خبرگزاری بین المللی اهل بیت(ع)-ابنا: ماه ربیعالاول، سومین ماه از تقویم قمری، در میان مسلمانان از جایگاهی والا و ممتاز برخوردار است. «ربیع» در زبان عربی به معنای بهار است و این ماه، بهار ماههای سال نامیده شده است، چراکه مهمترین و سرنوشتسازترین رویدادهای تاریخ اسلام در آن رخ داده است. از ولادت پیامبر اکرم (ص) و هجرت بزرگ ایشان تا آغاز امامت منجی موعود (عج) و درگذشت شخصیتهای برجسته، همگی در این ماه بهارگونه رقم خوردهاند.
نامگذاری و جایگاه ربیعالاول
ربیعالاول به معنای «بهار نخستین» است و به دلیل همزمانی با فصل بهار و رویش گیاهان در زمان نامگذاری، این لقب را یافته است . اما این نام، تنها به بهار طبیعت اشاره ندارد؛ بلکه این ماه، بهار رحمت الهی و تجدید حیات معنوی جامعه اسلامی است. در روایات، از این ماه به عنوان ماه سرور و شادی اهل بیت (ع) یاد شده و اعمال عبادی و مراقبات خاصی برای آن ذکر گردیده است .(1)
رویدادهای بزرگ تاریخی در ماه ربیعالاول
۱. هجرت پیامبر (ص)؛ نقطه عطف تاریخ اسلام
یکی از مهمترین رویدادهای تاریخ اسلام، هجرت پیامبر اکرم (ص) از مکه به مدینه، در این ماه آغاز شد. در شب اول ربیعالاول، دوازده سال پس از بعثت، پیامبر (ص) به دستور الهی مکه را ترک کردند و در غار ثور پنهان شدند . در این شب که به «لیلة المبیت» معروف است، امیرالمومنین علی (ع) با شجاعتی کمنظیر، در بستر پیامبر (ص) خوابید تا جان نبی اکرم (ص) را از خطر توطئه مشرکان نجات دهد. این فداکاری چنان والا بود که خداوند متعال این آیه را در وصف آن نازل فرمود:(2)
«وَمِنَ النَّاسِ مَن یَشْرِی نَفْسَهُ ابْتِغَاءَ مَرْضَاتِ اللَّهِ ۗ وَاللَّهُ رَءُوفٌ بِالْعِبَادِ»(3)
«و از میان مردم کسی است که جان خود را برای طلب خشنودی خدا میفروشد؛ و خدا نسبت به بندگان مهربان است.»
پیامبر (ص) در پنجم ربیعالاول به همراه ابوبکر، مسیر هجرت را ادامه دادند و سرانجام در دوازدهم این ماه، وارد منطقه قبا در نزدیکی مدینه شدند و نخستین مسجد اسلام، یعنی مسجد قبا را در این مکان بنیان نهادند . هجرت پیامبر (ص) در این ماه، آغازگر شکلگیری جامعه اسلامی و پایهگذار تمدنی نوین بود و به همین دلیل، مبدأ تاریخ مسلمانان قرار گرفت.(4)
۲. ولادت پیامبر اکرم (ص)؛ سرآغاز رحمت الهی
بیگمان، مهمترین رویداد این ماه، ولادت پیامبر اسلام (ص) است. بنابر مشهورترین نظر، پیامبر (ص) در دوازدهم ربیعالاول، در سال عام الفیل (۵۷۱ میلادی) در مکه متولد شدند . ولادت ایشان، نقطه عطفی در تاریخ بشریت بود و سرآغاز رحمتی الهی برای جهانیان به شمار میرود.(5)
خداوند در قرآن کریم، هدف از بعثت پیامبر (ص) را رحمت جهانیان معرفی کرده و میفرماید:
«وَمَا أَرْسَلْنَاکَ إِلَّا رَحْمَةً لِّلْعَالَمِینَ»(6)
«و ما تو را جز رحمتی برای جهانیان نفرستادیم.»
در همین ماه، رویدادهای خجسته دیگری نیز رخ داده است؛ از جمله ازدواج پیامبر (ص) با حضرت خدیجه (س) و ولادت امام جعفر صادق (ع) که هر دو بر عظمت و برکت این ماه میافزایند .
۳. آغاز امامت حضرت مهدی (عج) و درگذشت شخصیتهای برجسته
ماه ربیعالاول، علاوه بر فرخندگی، شاهد رحلت و شهادت برخی از چهرههای بزرگ اسلامی نیز بوده است. در هشتم ربیعالاول سال ۲۶۰ هجری قمری، امام حسن عسکری (ع) به شهادت رسیدند و امامت به فرزند ایشان، حضرت مهدی (عج)، منتقل شد . از این رو، نهم ربیعالاول، نخستین روز امامت آخرین حجت الهی است که در روایات شیعی، روز شکرگزاری و سرور معرفی شده است . در همین ماه، رحلت امام حسن مجتبی (ع) در پنجم ربیعالاول سال ۵۰ هجری نیز رخ داده است .
همچنین، در دهم ربیعالاول سال ۱۰ هجری، ابراهیم، پسر پیامبر (ص) که از ماریه قبطیه متولد شده بود، در کودکی از دنیا رفت و پیامبر (ص) در سوگ او به شدت اندوهگین شدند . این ماه، به روایتی، سالروز درگذشت عبدالمطلب، جد بزرگوار پیامبر (ص) نیز هست .(7)
ماه ربیعالاول، ماه عبرت و بصیرت
جمعبندی رویدادهای این ماه، تصویری جامع از فراز و نشیبهای تاریخ اسلام را ارائه میدهد. این ماه، آمیختهای از شادی و اندوه، تولد و وفات، پیروزی و رنج است و به مسلمانان میآموزد که مسیر حق، همواره با فراز و نشیب همراه است، اما نهایت آن، پیروزی و رحمت الهی است . پیامبر اکرم (ص) خود اسوه حسنه و الگوی تمامعیار برای بشریت هستند و خداوند در قرآن میفرماید:(8)
«لَّقَدْ کَانَ لَکُمْ فِی رَسُولِ اللَّهِ أُسْوَةٌ حَسَنَةٌ لِّمَن کَانَ یَرْجُو اللَّهَ وَالْیَوْمَ الْآخِرَ وَذَکَرَ اللَّهَ کَثِیرًا»(9)
«به راستی که برای شما در [رفتار] رسول خدا الگویی نیکوست؛ برای کسی که به خدا و روز بازپسین امید دارد و خدا را بسیار یاد میکند.»
ماه ربیعالاول، با تمام رویدادهای بزرگ و آموزندهاش، میتواند فرصتی ارزشمند برای بازخوانی سیره نبوی، تأمل در فراز و نشیبهای تاریخ اسلام و الگوسازی برای زندگی امروزین مسلمانان باشد. این ماه، بهار جانها و تجدید عهدی دوباره با ارزشهای اصیل اسلامی است.
پی نوشت:
1.پرتال امام خمینی، مقاله «Humanity has been blessed in Rabi’ Al-Awwal...»
2. شبکه الکوثر، مقاله «The Ritual (Amal) of Rabi al-Awwal Month»
3.سوره بقره/ آیه ۲۰۷
4. ماهنامه مدنی نیوز دعات اسلامی، مقاله «The month of Rabi al-Awwal during the time of the Prophet»
· پرتال امام خمینی، مقاله «Happy beginning of the month of Rabi al-Awwal...»
5.ماهنامه مدنی نیوز دعات اسلامی، مقاله «Some Important Events Of Rabi’-ul-Awwal»
6.سوره انبیاء/ آیه ۱۰۷
7.شبکه الکوثر، مقاله «The Ritual (Amal) of Rabi al-Awwal Month»
8. کمپاس (Kompas.com)، مقاله «Mengenal Bulan Rabiul Awal...»
9.سوره احزاب/ آیه ۲۱
فیروزه دلداری(پژوهشگر، فعال رسانه و فضای مجازی)