علیرضا احمدی | روزنامه‌نگار

برخلاف برخی شبهه‌سازی‌های اخیر با محوریت القای چشم‌پوشی از «ترتیبات ایرانی جدید» برای تنگه‌هرمز، مقام‌های ارشد ایران در روزهای گذشته بارها تأکید کرده‌اند بازگشایی این آبراهه بین‌المللی تنها براساس سازوکار و شرایط اختصاصی ایران انجام خواهد شد. این روزها گزاره «تنگه هرمز را دادیم رفت» درحالی ازسوی برخی تکرار می‌شود که تهران بر پایان دوران «بدیم بره» تأکید دارد و این آبراهه راهبردی که سال‌ها از حساس‌ترین نقاط ژئوپلیتیکی جهان و محل تلاقی منافع ایران، کشورهای عربی خلیج‌فارس و قدرت‌های فرامنطقه‌ای بوده، اکنون در حال ورود به مرحله‌ای تازه از معادلات امنیتی، سیاسی و حتی اقتصادی است؛ مرحله‌ای که تهران از آن به‌عنوان «ترتیبات جدید» یاد می‌کند.

  نهادی برای مدیریت جدید ایرانی
 یکی از اصلی‌ترین اقدام‌های ایران در راستای تثبیت «ترتیبات جدید» در تنگه‌هرمز، راه‌اندازی نهاد مدیریت آبراه خلیج‌فارس بود.

 زمان تاسیس: 15اردیبهشت‌ماه 1405
 کارویژه: نهاد قانونی هماهنگی برای صدور مجوز و تنظیم عبور و مرور دریایی از تنگه هرمز
 اهداف راهبردی:
1- شفاف‌سازی رویه‌های ترافیک دریایی
2- تنظیم ترافیک تردد از تنگه‌هرمز
3- جلوگیری از عبور بدون‌مجوز و غیرقانونی از این آبراهه بین‌المللی
4- پرداخت هزینه خدمات ارائه‌شده برای عبور ایمن از تنگه‌هرمز
5- هماهنگی ترانزیت از طریق تنگه‌هرمز با سپاه‌پاسداران، به‌عنوان «مسئول امنیت» این آبراهه بین‌المللی
6- مقابله با دخالت‌های فرامنطقه‌ای در ترافیک دریایی منطقه
7- تعیین محدوده نظارتی مدیریت تنگه‌هرمز 
 استناد حقوقی: کنوانسیون ملل متحد درباره حقوق دریاها
 محور: کشورهای ساحلی اجازه دارند آب‌های سرزمینی خود را به دلایل ایمنی و زیست‌محیطی از طریق هزینه‌های شفاف و غیرتبعیض‌آمیز، تنظیم کنند.
 واکنش آمریکا: اضافه شدن «نهاد مدیریت آبراه خلیج‌فارس» به فهرست تحریم‌های آمریکا
 اقدام‌های انجام شده در راستای تثبیت ترتیبات ایرانی جدید در تنگه هرمز:
1- دریافت اطلاعات از کشتی‌ها به‌منظور صدور مجوز عبور ایمن از تنگه هرمز
2- طبقه‌‌بندی و بررسی درخواست‌های عبور براساس نوع شناورهای درخواستی
3- طبقه‌‍‌بندی و بررسی درخواست‌های عبور براساس مقاصد جغرافیایی
4- طبقه‌‍‌بندی و بررسی درخواست‌های عبور براساس جهت حرکت کشتی‌ها

آغاز عصر جدید تنگه‌هرمز
• «کنترل ایران بر تنگه هرمز» موضوعی است که مقام‌های ایرانی در روزهای اخیر بارها بر «برگشت‌ناپذیر» بودن آن تأکید کرده‌اند.

راهبرد محوری تهران درباره تنگه هرمز
 آیت‌الله سیدمجتبی حسینی خامنه‌ای، رهبرمعظم‌انقلاب:
 ایران اسلامی با شکر عملی نعمت اعمال مدیریت بر تنگه‌هرمز، منطقه‌ خلیج‌فارس را ایمن خواهد کرد.
 ایران بساط سوءاستفاده‌های دشمن متخاصم را از این آبراه برخواهد چید.
 مسعود پزشکیان، رئیس‌جمهور: 
 خلیج‌فارس عرصه تحمیل اراده‌های یکجانبه خارجی نیست و امنیت این پهنه راهبردی تنها با همکاری کشورهای ساحلی تأمین می‌شود.
 محمدباقر قالیباف، رئیس هیأت مذاکره‌کننده ایران:
 تنگه هرمز با رعایت این قوانین و با ترتیبات ایرانی، ازسوی ایران اداره خواهد شد.

چشم‌انداز معادلات در تنگه‌هرمز
 تحول: مذاکرات ایران و عمان با هدف بازگشایی تنگه هرمز

 موضع آمریکا: 
1- مخالفت با ترتیبات ایرانی در تنگه‌هرمز
2- بازگشایی کریدور جنوبی در تنگه هرمز
3- تلاش برای هدایت کشتی‌ها به مسیر ناامن جدید
4- مخالفت با دریافت عوارض و هزینه خدمات ازسوی ایران

 موضع ایران:
محمدباقر ذوالقدر، دبیر شورای‌عالی امنیت ملی:
 تا آمریکا رفتارش را تصحیح نکند، تنگه‌هرمز باز نمی‌شود. تصحیح رفتار یعنی:
1- دست برداشتن از تهدید و توهین به مقدسات مردم ایران
2- پایان دادن به جنگ و تجاوز علیه ایران و متحدانش در لبنان، فلسطین، یمن و عراق برای همیشه
3- برداشتن محاصره دریایی و خارج کردن نیروهای نظامی از پیرامون ایران
4- پرداخت بی‌کم و کاست خسارت‌های 2جنگ تحمیلی به ایران
5- برداشتن تحریم‌های ظالمانه و غیرقانونی علیه ایران
6- آزاد کردن بی‌قید و شرط دارایی‌های ایران

سید عباس عراقچی، وزیر امور خارجه:
  با توجه به پیچیدگی‌های فنی، تعیین مسیر موقت در حال انجام است.
 به‌نظرم بسیار به نتیجه نهایی نزدیک هستیم. البته این به معنای بازگشایی تنگه هرمز نیست.
 بازگشایی تنگه‌هرمز منوط به شرایط دیگر و جبران نقض تفاهمنامه ازسوی آمریکاست.
 بند ۵ تفاهمنامه کاملا روشن گفته که ایران ترتیباتی اتخاذ خواهد کرد که تنگه هرمز را بازگشایی کند.
 ما به چالش کشیدن مدیریت ایران بر تنگه هرمز را تحمل نخواهیم کرد.

سردار حسین محبی، سخنگوی سپاه‌پاسداران:
 باز شدن تنگه‌هرمز منوط به پذیرش کامل شروط ایران ازسوی آمریکا و دست برداشتن آنان از دخالت در روند مذاکرات منطقه‌ای است.
 هر زمان که آمریکا شرایط ایران را بپذیرد، قطعا تنگه هرمز باز خواهد شد.
 بازگشایی تنگه هرمز تابع سازوکار و شرایط اختصاصی جمهوری‌اسلامی ایران است و ارتباطی به مذاکرات ایران و عمان ندارد.

محسن رضایی، عضو مجمع تشخیص مصلحت نظام:
 اگر محاصره ادامه یابد، کشتی‌ها و نیروهای آمریکایی با خطرات و تلفات جدی روبه‌رو می‌شوند.
 ایالات‌متحده باید رفتار خود را تغییر دهد، درغیر این صورت ما این وضعیت را تحمل نخواهیم کرد.
 ما هرگز اجازه باز شدن یک کریدور دوم در تنگه‌هرمز را نخواهیم داد.

اسماعیل بقایی، سخنگوی وزارت امور خارجه:
 بسته‌شدن تنگه هرمز ناشی از تجاوز نظامی آمریکا و رژیم صهیونیستی علیه ایران و پیامدهای امنیتی آن برای کل منطقه بود.
 قاعدتا تفاهم ایران و عمان فی‌نفسه نمی‌تواند به‌معنای امن شدن تنگه برای کشتی‌های عبوری باشد.
 عوامل ناامن‌کننده تنگه هرمز ازسوی آمریکا، به‌ویژه محاصره دریایی و دیگر اقدام‌های تجاوزکارانه و تهدیدآمیز علیه ایران و منافع آن همچنان وجود دارد.