به گزارش خبرنگار ایرنا، در جهان امروز نگرش به سلامت از درمان بیماری به سمت پیشگیری تغییر یافته است، سیستم های بهداشتی برای دستیابی به سلامت همگانی نیازمند ساختاری هستند که نه تنها بر درمان‌های تخصصی، بلکه بر مدیریت جامع سلامت فرد و خانواده تمرکز داشته باشند. در این میان دو رکن اصلی یعنی پزشک خانواده و نظام ارجاع، ستون‌های اصلی یک سیستم سلامت کارآمد و پایدار محسوب می‌شوند.

پزشک خانواده تنها یک درمان گر نیست، بلکه مدیریت‌کننده سلامت برای یک واحد اجتماعی خانواده به شمار می رود، برخلاف متخصصان که بر یک عضو یا یک بیماری خاص تمرکز دارند، پزشک خانواده فرد را در رفتار اجتماعی، روانی و محیطی او می‌بیند،‌ این نگاه باعث می‌شود ریشه‌های بیماری (مانند استرس شغلی یا تغذیه نامناسب) شناسایی و کنترل شوند.

تداوم مراقبت برخلاف مدل‌های سنتی که بیمار در هر مراجعه با پزشک جدیدی روبرو می‌شود، پزشک خانواده پیوند مستمری با بیمار برقرار می‌کند و این آشنایی باعث افزایش اعتماد، دقت در تشخیص و بهبود همکاری بیمار در مسیر درمان می‌شود.

تمرکز اصلی پزشک خانواده بر سطح اول مراقبت‌هاست، با اجرای برنامه‌های واکسیناسیون، غربالگری‌های دوره‌ای و آموزش سبک زندگی، هزینه‌های سنگین درمان در مراحل پیشرفته بیماری را کاهش می‌دهد.

نظام ارجاع (Referral System)، مکانیزمی است که در آن پزشک خانواده به عنوان دروازه‌بان سلامت عمل کرده و بیمار را در صورت نیاز به سطوح بالاتر (متخصصان و بیمارستان‌ها) هدایت می‌کند.

گناباد پیشگام برنامه پزشک خانواده در خراسان رضوی

طرح پزشک خانواده و نظام ارجاع الکترونیک پزشک خانواده یکی از اصول مورد تاکید و بر زمین مانده برنامه هفتم توسعه کشور است که دولت چهاردهم در سال‌جاری آن را اجرا می کند.

مرحله نخست طرح پزشک خانواده و نظام ارجاع از ۲۵ خردادماه در ۲۰ شهرستان کشور آغاز شد و در ۲۰ دانشگاه علوم پزشکی دیگر از جمله در گناباد طی مرحله دوم از اول مرداد ماه اجرای آن شروع شده است.

در این مرحله گناباد به عنوان یکی از سه شهرستان پیشگام خراسان رضوی شاهد اجرای طرح پزشک خانواده و نظام ارجاع است.

در مرحله سوم ۱۹ دانشگاه علوم پزشکی نیز از اول شهریور ماه به مجموع این شهرستانها اضافه می‌شوند، بدین ترتیب از اول مهر ماه ۱۴۰۵ تعداد ۶۴ دانشگاه علوم پزشکی حداقل در یک شهرستان، برنامه پزشکی خانواده و نظام ارجاع را اجرا می‌کنند.

بیشتر بخوانیم:

۵۰ هزار نفر در گناباد زیرپوشش طرح پزشک خانواده قرار می گیرند

گناباد برای اجرای طرح پزشک خانواده شهری آماده است

پزشک خانواده گامی به سوی گسترش سلامت عمومی جامعه

گسترش سلامت در آحاد جامعه، نه با ساخت بیمارستان‌های بزرگتر، بلکه با تقویت ساختارهای هوشمندتر میسر است پزشک خانواده به عنوان قلب تپنده مراقبت‌های اولیه و نظام ارجاع به عنوان رگ‌های اصلی هدایت بیمار، دو رکن جدایی‌ناپذیری هستند که می‌توانند سلامت را از یک هدف انتزاعی به یک واقعیت ملموس و پایدار برای هر خانواده تبدیل کنند.

در حالی که سیاست‌گذاران سلامت بر روی اعداد و ارقام و شاخص‌های اقتصادی طرح پزشک خانواده تمرکز دارند، در کوچه‌پس‌کوچه‌های گناباد و در میان جمع شهروندان، روایت‌های متفاوتی شنیده می‌شود، از دیدگاه مردم گناباد، این طرح تنها یک تغییر در ساختار اداری نیست، بلکه تغییری در مفهوم «دلسوزی و مراقبت» است.

یکی از شهروندان گنابادی می گوید: طرح پزشک خانواده پزشکان و بیماران را از معاینه صرف و تجویز پزشکی و دارویی به سمت ارتباط مستمر بین بیمار و پزشکان از طریق پزشکان خانواده تغییر داده است و این افراد با کنترل به هنگام افراد در پیشگیری و گسترش بیماریها نقش مهمی دارند.

محمد مختاری افزود: در این شهرستان به عنوان منطقه ای با پراکندگی روستایی زیاد، برای یک معاینه و درمان ساده یا بررسی وضعیت سلامت فرزندمان، باید مسیر طولانی را تا مرکز شهر طی می‌کردیم، این یعنی هزینه زیاد و خستگی. اما با استقرار پزشک خانواده در سطح روستا، احساس می کنیم سلامت ما جدی گرفته شده است.

یکی از بانوان ساکن بلوار رسالت گناباد بر این باور است: پزشک خانواده و نظام ارجاع باعث شده دیگر برای هر مشکل کوچکی، در صف‌های طولانی بیمارستان‌های تخصصی گناباد منتظر نوبت نباشیم و این موضوع باعث شده بیماران با شرایط وخیم، اولویت بیشتری در بیمارستان داشته باشند.

جمیله رضایی ادامه داد: هزینه یک معاینه دوره‌ای در مرکز سلامت، بسیار کمتر از هزینه بستری شدن در بخش مراقبت‌های ویژه (ICU) است. طرح پزشک خانواده باعث می شود آگاهی مردم درباره بیماری‌های پرخطر مثل دیابت و چربی خون در این منطقه بالاتر برود.

چشم‌انداز آینده سلامت با محوریت پزشک خانواده از دیدگاه پزشکان متخصص

پزشکان متخصص گنابادی بر این باورند که پزشک خانواده، نخستین و مطمئن‌ترین حلقه ارتباطی میان مردم و نظام سلامت است از نگاه آنان، ارجاع بیمار از سوی پزشک خانواده تنها یک فرآیند اداری یا معرفی‌نامه ساده نیست، بلکه اقدامی علمی، هدفمند و مسوولانه برای هدایت بیمار به مسیر درست درمان است.

متخصصان معتقدند پزشک خانواده به دلیل آشنایی مستمر با وضعیت جسمی، روحی، خانوادگی و اجتماعی بیمار، می‌تواند نیاز واقعی او را بهتر شناسایی کند بسیاری از بیماری‌ها در مراحل اولیه با علائمی ساده و مشابه ظاهر می‌شوند و تشخیص صحیح اینکه بیمار به مراقبت‌های اولیه نیاز دارد یا باید به پزشک متخصص مراجعه کند، اهمیت فراوانی دارد. در چنین شرایطی، پزشک خانواده با بررسی دقیق وضعیت بیمار، از مراجعه‌های غیرضروری، سردرگمی و صرف هزینه‌های اضافی جلوگیری می‌کند.

جراح دستگاه گوارش بیمارستان علامه بهلول گنابادی می گوید: طرح ملی پزشک خانواده با تشخیص و ارجاع سریع و به موقع بیماران به جراحان با تشخیص و به موقع جراحی ها کمک شایانی می کند.

دکتر ابوالفضل قهرمانی ادامه داد:‌ پزشک خانواده همراه همیشگی خانواده در مسیر حفظ سلامت است و با شناخت سوابق بیماری، عوامل خطر، شرایط زندگی و نیازهای هر فرد، می‌تواند از بروز بسیاری از بیماری‌ها پیشگیری کند و در صورت نیاز، بیمار را به‌موقع به سطح تخصصی ارجاع دهد و این همکاری نقش مهمی در تشخیص زودهنگام بیماری‌ها، کاهش عوارض و افزایش کیفیت زندگی مردم دارد.

متخصص رادیولژی بیمارستان علامه بهلول گنابادی نیز گفت: تصویربرداری‌های پزشکی مانند سی.تی. اسکن و ام. آر.آی ، سونوگرافی و رادیوگرافی اهمیت زیادی در تشخیص و درمان بیماری ها دارند با این حال، دسترسی بی‌رویه و بدون مدیریت به این تکنولوژی‌های گران‌قیمت و پیچیده، می‌تواند منجر به تشخیص‌های اشتباه، هزینه‌های گزاف و پرتوگیری‌های غیرضروری شود.

دکتر فهیمه خجسته رحیمی ادامه داد:‌ برنامه پزشک خانواده با استفاده صحیح و مستند از تصویربرداری های تشخیصی موجب استفاده بهینه از منابع می شود و بسیاری از علائم بیمار ممکن است با معاینات فیزیکی و آزمایش‌های ساده قابل تشخیص باشند.

وی تصریح کرد:‌ پزشک خانواده با تشخیص درست، مانع از درخواست‌های تکراری یا بی‌مورد برای تصویربرداری‌های سنگین (مانند MRI) می‌شود که هم از نظر اقتصادی و هم از نظر سلامت بیمار (کاهش مواجهه با پرتو) بسیار مهم است.

وی گفت: نظام ارجاع پزشکی تضمین می‌کند که تصویربرداری تخصصی نه به عنوان یک «خدمت در دسترس همگان بدون قید و شرط»، بلکه به عنوان یک «ابزار تشخیصی هدفمند» عمل کند.

یک متخصص کودکان و نوزادان گناباد نیز گفت: برنامه پزشک خانواده با تکیه بر سلامت مادران و نوزادان و سلامت تاکید نوزادان از بدو تولد تا سنین نوجوانی می تواند نقش مهمی در سلامت نسل آینده ایفا کند.

دکتر محمد جواد صادقی نسب تصریح کرد: پزشک خانواده و نظام ارجاع، نه تنها ابزارهای مدیریتی، بلکه خط مقدم دفاع از سلامت نوزادان و کودکان به عنوان نسل آیند جامعه است.

دکتر محمد تقی خدادادی متخصص بیهوشی بیمارستان علامه بهلول گنابادی نیز گفت: برنامه پزشک خانواده در بیماران جراحی و مدیریت بیماران پرخطر با توجه به شناختی که از بیماران دارند از اهمیت بسزایی برخوردار است.

متخصص داخلی بیمارستان علامه بهلول گنابادی هم بر این باور است:‌ بیمارانی که به پزشکان متخصص مراجعه می کنند اغلب با بیماری‌های مزمن مانند دیابت،‌ فشار خون و بیماریهای قلبی و سنگ کلیه درگیر هستند و این بیماران بیش از هر چیزی به یک مسیر درست درمانی احتیاج دارند، با اجرای درست برنامه پزشک خانواده بیمار در زمان مناسب و با اطلاع کامل به متخصص ارجاع داده می شود و این موضوع باعث می شود ویزیت تخصصی بهتر انجام شود و از مراجعات ضروری و انجام آزمایشها از اقدام درست انجام شود

دکتر اکرم بختیاری افزود: فرآیند درمان با ویزیت متخصص و تجویز داروها تمام نمی‌شود و مراقبت مستمر توسط پزشک خانواده انجام می‌شود.

دکتر سید مصطفی پری زاده متخصص قلب و عروق پزشک خانواده با تشخیص به موقع بیماریهای قلبی و عروقی و مدیریت بهینه بیماران نقش مهمی در کاهش بیماریهای قلبی و عروقی ایفا می کند.

بیشتر بخوانیم:

معاون وزیر بهداشت:

پزشکی خانواده مؤثرترین راهکار ارتقای کارآمدی نظام سلامت است

مصرف منطقی دارو، محور تحقق برنامه پزشک خانواده و نظام ارجاع است

پزشک خانواده قلب تپنده سلامت محور

رییس اداره بیمه سلامت گناباد و بجستاندر گفت و گو با خبرنگار ایرنا با اشاره به اجرای مواد ۷۰ تا ۷۳ برنامه هفتم توسعه پیرامون تغییر شیوه درمان‌محوری به سلامت‌محوری تاکید کرد که الزام افراد فاقد پوشش به ثبت‌نام بیمه همگانی و اختصاص بخشی از منابع بیمه به حوزه پیشگیری، از محورهای اصلی این مسیر است مسیری که در آن بیمه سلامت تا استقرار کامل نظام ارجاع، همراه و در کنار دانشگاه علوم پزشکی خواهد بود.

حسین رجایی تمامی زیرساخت‌های لازم، از سامانه‌های نسخه‌نویسی و نسخه‌پیچی الکترونیک تا پردازشگرهای اسناد بستری، برای این تحول بزرگ به‌روزرسانی شده‌اند.

مدیر بیمه سلامت گناباد در تشریح مزایای مالی این طرح برای شهروندان گفت: در این مدل، چهار بار ویزیت در سطح اول (پزشک عمومی و مراقب سلامت) برای تمامی افراد رایگان است و اگر بیمار از طریق نظام ارجاع به متخصص در کلینیک‌های دولتی معرفی شود، تنها ۱۵ درصد فرانشیز دولتی را پرداخت خواهد کرد و در صورت نیاز به بستری، تمام هزینه‌ها در بیمارستان‌های دولتی توسط بیمه پایه پوشش داده می‌شود.

ر جایی در تبیین دلایل ضرورت اجرای این طرح، به نقش هدایت‌گری پزشک خانواده اشاره کرد و افزود: این طرح نه تنها از مراجعات غیرضروری به متخصصان جلوگیری کرده و هزینه‌های کلان سلامت را کاهش می‌دهد، بلکه شاخص‌های دسترسی به عدالت در سلامت را نیز ارتقا می‌بخشد و مدیریت بیماری‌های مزمن مانند دیابت و فشار خون که ریشه بیش از ۲۰ درصد از هزینه‌های مستقیم درمان و عامل اصلی عوارضی نظیر نارسایی‌های قلبی، کلیوی و سکته‌ها هستند، از طریق پرونده سلامت الکترونیک و مراقبت مستمر پزشک خانواده ممکن خواهد بود.

بیشتر بخوانیم:

اجرای طرح پزشک خانواده، هزینه‌های سلامت خانوار را کاهش می‌دهد

پزشک خانواده طرحی برای همه فصل‌ها

ارتباط موثر بین مردم و تیم سلامت ضرورت طرح پزشک خانواده است

کاهش ۳۵ درصدی هزینه های درمانی دستاورد طرح پزشک خانواده

رییس دانشگاه علوم پزشکی گناباد با تأکید بر لزوم عبور از نگاه درمان‌محور به سلامت‌محور، اجرای برنامه ملی پزشکی خانواده و نظام ارجاع را راهکاری عملی و تجربه شده برای ارتقای سلامت مردم، کاهش بلاتکلیفی و سردرگمی بیماران، کاهش تأخیر در درمان و بهینه‌سازی مصرف منابع نظام سلامت دانست که به شدت محتاج همراهی تمامی ارکان جامعه، به عنوان یک مطالبه جمعی است.

دکتر عبدالجواد خواجوی با تأکید بر لزوم عبور از نگاه درمان‌محور به سلامت‌محور، اجرای برنامه ملی پزشکی خانواده و نظام ارجاع را راهکاری عملی و تجربه شده برای ارتقای سلامت مردم، کاهش بلاتکلیفی و سردرگمی بیماران، کاهش تأخیر در درمان و بهینه‌سازی مصرف منابع نظام سلامت دانست که به شدت محتاج همراهی تمامی ارکان جامعه، به عنوان یک مطالبه جمعی است.

وی از طرح پزشک خانواده و نظام ارجاع به عنوان رویکرد مهم دولت چهاردهم در جهت حمایت از خانواده ها و کاهش ۳۵ درصدی هزینه‌های درمانی در جامعه یاد کرد.

رییس دانشگاه علوم پزشکی گناباد افزود: این طرح برنامه ای مغفول مانده از برنامه هفتم توسعه کشور است که دولت چهاردهم با وجود مشکلات زیاد آن را طی سال‌جاری اجرا می کند.

وی گفت: با آغاز طرح پزشک خانواده در بیمارستان گناباد ایستگاه سلامت در جهت پیگیری درمانی بیماران و مراجعان راه اندازی و بیمار را به متخصص راهنمایی خواهد کرد و گرفتن نوبت رادیولوژی، سی تی اسکن و آزمایشگاه در این ایستگاه انجام می شود.

خواجوی با اشاره به آغاز برنامه پزشک خانواده از ابتدای مردادماه در گناباد تصریح کرد: در راستای این طرح خدمات برای بیماران دیابتی، اعصاب و روان، مادران باردار رایگان است و بیماران خاص و سخت درمان یک مرتبه به پزشک عمومی مراجعه می کنند و در موارد بعدی مستقیم به متخصص مراجعه خواهند کرد.

وی اظهار کرد: خدمات اورژانس اگر فرد از طریق سیستم ارجاع مراجعه کند رایگان است و در غیر این صورت باید ۳۰ درصد هزینه فرانشیز را پرداخت کند.

رییس دانشگاه علوم پزشکی گناباد تاکید کرد: سه دانشگاه علوم پزشکی نیشابور، تربت‌حیدریه و گناباد پیشگامان طرح ملی پزشکی خانواده و نظام ارجاع طی سال‌جاری در استان خراسان رضوی هستند، گفت: نظام سلامت بدون مشارکت سایر دستگاه‌های اجرایی، نهادهای حاکمیتی، بخش خصوصی، سازمان‌های مردم‌نهاد، رسانه‌ها و گروه‌های مرجع به اهداف خود دست نخواهد یافت؛ همه این مجموعه‌ها شرکای نظام سلامت هستند و باید در تحقق سیاست‌های کلان این حوزه نقش‌آفرینی کنند.

فرماندار و رییس ستاد برنامه پزشک خانواده و نظام ارجاع پزشکی گناباد هم با اشاره به انتخاب این شهرستان برای اجرای برنامه پزشکی خانواده و نظام ارجاع، بر بهره‌گیری از تمامی ظرفیت‌های اجتماعی، فرهنگی و اجرایی تأکید کرد و گفت: استفاده از توان بخش خصوصی، ظرفیت نخبگان، گروه‌های مرجع و نفوذ اجتماعی می‌تواند نقش مهمی در افزایش اثربخشی این طرح داشته باشد.

ابوالفضل حکیم پور رسانه‌ها را یکی از مهم‌ترین بازوان اجرای این برنامه دانست و تصریح کرد: تبیین درست اهداف طرح با زبانی ساده، روان و قابل فهم برای عموم مردم، استفاده از ظرفیت رسانه ملی و رسانه‌های محلی، تولید محتوای هنری و بهره‌گیری از ابزارهای نوین ارتباطی، زمینه‌ساز افزایش اعتماد عمومی و همراهی مردم خواهد بود.

وی بر نقش ائمه جمعه و جماعات، هیات‌های مذهبی، نهادهای مدنی و تشکل‌های اجتماعی در فرهنگ‌سازی و تبیین برنامه پزشکی خانواده تأکید کرد و افزود: موفقیت این طرح، نیازمند مشارکت همه لایه‌های اجتماعی و ایجاد یک گفتمان مشترک در حوزه سلامت است.

فرماندار گناباد تأمین منابع مالی، توجه به دغدغه‌های جامعه پزشکی، بهره‌گیری از تجربه‌های گذشته و رفع به‌موقع چالش‌های اجرایی در سطح ملی را از الزامات موفقیت این برنامه برشمرد و خاطرنشان کرد: باید از فرصت اجرای این طرح برای اصلاح نواقص و تکمیل فرآیندها استفاده کنیم تا گناباد بتواند با اجرای مطلوب برنامه پزشکی خانواده، به نمونه‌ای موفق در سطح ملی تبدیل شود.

مرحله نخست طرح پزشک خانواده و نظام ارجاع از ۲۵ خردادماه در ۲۰ شهرستان کشور آغاز و در ۲۰ دانشگاه علوم پزشکی دیگر از جمله در گناباد طی مرحله دوم از اول مرداد ماه اجرای آن شروع شد.

در این مرحله گناباد به عنوان یکی از سه شهرستان پیشگام خراسان رضوی شاهد اجرای طرح پزشک خانواده و نظام ارجاع است.

دانشگاه علوم پزشکی گناباد با ۲ بیمارستان علامه بهلول گنابادی و آیت الله مدنی، ۱۷ مرکز سلامت، ۴۶ خانه بهداشت و ۱۶ پایگاه اورژانس و یک پایگاه اورژانس هوایی ، مشغول ارائه خدمت به مردم شهرستان های گناباد و بجستان در جنوب خراسان رضوی است.

۱۳۰ عضو هیات علمی در چهار دانشکده پزشکی، بهداشت، پرستاری و پیراپزشکی کار آموزش دو هزار دانشجو را در این دانشگاه بر عهده دارند.

دانشگاه علوم پزشکی گناباد شامل مراکز تحقیقاتی توسعه اجتماعی و ارتقا سلامت، عوامل اجتماعی موثر بر سلامت (SDH) ، پرستاری، بیماریهای عفونی و سلامت باروری و جمعیت است.