به گزارش خبرگزاری ایمنا از قزوین، در روزهای پایانی تیر ۱۴۰۵، چهل و هشتمین نشست کمیته میراث جهانی یونسکو در بوسان کره جنوبی، تصمیمی تاریخی را رقم زد؛ پرونده «قلعه الموت و هفت دژ مرتبط» در استان قزوین که در دوره فرمانروایی حسن صباح پیشوای فرقه اسماعیلیه به عنوان سیامین اثر ملموس ایران در فهرست میراث جهانی به ثبت رسید.
این رویداد که حاصل سالها تلاش و رایزنی بود، بیش از یک افتخار ملی، یک فرصت راهبردی برای تحول اقتصادی استان قزوین از رهگذر گردشگری به شمار میآید.
ثبت جهانی نه تنها اعتبار و شناسنامه بینالمللی به این منطقه میبخشد، بلکه زمینهساز جذب سرمایه، توسعه زیرساختها، اشتغالزایی و معرفی ظرفیتهای تاریخی و طبیعی قزوین به جهانیان خواهد شد.
نگاه امیدوارانه استاندار؛ فرصتی برای تغییر چهره قزوین
محمد نوذری، استاندار قزوین در گفتوگو با خبرنگار ایمنا در قزوین ثبت جهانی را دروازهای برای جهش اقتصادی و گردشگری قزوین توصیف میکند و میگوید: برنامههای استانی برای جذب گردشگران داخلی و خارجی، با محوریت الموت، در دستور کار جدی قرار گرفته است.
وی میافزاید: این رویداد، نام قزوین را از یک مقصد داخلی به یک مقصد بینالمللی در نقشه گردشگری جهان ارتقا خواهد داد و ضرورت دارد تا تمامی دستگاههای اجرایی پای کار آمده و ظرفیتهای استان را برای میزبانی شایسته از مسافران جهانی آماده کنند.
تاکید بر برنامهریزی و آمادگی
در کنار نگاه کلان استاندار، سرپرست میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی استان قزوین نیز دیدگاه دقیقتری نسبت به ابعاد فنی و اجرایی این رویداد دارد. مریم مهدوی، سرپرست میراثفرهنگی و گردشگری استان در گفتوگو با خبرنگار ایمنا با اشاره به سابقه بیش از ۱۶ فصل کاوش باستانشناسی در قلعه الموت از سال ۲۰۰۱ تاکنون بیان میکند: آمادگی نسبی این محور تاریخی برای ثبت جهانی از نکات مهم در شکلگیری این ثبت تاریخی بود.
وی تکمیل طرح جامع گردشگری پایدار را نقطه عطف ثبت جهانی الموت میداند و اضافه میکند: این طرح که به درخواست کارشناسان یونسکو تدوین شده، نقشه راهی برای مدیریت هوشمندانه گردشگران، حفاظت از بناهای تاریخی و توانمندسازی جوامع محلی خواهد بود.
سرپرست میراث فرهنگی قزوین بر نقش محوری مردم محلی در این مسیر تأکید دارد و از آنها به عنوان «سفیران فرهنگی الموت» یاد کرده و تصریح میکند: معیشت پایدار روستاهای اطراف از جمله ۹ روستای واقع در حریم این هفت قلعه که جمعیتی بالغ بر ۱۹۳۶ نفر را در خود جای دادهاند، میتواند از طریق گردشگری و مشاغل مرتبط با آن مانند اقامتگاههای بومگردی، صنایع دستی و خدمات راهنمایان محلی، تضمین شود.
تأثیر بر اقتصاد گردشگری؛ فرصتها و موانع
علی فرخزاد، مدیرکل سرمایهگذاری استانداری قزوین نیز در گفتوگو با خبرنگار ایمنا با بیان اینکه جذب سرمایهگذاری و توسعه زیرساختها کمترین فایده ثبت جهانی الموت است، گفت: با جهانی شدن الموت، استان قزوین به یک برند شناختهشده تبدیل میشود که میتواند سرمایهگذاران بخش خصوصی را برای احداث هتلها، مجتمعهای تفریحی، رستورانها و مراکز خدمات گردشگری ترغیب کند.
وی صراحتاً اعلام میکند: این رویداد نقطه عطفی برای جذب سرمایه در استان خواهد بود و بر لزوم ایجاد یک زنجیره گردشگری یکپارچه شامل الموت، دریاچه اوان، چشمههای آب گرم و بافت تاریخی قزوین تاکید دارد تا گردشگران را به ماندگاری بیشتر در استان ترغیب کند.
مدیرکل سرمایهگذاری استانداری قزوین با اشاره به اینکه طبیعت کوهستانی الموت و دسترسی دشوار به برخی از این هفت قلعه، به طور طبیعی باعث میشود که گردشگری این منطقه، برخلاف گردشگری انبوه، به سمت تورهای خاص و طبیعتگردی با راهنمایان محلی سوق پیدا کند، گفت: این امر به معنای درآمد پایدار برای روستاییان است.
فرخزاد ادامه میدهد: این درآمد از طریق خدمات راهنمایی، حمل و نقل محلی، عرضه محصولات ارگانیک و صنایع دستی است. همچنین، تمرکز بر ظرفیتسازی برای جوامع محلی در مدیریت و حفاظت از این آثار، از جمله اهداف بلندمدت مدیریت پایگاه میراث جهانی است.
با وجود تمام فرصتها، مسیر توسعه گردشگری الموت با چالشهای جدی روبهرو است؛ سیدمهدی جعفری، کارشناس گردشگری در گفتوگو با خبرنگار ایمنا چالشهای دسترسی و حفاظت را دو چالش عمده پیش روی ثبت جهانی الموت برشمرده و تصریح میکند:بر اساس گزارش کارشناسی یونسکو، در حالی که وضعیت حفاظتی قلعه الموت قابل قبول ارزیابی شده، شش قلعه دیگر به دلیل ریزش سنگها، پوشش گیاهی مزاحم و ناپایداری خاک، در وضعیت شکنندهای قرار دارند و نیازمند اقدامات پیشگیرانه فوری هستند.
همچنین دشواری دسترسی به برخی از این دژها، آنها را برای گردشگران معمولی و خانوادهها غیرقابل دسترس میسازد و نیازمند ایجاد مسیرهای مشخص، تجهیزات ایمنی و برنامههای بازدید مجازی و محدود است . این یک چالش جدی است که برنامهریزی مناسبی را میطلبد تا با ایجاد مراکز بازدید و مسیرهای دسترسی ایمن، بتوان تعادلی بین حفاظت و گردشگری برقرار کرد.
الموت؛ میراث جهانی و فرصتی برای توسعه متوازن
ثبت جهانی الموت یک «شروع تازه» برای گردشگری قزوین است. این رویداد با ایجاد یک برند معتبر بینالمللی، پتانسیل خلق یک اکوسیستم اقتصادی پویا را در استان دارد. با این حال، موفقیت در این مسیر نیازمند یک «مدیریت هوشمندانه» مبتنی بر برنامهریزی جامع، حفاظت پایدار از آثار تاریخی، مشارکت فعال جوامع محلی و توسعه متوازن زیرساختها با حفظ هویت طبیعی منطقه است.
جامعه محلی، سرمایهگذاران و مسئولان، سه ضلع اصلی این مثلث توسعه خواهند بود. با هدایت درست الموت نه تنها به عنوان یک مقصد تاریخی، بلکه به عنوان موتور محرک اقتصادی قزوین میتواند نقشی فراتر از یک جاذبه گردشگری ایفا کند و الگویی موفق از توسعه متوازن و پایدار مبتنی بر میراث فرهنگی را در ایران به نمایش بگذارد.
گزارش از آرش صالحی