شفاآنلاین »سلامت» بیمارستان برای بسیاری از مردم آخرین پناهگاه در زمان بیماری، حادثه و بحران است. جایی که امنیت، آرامش و امکان درمان در آن وجود دارد. اما اگر خود این پناهگاه در برابر حوادث آسیب‌پذیر باشد چه می شود؟ اگر دیوارهای فرسوده، تأسیسات قدیمی، سیستم‌های تهویه ناکارآمد و تجهیزات ازکارافتاده، سلامت بیماران را به خطر بیندازند، نشانه این است که با بحرانی پنهان در زیرساخت‌های نظام سلامت روبه‌رو هستیم  و دیگر مسئله تنها کمبود تخت یا تجهیزات نیست.

 به گزارش شفاآنلاین سال‌هاست کارشناسان نسبت به فرسودگی بخش قابل توجهی از بیمارستان‌های کشور هشدار می‌دهند. بیمارستان‌هایی که برخی از آنها بیش از سه تا پنج دهه عمر دارند و در شرایطی به فعالیت ادامه می‌دهند که استانداردهای ایمنی و درمانی در جهان به سرعت در حال تغییر است. فرسودگی بیمارستان‌ها تنها به ظاهر ساختمان‌ها محدود نمی‌شود. در بسیاری از مراکز درمانی قدیمی، شبکه برق، سیستم‌های تهویه، لوله‌کشی آب و فاضلاب، آسانسورها، اتاق‌های عمل و حتی سازه اصلی ساختمان با مشکلات جدی مواجه است. این وضعیت نه تنها کیفیت ارائه خدمات درمانی را کاهش می‌دهد، بلکه در شرایط بحرانی می‌تواند جان بیماران و کادر درمان را نیز تهدید کند.زلزله، آتش‌سوزی و حوادث طبیعی در کشوری مانند ایران که روی کمربند زلزله قرار دارد، اهمیت مقاوم‌سازی بیمارستان‌ها را دوچندان می‌کند. تجربه حوادث مختلف در سال‌های گذشته نشان داده است که مراکز درمانی باید پس از وقوع بحران، نخستین مراکزی باشند که به ارائه خدمات ادامه می‌دهند. اگر خود بیمارستان آسیب ببیند، عملاً بخشی از توان امدادی کشور از بین خواهد رفت.

۵۰ هزار تخت نیازمند نوسازی
یدالله سهرابی، عضو شورای عالی نظام پزشکی، در گفت و گو با مهر در تشریح وضعیت موجود اعلام کرده است: حدود ۵۰ هزار تخت بیمارستانی کشور نیازمند نوسازی یا جایگزینی هستند. به گفته او، برخی ارزیابی‌های فنی حتی اعداد بالاتری را نیز نشان می‌دهند که بیانگر عمق فرسودگی زیرساخت‌های درمانی است.سهرابی تأکید می‌کند که در هنگام وقوع حوادثی مانند زلزله، بیمارستان‌ها باید مأمن امن بیماران و مراجعه‌کنندگان باشند و به همین دلیل توجه به وضعیت ایمنی این مراکز از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است.هرچند درباره میزان اعتبار مورد نیاز برای نوسازی بیمارستان‌ها ارقام متفاوتی مطرح شده، اما برآوردها نشان می‌دهد اجرای این پروژه به ده‌ها هزار میلیارد تومان سرمایه‌گذاری نیاز دارد. با این حال، کارشناسان معتقدند هزینه نکردن در این بخش می‌تواند خسارت‌های بسیار بیشتری را در آینده به کشور تحمیل کند.
شاید در نگاه نخست تصور شود که نوسازی بیمارستان‌ها تنها به زیباسازی ساختمان‌ها مربوط می‌شود، اما واقعیت چیز دیگری است. کیفیت فضاهای درمانی ارتباط مستقیمی با سلامت بیماران دارد.سیستم‌های تهویه قدیمی و غیراستاندارد می‌توانند زمینه گسترش عفونت‌های بیمارستانی را فراهم کنند. فرسودگی شبکه آب و فاضلاب نیز خطر آلودگی و انتقال بیماری را افزایش می‌دهد. در مقابل، نوسازی این بخش‌ها می‌تواند نقش مهمی در کنترل عفونت‌ها و ارتقای ایمنی بیماران داشته باشد.از سوی دیگر، طراحی استاندارد فضاهای درمانی باعث کاهش خطاهای پزشکی می‌شود. در بیمارستان‌های مدرن، مسیرهای دسترسی، اتاق‌های عمل، بخش‌های اورژانس و واحدهای مراقبت ویژه بر اساس استانداردهای مشخص طراحی می‌شوند تا سرعت و دقت ارائه خدمات افزایش یابد. این مسئله در شرایط اورژانسی می‌تواند به معنای نجات جان بیماران باشد.

کادر درمان نیز قربانی فرسودگی است
وقتی از نوسازی بیمارستان‌ها سخن گفته می‌شود، معمولاً توجه‌ها به بیماران معطوف است، اما نباید فراموش کرد که پزشکان، پرستاران و سایر کارکنان درمانی نیز ساعت‌های طولانی از عمر خود را در این محیط‌ها سپری می‌کنند.محیط‌های فرسوده، کمبود امکانات، خرابی مکرر تجهیزات و مشکلات زیرساختی از جمله عواملی هستند که فشار کاری و فرسودگی شغلی کادر درمان را افزایش می‌دهند. در مقابل، بیمارستان‌های نوسازی‌شده می‌توانند محیطی ایمن‌تر و کارآمدتر برای فعالیت کارکنان فراهم کنند و در نهایت کیفیت خدمات درمانی را نیز ارتقا دهند.یکی از مهم‌ترین چالش‌های مطرح‌شده درباره بازسازی بیمارستان‌ها، هزینه بالای اجرای این پروژه‌هاست. اما اقتصاددانان حوزه سلامت معتقدند نگاه به این موضوع نباید صرفاً هزینه‌ای باشد.سهرابی نیز بر همین نکته تأکید دارد و می‌گوید: نوسازی بیمارستان‌ها یک سرمایه‌گذاری بلندمدت است. بیمارستان‌های فرسوده سالانه هزینه‌های زیادی برای تعمیرات و نگهداری مصرف می‌کنند. خرابی مکرر تأسیسات، مصرف بالای انرژی و نیاز به تعمیر تجهیزات، بخش قابل توجهی از منابع مالی مراکز درمانی را هدر می‌دهد.در مقابل، استفاده از فناوری‌های نوین، سیستم‌های هوشمند و عایق‌بندی مناسب می‌تواند مصرف برق، آب و گاز را بین ۲۰ تا ۴۰ درصد کاهش دهد. این صرفه‌جویی در بلندمدت بخشی از هزینه‌های نوسازی را جبران خواهد کرد.
یکی از پیامدهای کمتر دیده‌شده نوسازی بیمارستان‌ها، کاهش هزینه‌های درمانی مردم است. وقتی تجهیزات و زیرساخت‌های بیمارستانی دچار نقص و خرابی می‌شوند، بیماران ناچار به مراجعه به مراکز دیگر یا انجام مجدد برخی خدمات تشخیصی و درمانی خواهند شد. این مسئله هزینه‌های مستقیم و غیرمستقیم درمان را افزایش می‌دهد.واقعیت این است که نوسازی بیمارستان‌ها تنها به معنای ساخت ساختمان‌های جدید نیست. این فرآیند باید شامل به‌روزرسانی تجهیزات، ارتقای فناوری‌های درمانی، اصلاح نظام بهره‌برداری، افزایش بهره‌وری انرژی و رعایت استانداردهای نوین سلامت باشد.اگرچه اجرای چنین طرحی نیازمند منابع مالی قابل توجه است، اما منافع آن در قالب کاهش مرگ‌ومیر ناشی از حوادث، ارتقای کیفیت خدمات درمانی، کاهش هزینه‌های نگهداری، افزایش بهره‌وری و بهبود سلامت عمومی جامعه به کشور بازخواهد گشت.امروز بیمارستان‌های فرسوده تنها یک مسئله ساختمانی نیستند؛ آنها نمادی از چالشی هستند که مستقیماً با جان انسان‌ها ارتباط دارد. هر تخت بیمارستانی که نوسازی می‌شود، تنها یک سازه جدید نیست، بلکه فرصتی برای ارائه خدمات ایمن‌تر، درمان مؤثرتر و حفظ سلامت شهروندان است. از همین رو، بازسازی زیرساخت‌های درمانی را باید نه یک انتخاب، بلکه ضرورتی ملی برای آینده نظام سلامت کشور دانست.