تقابل دیپلماتیک
به گزارش ایرنا، یک مقام ارشد وزارت امور خارجه آمریکا روز سه شنبه اعلام کرد لغو روادید ماریا لوئیزا ریبیرو ویوتی، سفیر برزیل در واکنش به تصمیم دولت لولا داسیلوا برای خودداری از صدور روادید برای رایلی بارنز، معاون وزیر امور خارجه آمریکا در امور دموکراسی، حقوق بشر و کار و یکی از مشاوران ارشد وی، وهمچنین در پی تعلل این کشور در تائید نامزد معرفیشده از سوی ترامپ برای تصدی سمت سفیر آمریکا در برازیلیا صورت گرفته است.
مقامهای آمریکایی مدعی شدند که اجرای این تصمیم چندین بار به تعویق افتاد تا فرصت لازم برای تجدیدنظر دولت برزیل در مواضع خود فراهم شود، اما به گفته آنان، دولت لولا از تغییر رویکرد خود خودداری کرد. واشنگتن در عین حال تأکید کرده است که در صورت پذیرش «دنی پرز» به عنوان سفیر جدید آمریکا در برازیلیا و انجام آنچه «اقدامات مقتضی» از سوی برزیل خوانده شده است، تصمیم یادشده میتواند در کوتاهترین زمان ممکن مورد بازنگری قرار گیرد.
در همین حال، یکی از مقامهای وزارت امور خارجه آمریکا تصریح کرد که لغو روادید به معنای اخراج سفیر برزیل از خاک آمریکا نیست و «ماریا لوئیزا ریبیرو ویوتی» در صورت رفع اختلافات میان دو کشور، قادر خواهد بود مأموریت دیپلماتیک خود را در واشنگتن از سر بگیرد.
این اقدام در شرایطی صورت گرفته است که مناسبات واشنگتن و برازیلیا طی ماههای گذشته بر اثر مجموعهای از اختلافات سیاسی، دیپلماتیک، تجاری و منطقهای با چالش های متعدد روبهرو شده است.
تقابل در کارزار انتخاباتی برزیل
اختلافات برزیل و آمریکا به عرصه انتخابات در برزیل هم رسیده است، لولا که برای کسب چهارمین دوره ریاستجمهوری نامزد شده، در انتخابات چهارم اکتبر با فلاویو بولسونارو سناتور برزیلی رقابت خواهد کرد؛ سیاستمداری که پدرش، ژائیر بولسونارو، رئیسجمهوری پیشین برزیل، از متحدان نزدیک ترامپ به شمار میرود
در عرصه داخلی برزیل، اختلافات دو کشور بیش از پیش با رقابتهای انتخاباتی گره خورده است. لولا که برای کسب چهارمین دوره ریاستجمهوری نامزد شده، در انتخابات چهارم اکتبر با فلاویو بولسونارو سناتور برزیلی رقابت خواهد کرد؛ سیاستمداری که پدرش، ژائیر بولسونارو، رئیسجمهوری پیشین برزیل، از متحدان نزدیک ترامپ به شمار میرود. فلاویو بولسونارو و برادرش «ادواردو بولسونارو» نیز در اواخر ماه مه در واشنگتن با مقامهای آمریکایی، از جمله ترامپ، دیدار کردند.
اندکی پس از این دیدارها، دولت ترامپ دو گروه بزرگ جرائم سازمانیافته برزیل شامل «فرماندهی اول پایتخت» (PCC) و «فرماندهی سرخ» (Comando Vermelho) را در فهرست سازمانهای تروریستی خارجی قرار داد؛ تصمیمی که با واکنش تند لولا همراه شد. رئیسجمهوری برزیل با متهم کردن آمریکا به دخالت در امور داخلی کشورش، اعلام کرد: «آمریکا با دموکراسی ما بازی میکند. نمیپذیریم که با ما مانند بچهها رفتار شود و نمیپذیریم با برزیل همچون یک کشور درجه دو برخورد کنند.
نتایج یک نظرسنجی جدید نشان میدهد که در دور دوم انتخابات، لولا در رقابت با فلاویو بولسونارو با ۴۸ درصد در مقابل ۴۳ درصد در صدر است.
دامنه اختلافات دو کشور تنها به تحولات داخلی برزیل محدود نمانده است. لولا طی ماههای اخیر بارها از سیاستهای ایالات متحده در قبال آمریکای لاتین، بهویژه کوبا و ونزوئلا، انتقاد کرده است.
وی در مراسم سالگرد حزب کارگران در فوریه (بهمن ۱۴۰۴) با اعلام همبستگی با مردم کوبا گفت: کشور ما با مردم کوبا اعلام همبستگی میکند؛ مردمی که قربانی فشارها و سیاستهای ویرانگر ایالات متحده هستند. وی همچنین درباره ونزوئلا تأکید کرد: باید با صدای بلند اعلام کنیم که مسئله ونزوئلا باید توسط مردم ونزوئلا حل شود، نه توسط ایالات متحده یا ترامپ.
تقابل اقتصادی
علاوه بر اختلافات سیاسی، منازعات اقتصادی نیز به یکی از محورهای اصلی تنش میان دو کشور تبدیل شده است. دولت ترامپ با اعمال تعرفه ۲۵ درصدی و تعرفه تکمیلی ۱۲.۵ درصدی بر بخشی از کالاهای صادراتی برزیل، نرخ تعرفه برخی اقلام را به ۳۷.۵ درصد افزایش داد.
در کنار اختلافات سیاسی، منازعات اقتصادی نیز به یکی از محورهای اصلی تنش میان دو کشور تبدیل شده است. دولت ترامپ با اعمال تعرفه ۲۵ درصدی و تعرفه تکمیلی ۱۲.۵ درصدی بر بخشی از کالاهای صادراتی برزیل، نرخ تعرفه برخی اقلام را به ۳۷.۵ درصد افزایش داد. لولا در واکنش به این اقدامات خصمانه واشنگتن تاکید کرد که به آمریکا امتیاز نخواهد داد و به دفاع از حاکمیت اقتصادی و سیاسی خود ادامه خواهد داد.
در همین حال، نتایج یک نظرسنجی نشان میدهد که ۴۵.۴ درصد از شهروندان برزیل، خانواده «ژائیر بولسونارو» رئیسجمهور پیشین این کشور را مسئول تعرفههای ۲۵ درصدی اعمالشده از سوی آمریکا بر کالاهای صادراتی برزیل میدانند.
گروه کور تعارضات
مجموعه این تحولات نشان میدهد روابط واشنگتن و برازیلیا در آستانه انتخابات ریاستجمهوری برزیل وارد یکی از پرتنشترین مقاطع خود در سالهای اخیر شده است؛ دورهای که در آن اختلافات دیپلماتیک، منازعات تجاری و رقابتهای سیاسی بیش از هر زمان دیگری در هم تنیدهاند. با این همه، اعلام آمادگی واشنگتن برای بازنگری در تصمیم لغو روادید سفیر برزیل در صورت رفع اختلافات، حاکی از آن است که کانالهای دیپلماتیک میان دو کشور همچنان گشوده است و امکان مهار تنشها از مسیر گفتوگو، هرچند دشوار، همچنان وجود دارد.
الگوی تاریخی مداخله و سلطه جویی آمریکا در منطقه
ناظران بین المللی در این زمینه می گویند: واشنگتن همواره منطقه آمریکای لاتین را حیات خلوت خود دانسته و تعارضات و مداخلات گسترده ای در این منطقه در ادوار مختلف داشته است. این سابقه نشان می دهد که تنش های کنونی میان لولا و ترامپ تنها یک اختلاف دو جانبه نیست بلکه ادامه یک الگوی تاریخی از مداخله و سلطه جویی آمریکا در این منطقه است که همواره با مقاومت کشورهای مستقل منطقه همراه شده است.