد.

از سوی دیگر، پژوهشگران عوامل خطر موردنظر را تنها در یک مقطع از دوران میانسالی بررسی کردند و تغییرات آنها را در طول سال‌های بعد به‌طور مستمر دنبال نکردند.

ژنتیک، شرایط محیطی، سطح تحصیلات، فعالیت بدنی، شرایط اجتماعی و عوامل متعدد دیگری نیز در خطر ابتلا به دمانس نقش دارند.

با این حال، پیام اصلی پژوهش روشن است: سلامت مغز از سال‌های سالمندی آغاز نمی‌شود و مراقبت از آن باید از میانسالی و حتی زودتر شروع شود.