گروه جامعه ایرنا - این روزها، همزمان با آغاز موج اصلی سفرهای اربعین، صدها پزشک، پرستار، امدادگر، نجاتگر و داوطلب جمعیت هلالاحمر ایران در مراکز درمانی، درمانگاهها، موکبهای سلامت و پایگاههای امدادی عراق مستقر شدهاند، آنان تنها بخشی از شبکه گستردهای هستند که هر سال در یکی از بزرگترین تجمعهای انسانی جهان، مسئولیت حفظ سلامت میلیونها زائر را برعهده میگیرند.
اما اربعین تنها یکی از میدانهایی است که رنگ سرخ هلال در آن معنا پیدا میکند. مأموریت امدادگران هلالاحمر، تقویم نمیشناسد؛ از زلزله و سیل گرفته تا جنگ، از کولاک و برف تا گرمای طاقتفرسای تابستان، از سوانح جادهای تا حوادث صنعتی و کوهستان، آنان همواره نخستین گروههایی هستند که به دل حادثه میزنند و آخرین کسانی که محل حادثه را ترک میکنند.
شاید همین ویژگی، امدادگری را از بسیاری مشاغل دیگر متمایز میکند. در شرایطی که غریزه انسان او را به دور شدن از خطر فرا میخواند، امدادگر مسیر عکس را انتخاب میکند؛ به قلب آتش، زیر آوار، میان سیلاب یا در مسیر بمباران میرود تا جان انسانی را نجات دهد؛ حتی اگر این تصمیم، جان خودش را نیز در معرض خطر قرار دهد.
در جریان تجاوز رژیم صهیونیستی و آمریکا طی دو جنگ ۱۲ روزه و ۴۰ روزه و حملات به مناطق مسکونی، این واقعیت بار دیگر آشکار شد. هنوز صدای انفجارها خاموش نشده بود که تیمهای امداد و نجات هلالاحمر در محل حادثه حاضر شدند؛ آواربرداری کردند، مصدومان را از زیر آوار بیرون کشیدند، عملیات جستوجو را ادامه دادند و در بسیاری از موارد، همزمان با احتمال حملات مجدد، امدادرسانی را متوقف نکردند. این حضور، تنها انجام یک وظیفه سازمانی نبود؛ جلوهای از تعهدی بود که امدادگران برای حفاظت از جان انسانها پذیرفتهاند.
البته روایت فداکاری امدادگران هلالاحمر به روزهای جنگ محدود نمیشود. در زلزله بم، رودبار، کرمانشاه و خوی، در سیلابهای گلستان، لرستان، خوزستان و سیستان و بلوچستان، در حادثه متروپل آبادان، آتشسوزی پلاسکو، سقوط بهمن، گرفتارشدگان در ارتفاعات و دهها حادثه دیگر، همین لباسهای سرخ و سفید نخستین نشانه امید برای خانوادههایی بودند که چشم انتظار نجات عزیزانشان بودند.
امدادگری، تنها حضور در محل حادثه نیست؛ ساعتها آموزش، تمرین، آمادگی جسمانی و روانی و تجربههای تلخ و شیرین، پشت هر عملیات موفق قرار دارد. امدادگری یعنی تصمیمگیری در چند ثانیه، در شرایطی که هر لحظه تأخیر میتواند سرنوشت یک انسان را تغییر دهد. گاهی یک بانداژ ساده، گاهی احیای قلبی-ریوی، گاهی انتقال سریع مصدوم و گاهی تنها یک جمله آرامبخش، میتواند امید را به فرد آسیبدیده بازگرداند.
در این میان، بخش بزرگی از نیروهای هلالاحمر را داوطلبانی تشکیل میدهند که بدون چشمداشت مالی، تنها با انگیزه خدمت به همنوع، آموزش دیده و در عملیاتها حضور می یابند. آنان در کنار نیروهای تخصصی، شبکهای انسانی را شکل دادهاند که در هر بحران، سرمایه اصلی جمعیت هلالاحمر به شمار میرود.
امروز نیز در عراق، این شبکه انسانی در حال خدمترسانی است. درمانگاهها، مراکز درمانی، پایگاههای امداد و آمبولانسهای هلالاحمر، شبانهروز آماده ارائه خدمات به زائران هستند. بخشی از خدمات به درمان سرپایی اختصاص دارد، بخشی به انتقال بیماران و بخشی دیگر به مراقبت از زائرانی که بر اثر گرمازدگی، بیماریهای گوارشی یا مشکلات قلبی و تنفسی نیازمند خدمات فوری هستند. در چنین شرایطی، سرعت عمل امدادگران، گاه فاصله میان یک حادثه تلخ و بازگشت دوباره سلامت است.
امدادرسانی به وقت نبرد ۱۲ روزه
جنگ ۱۲ روزه، یکی از تلخترین آزمونهای هلالاحمر در سالهای اخیر بود؛ امدادگرانی که همزمان با ادامه حملات، عملیات جستوجو، آواربرداری، انتقال مصدومان و امدادرسانی را در مناطق هدف دنبال کردند. این مأموریتها در شرایطی انجام شد که مراکز امدادی و درمانی نیز از حملات در امان نماندند.
براساس اعلام رئیس جمعیت هلالاحمر، در جریان این جنگ پنج امدادگر هلالاحمر حین انجام مأموریت به شهادت رسیدند و دو امدادگر دیگر نیز در دوکوهه جان خود را از دست دادند. همچنین ۲۱ نفر از کادر درمان کشور به شهادت رسیدند.
در این حملات، ۲۱ مرکز درمانی و بیمارستانی نیز هدف قرار گرفت و حتی ساختمان مرکزی جمعیت هلالاحمر و بالگرد امدادی این جمعیت نیز از آسیبهای جنگ مصون نماندند؛ رخدادهایی که نشان داد امدادگران، خود نیز در کنار مردم، هدف مستقیم آتش جنگ قرار گرفتند.
اربعین۱۴۰۴؛ از میدان جنگ تا مسیر اربعین
در شرایطی که هنوز داغ شهادت امدادگران هلالاحمر و جانباختن غیرنظامیان بیدفاع بر دل نیروهای امدادی سنگینی میکرد، امدادگران این جمعیت بار دیگر لباس خدمت بر تن کردند و راهی مأموریتی دیگر شدند؛ اینبار برای میزبانی سلامت زائران اربعین حسینی.
اربعین هر سال یکی از گستردهترین عملیاتهای سلامت هلالاحمر در خارج از مرزهاست؛ مأموریتی که در آن هزاران نیروی پزشکی، درمانی، امدادی و داوطلب برای خدمترسانی به میلیونها زائر در عراق مستقر میشوند.
در اربعین ۱۴۰۴، مرکز پزشکی حج و زیارت جمعیت هلالاحمر با استقرار موکبهای درمانی، بیمارستانهای صحرایی و مراکز درمانی، خدمات گستردهای به زائران ایرانی و دیگر ملیتها ارائه کرد، براساس اعلام رئیس این مرکز، از ابتدای عملیات اربعین، بیش از ۴ میلیون و ۴۰۰ هزار خدمت سلامتمحور به زائران ارائه شد که بیش از یک میلیون و ۲۰۰ هزار مورد آن مربوط به ویزیت پزشکان عمومی و متخصص بود.
در این عملیات، ۱۸۵ موکب درمانی، چندین بیمارستان صحرایی و مراکز درمانی ثابت از جمله بیمارستان امام علی(ع) نجف اشرف در خدمت زائران بودند و خدماتی همچون درمان سرپایی، مراقبتهای پزشکی، خدمات دارویی و اعمال جراحی مورد نیاز به زائران ارائه شد.
این حضور، روایت دیگری از مأموریت هلالاحمر است؛ جمعیتی که از زیر آوار جنگ و میدانهای حادثه تا مسیرهای پیادهروی اربعین، همواره در کنار انسانها حضور دارد و خدمترسانی را فارغ از زمان و مکان، ادامه میدهد.
جنگ تحمیلی دوم؛ روایت امداد در میانه آتش
جنگ تحمیلی دوم که ۹ اسفند به مردم و ایران تحمیل شد، آزمونی دیگر برای امدادگران هلالاحمر بود؛ نیروهایی که از نخستین ساعات آغاز حملات، در آمادهباش کامل قرار گرفتند و پیش از آنکه دود انفجارها فرو بنشیند، عملیات جستوجو، آواربرداری، انتقال مصدومان و امدادرسانی را آغاز کردند.
در عملیات سنگین جنگ تحمیلی دوم، بیش از ۱۱۰ هزار نیروی عملیاتی در حالت آمادهباش قرار گرفتند، ۷ هزار و ۹۸۶ تیم عملیاتی سازماندهی شد و در مجموع ۲۸ هزار امدادگر در مأموریتهای میدانی مشارکت کردند که حاصل آن، ثبت ۶ هزار و ۳ عملیات امدادی در نقاط مختلف کشور بود.
براساس اعلام رئیس جمعیت هلالاحمر، این عملیاتها به نجات ۷ هزار و ۲۱۵ نفر از زیر آوار، انتقال ۷ هزار و ۱۴۴ مصدوم به مراکز درمانی و ارائه خدمات درمان سرپایی به بیش از ۱۰ هزار و ۳۸۰ نفر در محل حادثه منجر شد. همچنین تیمهای آنست (سگهای جستوجو و نجات) یکهزار و ۷۱۱ عملیات موفق را به انجام رساندند.
بهای این امدادرسانی نیز سنگین بود؛ ۹ امدادگر هلالاحمر در جریان مأموریتها به شهادت رسیدند و یک خانواده هشت نفره از داوطلبان این جمعیت نیز جان خود را در راه خدمت به هموطنان از دست دادند؛ فداکاریهایی که بار دیگر نشان داد امدادگران، حتی در سختترین شرایط نیز میدان خدمت را ترک نمیکنند.
از روزهای جنگ تا خدمت در سرزمین وحی
چند هفته پس از پایان جنگ تحمیلی دوم، در حالی که هنوز فضای کشور تحت تأثیر روزهای سخت نبرد و شهادت جمعی از هموطنان و نیروهای امدادی قرار داشت، کادر درمان هلالاحمر مأموریتی دیگر را دنبال کردند؛ حضور در عملیات حج و خدمترسانی به زائران ایرانی در سرزمین وحی.
عملیات حج هر سال یکی از مهمترین مأموریتهای برونمرزی مرکز پزشکی حج و زیارت جمعیت هلالاحمر است، مأموریتی که با حضور پزشکان، پرستاران، نیروهای درمانی و پشتیبانی، با هدف حفظ سلامت زائران ایرانی انجام میشود.
در حج ۱۴۰۵، مراکز درمانی هلالاحمر در مکه و مدینه فعال بودند و براساس اعلام معاون مرکز پزشکی حج و زیارت، تا عصر ۱۵ خردادماه نزدیک به ۱۸۸ هزار خدمت سلامت محور به زائران ایرانی ارائه شد. از این میزان، حدود ۷۰ هزار مورد مربوط به ویزیت پزشک عمومی، ۲۰ هزار مورد ویزیت تخصصی، ۲۶ هزار مورد خدمات پرستاری و بیش از ۷۲ هزار خدمت دارویی بوده است.
خدمات هلالاحمر در حج تنها به درمان بیماریها محدود نمیشود و مجموعهای از اقدامات پیشگیرانه، مراقبتی، دارویی و پیگیری وضعیت سلامت زائران را شامل میشود. در این عملیات، پنج درمانگاه فعال در مکه مکرمه و یک پلیکلینیک تخصصی تا آخرین روز حضور زائران ایرانی به فعالیت خود ادامه دادند.
حضور کادر درمان هلالاحمر در حج، ادامه همان مسیر خدمترسانی است؛ نیروهایی که گاه از میدانهای بحران و جنگ، بدون فاصله راهی مأموریتهای بشردوستانه میشوند تا در هر شرایطی، سلامت و جان انسانها را در اولویت قرار دهند.
هلالاحمر در آیین تشییع؛ خدمت در کنار سوگواران
پس از روزهای پرکار عملیات حج و تنها چند هفته پس از آن، نیروهای هلالاحمر بار دیگر در مأموریتی گسترده حاضر شدند؛ اینبار برای ارائه خدمات امدادی، درمانی و حمایتی به شرکتکنندگان در مراسم تشییع پیکر رهبر شهید.
در این مراسم، تیمهای امدادی و درمانی هلالاحمر با استقرار در مسیرهای برگزاری مراسم، آماده خدمترسانی به عزاداران بودند. براساس اعلام سخنگوی جمعیت هلالاحمر، تا ساعت ۱۰ صبح روز ۱۶ تیرماه، در مجموع ۱۰۳ هزار و ۷۵ خدمت امدادی، درمانی و حمایتی به ۵۴ هزار و ۱۳۹ نفر از شرکتکنندگان ارائه شد.
بیشترین مراجعات ثبتشده مربوط به مشکلات ناشی از افت یا افزایش فشار خون و سردرد بود؛ بهگونهای که ۲ هزار و ۱۰ مورد مراجعه مرتبط با فشار خون و یکهزار و ۲۳۸ مورد به دلیل سردرد ثبت شد، همچنین پایش علائم حیاتی با ۲ هزار و ۵۵ مورد و ارائه داروهای بدون نسخه با یکهزار و ۹۲۷ مورد از پرتکرارترین خدمات درمانی ارائه شده بود.
علاوه بر خدمات درمانی و امدادی، تیمهای هلالاحمر خدمات حمایتی و اسکان را نیز به عزاداران ارائه کردند؛ حضوری که بار دیگر نشان داد مأموریت این جمعیت، محدود به بحرانها و حوادث نیست و در تمامی اجتماعات بزرگ مردمی، در کنار مردم حضور دارد.
حضور هلالاحمر ایران در خارج از مرزها نیز تنها به اربعین محدود نمیشود. عملیات حج، امدادرسانی در حوادث بینالمللی و مشارکت در مأموریتهای بشردوستانه، نشان میدهد که مفهوم خدمت برای امدادگران ایرانی، مرز جغرافیایی نمیشناسد. آنچه اهمیت دارد، حفظ جان انسانهاست؛ اصلی که در نهضت جهانی صلیب سرخ و هلالاحمر نیز بر آن تأکید شده است.
اربعین؛ تداوم خدمت در بزرگترین اجتماع انسانی
پس از ماهها حضور در میدانهای مختلف امدادی، نیروهای هلالاحمر بار دیگر در مأموریتی گسترده برای خدمت به زائران اربعین حاضر شدند؛ عملیاتی که هنوز ادامه دارد و شبکه سلامت کشور در مرزها و مسیرهای تردد زائران در آمادهباش است.
از آغاز پوشش مراسم اربعین ۱۴۰۵ تاکنون، بیش از ۹۷۴ هزار و ۴۶۹ خدمت سلامت به زائران ارائه شده است. در این مدت ۴۸ هزار و ۳۹۱ بیمار و مصدوم توسط نیروهای اورژانس پیشبیمارستانی ویزیت شدند که ۹ هزار و ۹۹۵ نفر به مراکز درمانی منتقل و بیش از ۳۸ هزار نفر در محل درمان شدند.
با توجه به گرمای هوا، بیش از ۱۳ هزار زائر خدمات مرتبط با گرمازدگی دریافت کردند. همچنین در مراکز درمانی، بیش از ۲۲ هزار مراجعه ثبت شد که بخشی از آن به درمان سرپایی، بستری، انجام عمل جراحی و انتقال بیماران اختصاص یافت.
این مأموریت، ادامه مسیر خدمت هلالاحمر در ماههای اخیر است؛ از امدادرسانی در بحرانها و جنگ تا حضور در حج، مراسمهای بزرگ مردمی و اکنون اربعین، با هدف حفظ سلامت و آرامش مردم.
رنگ سرخ هلال؛ روایت یک سال خدمت بیوقفه
شاید کمتر کسی به این موضوع فکر کند که امدادگران نیز خانواده دارند؛ فرزندانی که چشمانتظار بازگشت پدر یا مادر خود هستند، همسرانی که هر مأموریت را با نگرانی دنبال میکنند و والدینی که میدانند عزیزشان هر بار برای نجات جان دیگران، قدم به دل خطر میگذارد. با این حال، هنگامی که حادثهای رخ میدهد، امدادگران پیش از هر چیز خود را مسئول حفظ جان انسانها میدانند.
در یک سال گذشته، نیروهای هلالاحمر از میدانهای مختلفی عبور کردند؛ از امدادرسانی در حوادث جنگی و حضور در مناطق آسیبدیده، تا عملیات اطفای حریق، امدادرسانی در سیلاب و زلزله، نجات گرفتارشدگان در کوهستان و سواحل و خدمترسانی در رویدادهای بزرگ مردمی همچون حج و اربعین. زنجیرهای از مأموریتهای سخت و فرسایشی که بدون توقف، بخشی از زندگی روزمره امدادگران را تشکیل داده است.
جامعه معمولاً قهرمانان را در قاب دوربینها یا لحظههای افتخار میبیند، اما بسیاری از قهرمانان هلالاحمر در سکوت کار میکنند؛ بیآنکه انتظار تشویق داشته باشند. پاداش آنان، نجات انسانی از زیر آوار، بازگشت آرامش به یک خانواده داغدار یا لبخند زائری است که پس از دریافت خدمات درمانی، دوباره مسیر خود را ادامه میدهد.
شاید بتوان مأموریت امدادگران هلالاحمر را در یک جمله خلاصه کرد؛ آنان در سختترین لحظههای زندگی انسانها حاضر میشوند، بدون آنکه از ملیت، مذهب یا زبان فرد آسیبدیده بپرسند. همین ویژگی است که رنگ سرخ هلال را به نماد امید تبدیل کرده است؛ نمادی که از آوار جنگ تا مسیرهای اربعین، از سیلاب و زلزله تا جادهها و سواحل، همواره پیامآور زندگی بوده است.