فاطمه ترکاشوند

رئیس جمهور روزگذشته در نشست خبری با اشاره به وحدت به‌عنوان یک اصل راهبردی در فضای پساجنگ، ابتدا از تمامی تشکل‌ها و کنشگران اجتماعی که در این برهه حساس به تقویت همدلی کمک کرده‌اند، قدردانی نمود و با مثبت ارزیابی‌کردن تاب‌آوری مردم در برابر مشکلات (که برای دنیا شگفت‌انگیز است)، خاطرنشان کرد که «هرچند ممکن است معدود افرادی گاهی دچار «آریتمی» فکری شده و پیام‌های تفرقه‌افکن صادر کنند، اما در مجموع نقش آفرینان عرصه سیاست در ایجاد وفاق شایسته تقدیرند.» با عنایت به تأکیدات مکرر مقام معظم رهبری، وحدت در شرایط کنونی نه یک انتخاب، بلکه یک «الزام امنیتی و ملی» برای عبور از پیچ تاریخی کشور است. در این میان، دولت وظیفه دارد با کنارگذاشتن سلیقه‌های جناحی، بستر تحقق وفاق را در ساختار اجرایی و توزیع منابع فراهم کند و از هرگونه اقدام که به شکاف‌های اجتماعی دامن می‌زند، پرهیز نماید. از سوی دیگر، جریان‌های سیاسی نیز مسئولیت دارند در نقد عملکرد، «خط قرمز امنیت ملی» را رعایت کرده و از بزرگ‌نمایی اختلافات بپرهیزند. همانطور که رئیس جمهور درباره تفرقه افکنی و وحدت شکنی عده‌ای قلیل، استعاره «آریتمی» به‌کار برد، کوچک‌ترین بی‌نظمی در فضای سیاسی، می‌تواند قلب نظام را دچار لرزش کند؛ بنابراین، هم دولت و هم جریانات سیاسی مکلف‌اند با عقلانیت جمعی، از «وحدت تاکتیکی» فراتر رفته و به «همگرایی راهبردی» دست یابند تا اقتدار داخلی در برابر تهدیدات خارجی بیمه شود.

نشست خبری مسعود پزشکیان، رئیس‌جمهور به مناسبت روز خبرنگار، در شرایطی برگزار شد که کشور در ماه‌های اخیر دو جنگ و مجموعه‌ای از بحران‌های سیاسی، امنیتی و اقتصادی را پشت سر گذاشته است. با این حال، پرسش‌های خبرنگاران در این نشست نشان داد که حتی در روزی که به نام رسانه و خبرنگار ثبت شده، اولویت اصلی رسانه‌ها همچنان مسائل اولویت‌مند و عمومی کشور است؛ از اقتصاد و معیشت و سیاست خارجی تا پیامدهای جنگ و نحوه مدیریت آن.

در این نشست که دیروز ظهر در سالن کنفرانس وزارت کشور با حضور مسعود پزشکیان، رئیس‌جمهور، سید عباس عراقچی، وزیر امور خارجه، سیدعباس صالحی وزیر ارشاد و برخی دیگر از اعضای کابینه دولت چهاردهم برگزار شد، خبرنگاران روزنامه‌ها، خبرگزاری‌ها و پایگاه‌های خبری به طرح سوالات خود در فضایی دوستانه و صمیمی اما جدی پرداختند.

در بخش ابتدایی نشست، خبرنگار روزنامه «صبح نو» پرسشی را درباره میزان همگرایی احزاب و جریان‌های سیاسی در یک سال گذشته و تأثیر جنگ‌ها و تحولات اخیر بر آرایش سیاسی کشور مطرح کرد؛ اینکه آیا این تحولات توانسته‌اند احزاب و گروه‌های سیاسی را به سمت انسجام و وحدت بیشتری سوق دهند؟

پزشکیان در پاسخ، ضمن قدردانی از احزاب، جریان‌های سیاسی و مجموعه‌های اجتماعی که در شرایط دشوار اخیر در تقویت انسجام ملی نقش داشته‌اند، گفت: «همین که امروز انسجام وجود دارد و مردم، علی‌رغم تمام مشکلاتی که وجود دارد، تاب‌آوری می‌کنند و دنیا از این وضعیت تعجب می‌کند، باید از همه تشکر کرد.»

رئیس‌جمهور در عین حال نسبت به رفتارهایی که می‌تواند به این انسجام آسیب بزند هشدار داد و گفت ممکن است برخی افراد گاهی به تعبیر پزشکی، دچار «آریتمی» شوند و پیام‌های تفرقه‌برانگیز از آنها بیرون بیاید، اما آنچه در مجموع اهمیت دارد همراهی جریان‌های سیاسی و اجتماعی در عبور از شرایط دشوار است.

او مسئولیت احزاب را فراتر از رقابت سیاسی دانست و گفت کافی بود هر کدام از جریان‌ها ساز مخالف بزنند تا مشکلات اقتصادی و گرانی بزرگ‌نمایی شده و زمینه اعتراض و بی‌ثباتی اجتماعی فراهم شود. پزشکیان همچنین از استمرار گفت‌وگوی دولت با احزاب، صنوف، اتاق‌های مختلف، مساجد، هلال‌احمر، آموزش و پرورش و انجمن‌های خانه و مدرسه خبر داد و هدف آن را ایجاد ارتباط مستمر میان حاکمیت و جامعه عنوان کرد.

معیشت؛ نگرانی اصلی دولت

بخش مهم دیگری از نشست به وضعیت اقتصادی و گرانی اختصاص داشت. پزشکیان با اشاره به دشواری‌های تأمین کالا و محدودیت‌های ایجادشده در مسیر واردات گفت: «ما در تلاش هستیم چه در رابطه با کالابرگ و چه در رابطه با گرانی. البته گرانی موضوعی واقعی است. راه ما را بسته‌اند.»

او با بیان اینکه پیش از این کالاها از مسیرهای ساده‌تر و ارزان‌تر وارد کشور می‌شدند، توضیح داد که اکنون دولت ناچار است مسیرهای مختلفی را برای تأمین کالا طی کند. رئیس‌جمهور همچنین از همکاری اصناف و اتاق‌های بازرگانی برای مدیریت بازار تشکر کرد.

با این حال، پزشکیان مسئله اصلی دولت را نه تهدید نظامی، بلکه وضعیت اقتصادی مردم دانست و تأکید کرد: «معیشت مردم و وضعیت اقتصادی مردم، نگرانی اصلی ماست. ما با تمام وجود تلاش می‌کنیم.»
او در بخش دیگری از سخنانش درباره نگرانی‌های امنیتی ناشی از وضعیت «نه جنگ و نه صلح» گفت: «مهم‌ترین بحثی که ما در رابطه با جنگ، یا نه جنگ و نه صلح، و یا این اوضاعی که وجود دارد، به‌عنوان مدیر از آن نگران هستم، این نیست که آمریکا می‌تواند ما را مورد تهاجم قرار دهد. تا زمانی که انسان‌هایی وجود دارند که می‌توانند بایستند و تا پای جان بمانند، آنها هیچ غلطی نمی‌توانند بکنند.»

پزشکیان به منتقدان: «این گوی و این میدان»

رئیس‌جمهور همچنین در پاسخ به منتقدانی که مدعی داشتن راهکار برای حل مشکلات کشور هستند، بر ضرورت تبدیل نقد سیاسی به مسئولیت‌پذیری عملی تأکید کرد و گفت: «کسانی که کنار گود می‌ایستند و مدعی می‌شوند که می‌شود کاری کرد، این گوی و این میدان. ما سیاسی‌کاری نکردیم. امروز برادرم آقای زاکانی که در انتخابات رقیب ما بود امروز در دولت با ایشان همکاری می‌کنیم و ایشان خیلی خوب همکاری می‌کند. آقای دکتر قالیباف نیز کاندیدای ریاست‌جمهوری بود و اکنون بهترین همکاری را با ما دارد. آقای عارف و دکتر و همه کسانی که در انتخابات ریاست‌جمهوری کاندیدا بودند و می‌خواستند کاری انجام دهند را دعوت کردیم و گفتیم بیایید یک گوشه‌ای از مشکل را بردارید.»

هیچ بندی در تفاهم‌نامه پاکستان نیست که چیزی واگذار کرده باشیم

در ادامه، پزشکیان در پاسخ به سوال یکی از خبرنگاران درباره تفاهم‌نامه پاکستان و مسئولیت اقدامات میدانی با تبعات امنیتی، با رد روایت‌هایی که این تفاهم را به معنای عقب‌نشینی ایران معرفی کرده‌اند، گفت: «هیچ بندی در آن پیدا نمی‌کنید که ما در آنجا چیزی را واگذار کرده باشیم.»
او از منتقدان خواست متن تفاهم‌نامه را با روایت رسانه‌های خارجی مقایسه کنند و افزود: «ما با قدرت پای آنچه نوشته‌ایم ایستاده‌ایم و از آن دفاع می‌کنیم.»

پزشکیان همچنین اظهار کرد که پس از امضای تفاهم، در روند رفع محاصره و کاهش تحریم‌های نفتی و پتروشیمی متقابل، تحولاتی ایجاد شده است. او گفت: «هرچقدر ما در تنگه هرمز محاصره را برداشتیم، آنها نیز در محاصره خودشان، محاصره را کم کردند و تحریم‌های نفتی و پتروشیمی ما را حذف کردند.»

رئیس‌جمهور همچنین از مذاکرات درباره بازگشت منابع مالی مسدودشده و سرمایه‌گذاری برای بازسازی مناطق آسیب‌دیده از جنگ خبر داد و در عین حال تأکید کرد که موضع ایران در برابر آمریکا تغییر نکرده است: «آمریکا استعمارگر است، آمریکا جنایتکار است و جمهوری اسلامی باید باشد؛ در این شکی نیست.»

با این حال، پزشکیان دیپلماسی را ابزاری برای تحمیل گفت‌وگو بر طرف مقابل دانست و افزود: «همین گفت‌وگو، همین بحث‌ها و همین دیپلماسی، آمریکا را وادار کرد که پای توافق و تفاهم با ایران بیاید.»

پرسش‌های خبرنگاران، فراتر از مسائل صنفی

با وجود آنکه این نشست به مناسبت روز خبرنگار برگزار شد، بخش عمده پرسش‌ها به مسائل صنفی رسانه اختصاص پیدا نکرد و خبرنگاران ترجیح دادند درباره موضوعاتی بپرسند که در شرایط فعلی عمومیت و اولویت بیشتری برای افکار عمومی دارد.

در فضای صمیمی‌تر حاشیه نشست نیز فرصتی برای پرسش درباره خود رسانه‌ها فراهم شد. پزشکیان در پاسخ به این پرسش که شخصا تا چه اندازه رسانه‌ها را دنبال می‌کند، گفت به دلیل حجم مسئولیت‌ها و شرایط یک سال گذشته، امکان ورود مستقیم و مستمر به فضای رسانه‌ای را ندارد، اما گزارش‌ها را مطالعه می‌کند. او درباره نحوه مدیریت رسانه‌ای دولت نیز با لحنی شوخ و در عین حال تا حدودی گلایه‌آمیز، تلویحاً موضوع را به فرصتی دیگر موکول کرد.

نشست دیروز در دیدار با خبرنگاران را می‌توان نخستین نشست خبری رئیس‌جمهور پس از مجموعه بحران‌ها و جنگ‌های اخیر دانست؛ نشستی که در آن دولت و رسانه‌ها تلاش کردند به جای تمرکز صرف بر مسائل صنفی خبرنگاران، بر پرسش‌های اصلی جامعه درباره انسجام سیاسی، معیشت، امنیت، جنگ و دیپلماسی متمرکز بمانند.