به گزارش سلامت نیوز به نقل از Nature Communications، یک مطالعه جدید نشان می‌دهد حتی دوره‌های چند هفته‌ای پرهیز از گوشت، ماهی، لبنیات و تخم‌مرغ می‌تواند با تغییراتی در متابولیسم بدن و فعالیت برخی ژن‌ها همراه باشد.

پژوهشگران در این مطالعه بیش از ۴۰۰ نفر را در منطقه تسالونیکی یونان بررسی کردند؛ افرادی که بخشی از سال را به دلایل مذهبی از مصرف محصولات حیوانی خودداری می‌کنند.

روزه‌داری مذهبی؛ یک آزمایش طبیعی برای بررسی رژیم غذایی

حدود ۲۰۰ نفر از شرکت‌کنندگان به سنت‌های غذایی مرتبط با مسیحیت ارتدوکس پایبند بودند و در مجموع حدود ۱۸۰ تا ۲۰۰ روز از سال، گوشت، ماهی، لبنیات و تخم‌مرغ مصرف نمی‌کردند.

این محدودیت غذایی شامل پرهیز در روزهای چهارشنبه و جمعه هر هفته و همچنین چند دوره طولانی‌تر در طول سال بود؛ از جمله دوره پیش از کریسمس، روزه بزرگ پیش از عید پاک و چند دوره دیگر.

گروه دیگری متشکل از ۲۱۱ نفر از همان منطقه نیز در مطالعه حضور داشتند که این محدودیت‌های غذایی را رعایت نمی‌کردند.

پژوهشگران معتقدند این الگوی غذایی منظم که افراد در زمان‌های مشخصی بین رژیم معمول و رژیم عمدتاً گیاهی جابه‌جا می‌شوند، فرصتی مناسب برای بررسی اثر تغییرات رژیم غذایی بر بدن فراهم می‌کند.

حذف محصولات حیوانی چه تغییری در بدن ایجاد کرد؟

نتایج نشان داد محدود کردن محصولات حیوانی با مجموعه‌ای از تغییرات متابولیک همراه بود؛ از جمله تغییر در میزان برخی پروتئین‌های مرتبط با متابولیسم و سیستم ایمنی.

یکی از پروتئین‌هایی که توجه پژوهشگران را به خود جلب کرد، FGF21 بود؛ هورمونی که در تنظیم سوخت‌وساز بدن نقش دارد.

محققان دریافتند در افرادی که نوع خاصی از یک تغییر ژنتیکی مرتبط با تنظیم FGF21 را داشتند، پیروی از رژیم محدودکننده محصولات حیوانی با تغییراتی فیزیولوژیک همراه بود که ممکن است با فرایندی به نام قهوه‌ای‌شدن چربی سفید یا adipose tissue beiging ارتباط داشته باشد.

قهوه‌ای‌شدن چربی چیست؟

در بدن انسان انواع مختلفی از بافت چربی وجود دارد. چربی سفید عمدتاً وظیفه ذخیره انرژی را بر عهده دارد، در حالی که چربی قهوه‌ای می‌تواند انرژی را برای تولید گرما مصرف کند.

در فرایند «قهوه‌ای‌شدن» یا beiging، برخی سلول‌های چربی سفید ویژگی‌هایی شبیه سلول‌های چربی قهوه‌ای پیدا می‌کنند و توانایی بیشتری برای مصرف انرژی و تولید گرما به دست می‌آورند.

با این حال، پژوهشگران تأکید کرده‌اند که یافته‌های مطالعه درباره ارتباط رژیم غذایی، FGF21 و این فرایند باید با احتیاط تفسیر شود و هنوز نمی‌توان گفت حذف گوشت و لبنیات مستقیماً باعث قهوه‌ای‌شدن چربی یا کاهش وزن می‌شود.

نقش ژنتیک در واکنش بدن به رژیم غذایی

بخش دیگری از این پژوهش به ژنی مرتبط با پروتئین LBR مربوط می‌شود؛ پروتئینی که در فرایند ساخت کلسترول نقش دارد.

پژوهشگران مشاهده کردند که محدود کردن محصولات حیوانی، به‌ویژه در افرادی با یک نوع ژنتیکی خاص، با تغییر در فعالیت این ژن همراه بود.

از آنجا که با حذف محصولات حیوانی، دریافت کلسترول غذایی کاهش پیدا می‌کند، محققان احتمال می‌دهند افزایش فعالیت LBR در برخی افراد ممکن است نوعی پاسخ جبرانی بدن به کاهش دریافت کلسترول باشد.

این یافته همچنین نشان می‌دهد چرا ممکن است افراد مختلف، حتی با پیروی از رژیم‌های غذایی مشابه، واکنش‌های متفاوتی از نظر متابولیسم و خطر چاقی داشته باشند.

حذف گوشت و لبنیات باعث لاغری می‌شود؟

نتایج این مطالعه به‌تنهایی چنین نتیجه‌ای را ثابت نمی‌کند.

پژوهشگران بیشتر به تغییرات متابولیک، پروتئینی و ژنتیکی مرتبط با محدودیت محصولات حیوانی پرداخته‌اند و نمی‌توان از این یافته‌ها نتیجه گرفت که حذف گوشت و لبنیات در همه افراد حتماً باعث کاهش وزن یا افزایش چربی‌سوزی می‌شود.

همچنین یک رژیم غذایی گیاهی می‌تواند بسته به نوع مواد غذایی مصرف‌شده بسیار متفاوت باشد. رژیمی که سرشار از حبوبات، سبزیجات، غلات کامل، میوه‌ها و سایر غذاهای کم‌فرآوری‌شده باشد با رژیمی که عمدتاً از محصولات گیاهی فوق‌فرآوری‌شده تشکیل شده، از نظر اثرات متابولیک یکسان نیست.

ارتباط پیچیده میان رژیم غذایی و ژنتیک

محققان معتقدند نتایج این پژوهش نشان می‌دهد واکنش بدن به رژیم غذایی تنها به خود غذاها بستگی ندارد و عوامل ژنتیکی نیز می‌توانند در این میان نقش داشته باشند.

به بیان دیگر، ممکن است دو نفر رژیم غذایی مشابهی داشته باشند اما به دلیل تفاوت‌های ژنتیکی، پاسخ متابولیک یکسانی نشان ندهند.

این مطالعه می‌تواند زمینه را برای پژوهش‌های بیشتری درباره ارتباط میان رژیم غذایی، ژنتیک، متابولیسم و بیماری‌های مرتبط با چاقی فراهم کند.

حرف آخر

یافته‌های جدید نشان می‌دهد تغییر رژیم غذایی، حتی در دوره‌های نسبتاً کوتاه، می‌تواند با تغییراتی در فرایندهای متابولیک بدن همراه باشد.

با این حال، این مطالعه به معنای آن نیست که همه افراد باید گوشت و لبنیات را حذف کنند. کیفیت کلی رژیم غذایی، دریافت کافی پروتئین و سایر مواد مغذی و شرایط فردی باید هنگام انتخاب یک الگوی غذایی در نظر گرفته شود.

آنچه این پژوهش بیش از همه نشان می‌دهد، پیچیدگی ارتباط میان آنچه می‌خوریم، ژن‌های ما و نحوه واکنش بدن به غذاست.