فاطمه تیزجنگ، نویسنده و فعال فرهنگی در یادداشتی نوشت: اربعین حسینی، صرفاً چهلمین روز شهادت سیدالشهدا(ع) نیست؛ اربعین، تداوم نهضتی است که بیش از سیزده قرن، الهام‌بخش آزادگان جهان در مبارزه با ظلم، دفاع از کرامت انسانی و ایستادگی در برابر استکبار بوده است. از همین رو، این اجتماع عظیم را نمی‌توان تنها یک آیین مذهبی دانست؛ اربعین، یک پدیده تمدنی، فرهنگی و اجتماعی است که هر سال میلیون‌ها انسان را با زبان مشترک ایمان، عدالت و آزادگی گرد هم می‌آورد.

خداوند متعال در قرآن کریم می‌فرماید: «وَلَا تَحْسَبَنَّ الَّذِينَ قُتِلُوا فِي سَبِيلِ اللَّهِ أَمْوَاتًا  بَلْ أَحْيَاءٌ عِندَ رَبِّهِمْ يُرْزَقُونَ» (آل‌عمران، ۱۶۹). این آیه، تنها بیانگر مقام شهید نیست، بلکه یادآور آن است که خون پاک شهید، حیات‌بخش وجدان ملت‌هاست و راه حق را در تاریخ زنده نگه می‌دارد.

اربعین امسال، اما رنگ دیگری دارد. ملت ایران، ماه‌های گذشته را با اندوهی عمیق سپری کرد. شهادت رهبر عزیزمان و جمعی از فرماندهان، دانشمندان، نیروهای نظامی، امدادگران و شهروندان غیرنظامی، از جمله زنان و کودکان، زخمی بر دل جامعه گذاشت که تا سال‌ها باقی خواهد ماند. در میان این داغ‌ها، یاد دانش‌آموزان مینابی که فرصت آموختن، رشد و ساختن آینده را از دست دادند، بیش از هر چیز وجدان جامعه را به تأمل وا می‌دارد. آنان تنها قربانیان یک جنگ نبودند؛ بلکه نماد مظلومیتی شدند که همواره وجدان‌های بیدار را به یاد کودکان کربلا می‌اندازد.

امام حسین(ع) برای کسب قدرت قیام نکرد؛ او برای احیای حقیقت، اصلاح جامعه و پاسداری از کرامت انسان قیام کرد. آن حضرت فرمود: «إِنِّي لَمْ أَخْرُجْ أَشِرًا وَلَا بَطِرًا... إِنَّمَا خَرَجْتُ لِطَلَبِ الْإِصْلَاحِ فِي أُمَّةِ جَدِّي.» این جمله، منشور جاودانه‌ای است که نشان می‌دهد فلسفه عاشورا، مسئولیت‌پذیری در برابر انحراف و ظلم است، نه سکوت و بی‌تفاوتی.

اربعین، تجلی همین پیام است. میلیون‌ها زائر که از ده‌ها کشور جهان به سوی کربلا حرکت می‌کنند، تنها برای سوگواری گرد هم نمی‌آیند؛ آنان با حضور خود اعلام می‌کنند که فرهنگ ایثار، خدمت، همبستگی و مقاومت، هنوز زنده است. این اجتماع، بدون تبلیغات تجاری، بدون اجبار و بدون ساختارهای رسمی، بزرگ‌ترین نمایش قدرت نرم جهان اسلام را رقم می‌زند؛ قدرتی که ریشه در ایمان مردم دارد.

امسال، هر گام در مسیر نجف تا کربلا، گویی یادآور نام همه شهیدانی است که در دفاع از عزت و امنیت این سرزمین جان خود را فدا کردند. اربعین امسال، فقط یادآور شهدای کربلا نیست؛ بلکه فرصتی است برای تجدید پیمان با همه کسانی که جان خود را در راه دفاع از میهن، استقلال و آرمان‌های اسلامی تقدیم کردند.

در دنیای امروز، جنگ‌ها تنها زیرساخت‌ها را ویران نمی‌کنند؛ بلکه اعتماد، امنیت روانی و آینده نسل‌ها را نیز هدف قرار می‌دهند. نخستین قربانیان هر جنگ، کودکان‌ هستند؛ کودکانی که باید در کلاس درس باشند، نه در سایه ترس و ناامنی. همین واقعیت، مسئولیت نخبگان، رسانه‌ها و اندیشمندان را دوچندان می‌کند تا صدای مظلومان را به گوش جهانیان برسانند و اجازه ندهند رنج انسان‌ها در هیاهوی رقابت‌های سیاسی فراموش شود.

زیارت اربعین، امام حسین(ع) را چنین معرفی می‌کند: «وَبَذَلَ مُهْجَتَهُ فِيكَ لِيَسْتَنْقِذَ عِبَادَكَ مِنَ الْجَهَالَةِ وَحَيْرَةِ الضَّلَالَةِ.» یعنی حسین(ع) جان خود را فدا کرد تا انسان‌ها را از جهل و گمراهی نجات دهد. این فراز، نشان می‌دهد که عاشورا، مدرسه آگاهی است؛ مدرسه‌ای که رسالت آن ساختن انسان مسئول، آزاده و ظلم‌ستیز است.

امروز نیز جهان بیش از هر زمان دیگری به این پیام نیاز دارد. جهانی که در آن کرامت انسان نباید قربانی منافع سیاسی، جنگ و خشونت شود. اربعین یادآور این حقیقت است که عدالت، صلح و امنیت پایدار، تنها زمانی محقق می‌شود که انسان، فارغ از قومیت، مذهب و ملیت، دارای کرامت ذاتی دانسته شود.

اربعین ۱۴۰۵، صرفاً یک مناسبت تقویمی نیست؛ تجلی پیوند خون شهدای کربلا با آرمان عدالت‌خواهی در روزگار ماست. این اربعین، از همه می‌خواهد که تنها راوی تاریخ نباشیم، بلکه مسئولانه در برابر حقیقت بایستیم؛ همان حقیقتی که امام حسین(ع) برای آن از جان خویش، خانواده و همه داشته‌های خود گذشت.

در روزگاری که جهان بیش از همیشه تشنه عدالت، حقیقت و انسانیت است، اربعین یادآور این پیام جاودانه است که راه امام حسین(ع)، راه عزت، آزادگی و دفاع از کرامت انسان است؛ راهی که نه در سال ۶۱ هجری پایان یافت و نه در مرزهای جغرافیایی محدود می‌شود، بلکه تا همیشه چراغ راه آزادگان جهان خواهد بود.