به گزارش خبرنگار ایرنا، پیاده روها در هر شهر شریان های اصلی حیات اجتماعی و نماد عدالت در توزیع فضاهای شهری هستند اما در بسیاری از مناطق خرم آباد از جمله کوچه های آراسته، محدوده کیو و بلوار ولیعصر با مانعی به نام "پله" گره خورده و پیاده راه را از مسیری هموار برای همگان به مسیری پلکانی و دشوار تبدیل کرده اند.
سوال اینجاست چرا هنوز باید شاهد طراحی هایی باشیم که بخشی از جامعه یعنی معلولان، جانبازان و سالمندان را از حق طبیعی جابجایی در شهر محروم می کند؟ آیا توپوگرافی و شیب تند زمین بهانه ای کافی برای نادیده گرفتن اصول طراحی فراگیر است یا اینکه دست های پنهان و قانون شکنی شهروندان، طراحی های سلیقه ای این پله های مزاحم را بر سیمای شهر تحمیل کرده اند؟
پله سازی در پیاده رو ساده ترین و البته بدترین راه حل برای مقابله با اختلاف سطح است و در حالی که مهندسی مدرن شهری راهکارهای جایگزین مانند رمپ های استاندارد و اصلاح تراز معابر را پیشنهاد می دهد اما در برخی نقاط خرم آباد شاهد هستیم که حتی در زمین هایی با شیب ملایم نیز مالکان برای تامین پارکینگ یا طبقات زیرزمین، پیاده رو را قربانی کرده و آن را به شکل پلکانی درآورده اند.
این قانون شکنی مربوط به دیروز و امروز نیست، بلکه دهه هاست در دل شهر جریان دارد و آنقدر زیاد شده که عادی است، شهری که برای ضعیف ترین اقشار خود مسیر هموار نداشته باشد عملا در حال راندن بخشی از شهروندان به انزوای شهری است و علاوه بر این، سیمای شهر در بالا و پایین های پیاده روها به شکل زننده ای به چشم می آید.
بدون تردید جراحی معابر برای حذف این غده های بتنی و سنگی امری ضروری بوده و باید ضوابط سخت گیرانه ای جایگزین رویه های غلط گذشته شود تا خرم آباد به شهری برای همه تبدیل شود.
از خستگی مفرط تا حبس خانگی
مشهدی علی پیرمرد ۸۰ ساله ای که ساکن یکی از کوچه های آراسته است در حالی که بر عصای چوبی اش تکیه زده به خبرنگار ایرنا می گوید: هر بار که می خواهم برای خرید نان یا رفتن به مسجد از خانه خارج شوم لرزه بر اندامم می افتد، پیاده روی کوچه ما شبیه نردبان است و برای منی که زانو درد دارم هر پله حکم یک کوه را دارد و گاهی مجبور می شوم از کنار خیابان و مسیر ماشین رو حرکت کنم که آن هم خطر تصادف دارد.
فاطمه بانوی جوانی که با کالسکه فرزندش در محدوده ولیعصر در حال تردد است نیز با کلافگی می گوید: اینجا پیاده رو عملا بی معنی است و هر چند متر باید کالسکه را بلند کنم و از پله ها بالا یا پایین ببرم.
وی ادامه می دهد: شهری که برای یک مادر و کودک پیاده راه مناسب ندارد چطور می خواهد رفاه را برای نسل های آینده ارمغان داشته باشد؟
آقا رضا هم که از برادر جانبازش نگهداری می کند صحبت های تندی دارد و می گوید: برادر من سال ها برای این خاک جنگیده اما حالا در شهر خودش نمی تواند با صندلی چرخدار (ویلچر) صد متر در پیاده رو حرکت کند.
وی ادامه می دهد: پله های غیراصولی که جلوی خانه ها و مغازه ها ساخته شده اند مانند دیواری بلند مانع حرکت معلولان و جانبازان است و عملا در خانه زندانی شده اند.
پیاده روی «لوکس» در قانون
آرش آزادبخت کارشناس فنی معاونت عمرانی شهرداری خرم آباد در گفتگو با ایرنا به تشریح وضعیت پیاده روهای این شهر و اقدامات نوین شهرداری برای بهسازی معابر پرداخت.
وی با اشاره به لزوم رعایت استانداردهای جهانی در طراحی شهری از حذف پله های غیراصولی و جایگزینی آن ها با رمپ های استاندارد خبر داد.
وی با اشاره به ساختار جغرافیایی منحصر به فرد خرم آباد گفت: خرم آباد شهری طولی با میانگین عرض ۲ کیلومتر و طول ۱۸ کیلومتر است و این وضعیت در کنار توپوگرافی شدید باعث شده در بسیاری از نقاط معابر با شیب های تند مواجه باشیم.
وی ادامه داد: طبق ضوابط، حداکثر شیب مجاز در معابر کوچه ها باید ۱۵ درصد و برای رمپ ساختمان ها بین ۱۵ تا ۱۷ درصد باشد اما در خرم آباد گاهی با شیب هایی بسیار فراتر از این ارقام روبرو هستیم.
آزادبخت با اشاره به آیین نامه طراحی معابر شهری مصوب سال ۹۹ افزود: در این آیین نامه که بسیار روان و ساده تدوین شده تاکید بر این است که پیاده روها باید به گونه ای طراحی شوند که شهروندان برای پیاده روی رغبت پیدا کنند.
وی افزود: در واقع واژه «لوکس» برای پیاده روها به کار رفته که به معنای مسیری زیبا، هم سطح و بدون مانع است.
آزادبخت تصریح کرد: پیاده رو باید از سواره رو تبعیت کند و اگر شیب مسیر تا ۸ درصد باشد نباید هیچ پله ای ایجاد شود و پله ها تنها در نقاطی که شیب از ۸ درصد فراتر می رود مانند برخی نقاط تند در مسیر هنرستان ولیعصر آن هم به صورت اصولی و همراه با رمپ مجاز هستند.
وی در خصوص پروژه های در حال اجرا گفت: ما اصلاحات را از خودمان شروع کرده ایم و در پروژه های اخیر از جمله پیاده روسازی خیابان علوی، حدفاصل میدان شقایق تا پل حاجی، سبزه میدان، چهارراه فرهنگ و محدوده خیابان صاحب الزمان (عج) تمامی پله های غیراصولی حذف و ضوابط جدید جایگزین شده اند.
وی عنوان کرد: پیاده رو نباید با تراز ساختمان ها تنظیم شود بلکه از شیب استاندارد سواره رو تبعیت کند.
وی به نقش نظارتی مردم اشاره کرد و گفت: واحد مناسب سازی در شهرداری فعال است و اگر ملکی ضوابط را رعایت نکند شهرداری می تواند پایان کار آن را متوقف کند همچنین سامانه ۱۳۷ شهرداری خرم آباد اکنون به صورت هوشمند و الکترونیک عمل می کند و هیچ درخواستی بدون پاسخ نمی ماند چرا که سیستم برای بستن هر پرونده از کارشناس مربوطه عکس و مستندات اجرایی می خواهد.
وی افزود: شهروندان می توانند هرگونه مشکل در معابر را گزارش کنند تا در کمترین زمان ممکن بررسی و اصلاح شود.
ضعف طراحی و فشار مالکان، عامل اصلی پلکانی شدن معابر
داریوش بارانی بیرانوند شهردار خرم آباد نیز در پاسخ به گلایه شهروندان درباره پلکانی بودن معابر به خبرنگار ایرنا گفت: بستر و مورفولوژی شهر خرم آباد به گونه ای است که این شهر به جز محدوده جنوبی شامل گلدشت شرقی و غربی، در یک دره و شرایطی ناهموار قرار گرفته و همین ویژگی طبیعی یکی از مهم ترین دلایل ایجاد اختلاف سطح و پلکانی شدن برخی معابر است.
وی افزود: البته این موضوع تنها به شرایط فیزیکی شهر محدود نمی شود و ضعف در حوزه طراحی نیز در شکل گیری این وضعیت نقش دارد.
بارانی بیرانوند عنوان کرد: شیب معابر را می توان با رعایت اصول مهندسی و طراحی صحیح به گونه ای مدیریت کرد که کمترین عارضه برای پیاده روها ایجاد شود.
شهردار خرم آباد با اشاره به تجربه محلات قدیمی شهر گفت: در محله های قدیمی خرم آباد که گذشته شکل گرفته اند تعداد پیاده روهای پلکانی بسیار کمتر است اما این مشکل با توسعه ساخت و سازهای جدید بیشتر مشاهده می شود که یکی از دلایل آن تلاش برای احداث طبقات زیرزمین به منظور تامین پارکینگ و بی توجهی برخی طراحان به شرایط طبیعی زمین است.
بارانی بیرانوند ادامه داد: شهرداری خرم آباد این موارد را در فرآیند کنترل نقشه های ساختمانی و از طریق واحد مناسب سازی در مراحل صدور پایان کار و جلوگیری از تخلفات ساختمانی پیگیری می کند و حتی برخی املاک به دلیل ضرورت اصلاح وضعیت معابر و مناسب سازی در فهرست ویژه حوزه شهرسازی قرار گرفته اند.
وی با تاکید بر لزوم همکاری نظام مهندسی گفت: باید برای کاهش این ناهنجاری ها تعامل بیشتری میان شهرداری و سازمان نظام مهندسی ایجاد شود تا حساسیت نسبت به این موضوع در فرآیند طراحی ساختمان ها افزایش یابد.
وی افزود: برگزاری نشست های تخصصی برای مهندسان طراح با هدف تبیین ضرورت طراحی متناسب با توپوگرافی می تواند زمینه ساز کاهش معابر پلکانی شود.
شهردار خرم آباد همچنین تاکید کرد: هر جا که در معابر عمومی پیاده روها یا بستر آسفالت مشکلات حاد وجود داشته باشد و مالکان نیز برای رفع آن همکاری و تمایل داشته باشند شهرداری در چارچوب وظایف قانونی برای اصلاح شرایط و مناسب سازی معابر همکاری لازم را انجام خواهد داد.
پیش به سوی شهری بدون مانع
رفع مشکل پیاده روهای پلکانی در خرم آباد بیش از آنکه نیازمند بودجه های کلان باشد نیازمند تغییر در نگاه مهندسی و نظارت قاطع است.
غلبه بر توپوگرافی خشن با طراحی هوشمندانه ممکن است و خرم آباد زمانی به توسعه واقعی می رسد که در آن یک شهروند معلول یا یک سالمند بتواند بدون استرس و نیاز به کمک دیگران از خانه تا مقصد را در مسیری هموار طی کند.
اجرای آیین نامه طراحی معابر سال ۹۹، جدی گرفتن سامانه ۱۳۷ و برخورد بدون اغماض با تخلفات ساختمانی که پیاده رو را اشغال می کنند می تواند خرم آباد را از یک شهر مانع دار به یک شهر انسان محور تبدیل کند.
اکنون که شهرداری اصلاحات را از معابر اصلی آغاز کرده است انتظار می رود این نهضت به کوچه پس کوچه های آراسته و محلات مرتفع نیز سرایت کند تا عدالت شهری در تمام سطوح این دره کهن جاری شود که بی شک در این میان نقش قانون مداری شهروندان بسیار ضروری است تا به این باور برسند که پیاده رو جزیی از پیکر عمومی شهر است و در اختیار آنها نیست تا هر طور که مایل هستند در مهندسی آن دخالت کنند.