گروه جامعه ایرنا- خانوادههای دارای دوقلو یا چندقلو با چالشها و مسئولیتهای ویژه روبرو هستند که نیازمند برنامهریزی دقیق و حمایتهای مختلف از جمله حمایتهای مراقبتی از فرزندان است. پیش از این و در سالهای قبل هیچ دستگاهی طرح مشخصی برای دوقلوها و چندقلوها اجرا نکرده بود اما اکنون سازمان بهزیستی کشور با اجرای طرح «مراقب همراه» به ۴۱ هزار و ۴۵۳ خانواده دارای فرزند دوقلو و تعداد سه هزار و ۱۹۱ خانواده دارای فرزند سهقلو و بیشتر، خدمات ارائه میدهد؛ خدماتی که انتظار میرود تاثیرات مثبتی بر روی خانواده داشته باشد.
طرح «مراقب همراه» با هدف حمایت از مادران و بهبود شرایط زندگی آنها و فراهم کردن شرایط مناسب برای مراقبت از کودکان طراحی شده است چراکه با آمدن دوقلو یا چندقلوها به خانواده، تغییراتی در برنامه روزمره خانواده ایجاد میشود. والدین که تا دیروز سرکار میرفتند حالا باید مدت زمان بیشتری را در خانه بمانند و این امر ممکن است به شغل آنها آسیب بزند و حتی به بیکاری آنها منجر شود که البته همیشه اولین ضربه به مادر وارد میشود. مدیریت زمان از یک طرف و مشکلات نگهداری و مراقبت از نوزادان، فشار زیادی به والدین وارد میکند بطوریکه آنها مجبورند از بسیاری از تفریحات و استراحت خود کم کنند و برای کودکان مایه بگذارند.
والدین هنگامی که کودکی در راه دارند، همیشه خود را برای آمدن عضو جدید آماده میکنند اما تولد دوقلو و چندقلو میتواند برای آنها چالشهایی ایجاد کند؛ حال باید دید که ورود مراقبان و پرستاران طرح «مراقب همراه» بهزیستی چطور میتواند بر خانواده تاثیر بگذارد.
افزایش آرامش خانواده با ورود مراقبان همراه
مدیرکل دفتر خانواده و بانوان سازمان بهزیستی کشور درباره آثار گسترده اجرای این طرح بر خانواده به خبرنگار ایرنا گفت: هرچند مخاطب مستقیم این خدمت، مادران دارای فرزند چندقلو هستند اما در واقع همه اعضای خانواده از آثار مثبت اجرای آن بهرهمند میشوند. کاهش فشار مراقبتی، ایجاد فرصت استراحت برای مادر، افزایش آرامش روانی خانواده و کاهش نگرانیهای روزمره، موجب میشود پدران نیز با تمرکز و آرامش بیشتری به فعالیتهای شغلی و نقش پدری خود بپردازند و روابط خانوادگی در فضایی آرامتر و باکیفیتتر شکل گیرد.
مریم خاکرنگین افزود: اجرای این طرح علاوه بر ارتقای کیفیت زندگی خانوادههای دارای فرزند چندقلو، زمینه رشد بهتر کودکان را نیز فراهم میکند؛ چراکه کودکان در محیطی آرامتر، ایمنتر و با مراقبت تخصصیتر پرورش مییابند و والدین نیز فرصت بیشتری برای ایفای نقش تربیتی و عاطفی خود خواهند داشت.
وی تاکید کرد: طرح «مراقب همراه خانوادههای دارای فرزند چندقلو» تنها یک خدمت مراقبتی نیست، بلکه الگویی نوین از حمایت اجتماعی مبتنی بر خانواده است که با تکیه بر خدمات تخصصی در منزل، به دنبال کاهش فشارهای ناشی از چندقلوزایی، ارتقای سلامت روان والدین، افزایش کیفیت مراقبت از کودکان و تقویت بنیان خانواده است.
خاک رنگین یادآور شد: مدیریت همزمان چند کودک خردسال در محیط بیرون به قدری سخت است که مادر ترجیح میدهد در خانه بماند؛ این یعنی کودکان حتی از لذت سادهای مثل رفتن به پارک هم محروم میشوند؛ بنابراین اجرای طرح «مراقب همراه»، تلاشی است تا اجازه ندهیم کانون این خانوادهها زیر بار فشارهای مراقبتی فرو بپاشد.
ایجاد محیطی حمایتگر برای خانوادهها
مدیرکل دفتر خانواده و بانوان سازمان بهزیستی کشور اظهار کرد: طرح مراقب همراه در عین حال یکی از اقدامات عملی سازمان بهزیستی کشور در راستای تحقق اهداف قانون حمایت از خانواده و جوانی جمعیت به شمار میرود؛ چرا که هر اندازه خانوادهها احساس کنند در مسیر فرزندآوری و تربیت فرزندان از حمایتهای مؤثر اجتماعی برخوردار هستند، با اطمینان و آرامش بیشتری این مسئولیت را میپذیرند.
خاک رنگین خاطرنشان کرد: توسعه خدماتی از جنس «مراقب همراه» میتواند نقش مؤثری در ایجاد محیطی حمایتگر برای خانوادهها و تقویت سیاستهای جمعیتی کشور ایفا کند.
وی درباره مراقبان و پرستاران در طرح مراقب همراه نیز گفت: این مراقبان از بین زنان سرپرست خانوار واجدشرایط انتخاب میشوند، آنها باید آزمون های نظری، عملی و کارورزی را با موفقیت طی کنند همچنین فعالیت آنان تنها پس از قبولی در آزمون، اخذ تاییدیه کمیتههای تخصصی و امضای تعهدنامههای حرفهای آغاز میشود و عملکرد آنان به صورت مستمر توسط مددکاران اجتماعی، مؤسسات مجری و کمیتههای تخصصی سازمان بهزیستی مورد نظارت و ارزیابی قرار خواهد گرفت.
مدیرکل دفتر خانواده و بانوان سازمان بهزیستی کشور گفت: این مراقبان در ساعات توافقشده به منزل خانوادههای دارای فرزندان دو یا چندقلو مراجعه و خدماتی از جمله کمک در تغذیه و مراقبت از کودکان، رعایت اصول بهداشتی، ایجاد نظم در برنامه خواب، آموزش مهارتهای مراقبتی، حمایت عاطفی از مادر، همراهی در مراجعات درمانی و انجام امور سبک مرتبط با نگهداری کودکان را ارائه میکنند.
به گفته خاک رنگین، تعرفه خدمات برای خانوادههای تحت پوشش برای دوقلوها ۲۰۰ هزار تومان، سهقلوها ۲۵۰ هزار تومان و چهارقلو و بیشتر ۵۰۰ هزار تومان به ازای هر ساعت است و برای خانوادههای غیر تحت پوشش نیز تعرفهها به ترتیب ۳۰۰، ۴۵۰ و ۷۰۰ هزار تومان در هر ساعت تعیین شده است.
وی درباره خانوادههای مشمول این طرح نیز گفت: در اولویت نخست، خانوادههای دارای فرزند سهقلو و بیشتر تحت پوشش سازمان بهزیستی، سپس خانوادههای دارای فرزند دوقلو با خانوار پنج نفره و بیشتر و سایر خانوادههای دارای فرزند چندقلوی زیر ۶ سال مشمول دریافت خدمات خواهند بود همچنین در صورت وجود ظرفیت، خانوادههای دارای فرزند چندقلوی غیر تحت پوشش نیز میتوانند از خدمات این طرح بهرهمند شوند.
طرحی که برای تمام خانوادههای دارای چندقلو باید توسعه یابد
اکنون که طرح مراقب همراه به بیش از ۴۱ هزار خانواده دارای فرزند دوقلو و بیش از سه هزار خانواده دارای فرزند سهقلو و بیشتر، خدمات ارائه میدهد، خانوادههای بیشتری حتی خانوادههایی که تحت پوشش خدمات بهزیستی نیستند، راغب میشوند که از این طرح استفاده کنند. حال این پرسش مطرح است در زمانی که بهزیستی با توجه به اعتبارات محدود خود، خدمات دهی را اولویتبندی کرده است، آیا همگان میتوانند از خدمات طرح مراقب همراه استفاده کنند؛ پرسشی که با توجه به شرایط اقتصادی جامعه به نظر میرسد پاسخ آن منفی باشد.
این در حالی است که نقش این طرح در آرامش خانواده و مدیریت زمان والدین غیرقابل انکار است. این طرح، ابتکاری موثر در راستای حمایت از مادران چند قلو است که میتواند تاثیرات مثبت قابل توجهی بر روی خانوادهها داشته باشد.
انتظار میرود که این طرح به صورت گستردهتری در سراسر کشور اجرایی شود و نتایج آن به صورت مستمر مورد ارزیابی قرار گیرد تا بتوان بهترین شیوههای اجرایی را شناسایی کرد و بهبود بخشید همچنین همکاری بین سازمانهای مختلف دولتی و غیردولتی میتواند در ارتقای کیفیت خدمات ارائه شده مؤثر باشد و زمینهساز توسعه پایدار در حوزه حمایت از خانوادهها شود.