گردهمايي سه تن از رهبران كشورهاي مسلمان تركيه، عربستان‌سعودي و پاكستان و امضاي يك پيمان منطقه‌اي تحت عنوان «توافق دفاع مشترك مكه»، اقدامي جديد به حساب نمي‌آيد اما شرايط منطقه ازجمله جنگ امريكا و رژيم صهيونيستي عليه ايران، پايگاه‌هاي نظامي امريكا در عربستان و كشورهاي حاشيه خليج‌فارس (كه مورد حمله ايران قرار گرفته است)، تلاش پاكستان براي ميانجيگري و حمايت آن از عربستان، اقدامات تركيه جهت افزايش نفوذ خود در خاورميانه پس از سرنگوني دولت بشار اسد در سوريه و... نشان مي‌دهد كه اين توافق از زمان و شرايطي خاص برخوردار است. شايد به همين خاطر است كه عده‌اي نام اين توافق را «ناتوي اسلامي» گذاشته‌اند كه مي‌خواهد شرايط امنيتي منطقه را تغيير دهد. در ۲۴ فوريه ۱۹۵۵ با حمايت بريتانيا و امريكا، پادشاهي عراق و تركيه در بغداد توافقي را جهت همكاري متقابل براي مقابله با تجاوز خارجي به امضا رساندند كه به «پيمان بغداد» معروف گرديد. بعد از آن، در آوريل همان سال، انگليس و در سپتامبر، پاكستان و در نوامبر ۱۹۵۵ دولت پادشاهي ايران به اين ائتلاف پيوستند. پس از كودتاي عبدالكريم قاسم در 1959 و خروج وي از پيمان بغداد، مركز اين پيمان به آنكارا منتقل و نامش به پيمان سنتو (Central Treaty Organization) تغيير يافت. ويژگي‌هاي مهم اين پيمان موارد ذيل بود: 
1- هدف، مقابله با گسترش نفوذ شوروي در خاورميانه و كشورهاي همسايه آن بود؛ 
2- موسسين اصلي تشكيل اين پيمان، امريكا و انگليس بودند؛ 
3- امريكا علي‌رغم فشارهاي لندن جهت ورود به اين پيمان، هرگز به آن نپيوست (كه به گفته محمدرضا پهلوي همين موضوع، موجب كاهش قدرت و تاثيرگذاري آن شد)؛ 
4- دستورالعمل پيمان بغداد و سپس سنتو، دفاع از امنيت و تماميت ارضي كشورهاي عضو بود؛ 
5- كشورهاي عضو تعهد كردند كه از دخالت در امور داخلي يكديگر خودداري كرده و اختلافات خود را از طريق مسالمت‌آميز و براساس منشور ملل متحد حل و فصل كنند؛ 
6- سنتو، مانند پيمان‌هاي ديگر غربي نظير ناتو و سيتو، حامي شماري از اقدامات آموزشي، فرهنگي و پژوهشي بود.
7- پس از پيروزي انقلاب اسلامي ايران، با خروج مهم‌ترين كشور عضو از اين پيمان، سنتو از هم فروپاشيد.
اكنون پس از 70 سال، پيمان جديدي در حال شكل‌گيري است كه داعيه‌اي امنيتي توسط كشورهاي منطقه را دارد: 
1- اين پيمان نظامي و دفاعي بوده و تاكيد بنيانگذاران آن، اين است كه عليه هيچ كشوري نيست؛ 
2- در اين توافق آمده كه حمله مسلحانه به هر يك از كشورهاي تركيه، عربستان‌سعودي و پاكستان حمله به همه آنها تلقي مي‌شود؛ 
3- محوريت اين پيمان مانند پيمان بغداد يك كشور عربي مانند عربستان‌سعودي است؛ 
4- عامل تشكيل اين پيمان ترس از ايران و گروه‌هاي همسو با ايران مانند انصارالله در يمن و حشدالشعبي در عراق است؛ 
5- ايالات‌متحده امريكا اگرچه موافق آن مي‌باشد ليكن عضو آن نيست و به نظر هم نمي‌رسد خواهان عضويت در آن باشد.
اما آنچه اين توافق را متفاوت از پيمان سنتو و بغداد مي‌كند، در اين است كه: 
اولا: برخلاف پيمان سنتو، اين توافق از يك فضاي چندقطبي و نه دوقطبي دوران جنگ سرد، بهره مي‌برد و به نوعي به دليل كاهش نفوذ امريكا در آسياي غربي شكل گرفته است؛ 
ثانيا: برخلاف سنتو و بغداد كه حضور دولت ايران به تقويت آن پيمان كمك مي‌كرد، اين‌بار اين توافق مانند يك نعل اسب، سرزمين ايران را در برگرفته و در ظاهر عليه آن است؛ 
ثالثا: شرايط آسياي غربي به خصوص بسته شدن تنگه هرمز، ترسي را در بين كشورهاي حاشيه خليج‌فارس و عربستان ايجاد نموده كه آنها را به فكر ايجاد توافقات منطقه‌اي مانند «اتحاد دفاعي براي امنيت دريايي در منطقه خليج‌فارس تا درياي سرخ» و همچنين «پيمان دفاعي مكه»، انداخته است.
رابعا: توافق مكه برخلاف گذشته، منشا و ابتكار منطقه‌اي داشته و احتمال حضور ساير كشورهاي عرب و غيرعرب در آن وجود دارد.
 درنهايت مي‌توان گفت؛ دوران گذار نظام بين‌الملل، در حال شكل‌دهي به پيمان‌هاي منطقه‌اي بوده كه ممكن است به ايجاد قطب‌هاي جديد و نظام چندقطبي بينجامد. اين موضوع براي دولت ايران، بايستي مهم باشد كه از اين پيمان‌ها دور نمانده و جايگاهي مناسب در آن بيابد تا علاوه بر اينكه منزوي نگردد، بتواند در شكل‌دهي آينده جهان نقش ايفا كند.