شفقنا-سید رضا اکرمی در روزنامه اعتماد نوشت:  طی سال‌های اخیر مراسم اربعین نه‌تنها برای شیعیان یا مسلمانان بلکه برای اساسا فرزندان آدم حالتی عاشورایی و مفهومی ژرف پیدا کرده است. بررسی تحولات قرن پانزدهم هجری شمسی و نگاهی به سیر تاریخی مناسبات ایران و عراق، گویای حقیقتی است که فراتر از روابط دیپلماتیک مرسوم، ریشه در عمق جان و اعتقادات دو ملت دارد. این پیوند که همواره در بسترهای تاریخی، فرهنگی و دینی استمرار داشته، در دهه‌های اخیر با عبور از فراز و نشیب‌‌های تلخ و سنگین، به مرحله‌‌ای جدید از همگرایی و وحدت رسیده است.

واکاوی این مناسبات نشان می‌دهد که آنچه امروز به عنوان «حب‌الحسین یجمعنا» در عرصه منطقه‌ای و بین‌المللی تجلی یافته، نه یک اتفاق گذرا، بلکه برآمده از یک حافظه تاریخی مشترک و اراده‌ای معطوف به عزت و کرامت انسانی است. در طول قرن چهاردهم هجری خورشیدی، ایران و عراق همواره شاهد مراودات گسترده مردمی بودند. این نزدیکی تنها در سطح همسایگی جغرافیایی نبود، بلکه پیوندهای خانوادگی، سنت حسنه زیارت عتبات عالیات و تعاملات فرهنگی میان مردمان دو کشور، شبکه ارتباطی عمیقی را ایجاد کرده بود. با این حال، دوران حاکمیت استبدادی صدام حسین و سیاست‌های مبتنی بر جدایی‌طلبی و خصومت ‌ورزی او، تلاش کرد تا این رشته‌های پیوند را بگسلد. تصمیمات قهری رژیم بعث برای اخراج ایرانیان از عراق و سپس تحمیل ۸ سال جنگ نابرابر، زخم‌‌های عمیقی بر پیکره دو ملت وارد کرد. این دوران، دوران آزمون سختی بود که خاطرات تلخ آن تا مدت‌ها در ذهن‌‌ها باقی ماند و نوعی کدورت و بیگانگی را در روابط میان‌فردی دو ملت ایجاد کرد. با سقوط دیکتاتوری در عراق، ورق تاریخ به شکلی شگرف برگشت.

آنچه در سال‌های پس از سقوط رژیم بعث میان دو کشور رخ داد، یک بازگشت تاریخی به خویشتن بود. مردم عراق و ایران که در گذشته‌ای نه چندان دور با نگاهی توأم با تردید به یکدیگر می‌‌نگریستند، به تدریج دریافتند که سرنوشت مشترک و پیوندهای اعتقادی، ستون‌های مستحکمی برای بنای روابطی نوین است. در این میان، فرهنگ مقاومت و شهادت، به مثابه کاتالیزوری عمل کرد که فرآیند بازسازی روابط را تسریع نمود. شهادت فرماندهان بزرگ مقاومت و رهبر شهید و ارادت قلبی که مردم عراق به آرمان‌های انقلابی ایران نشان دادند، ثابت کرد که خون‌های ریخته شده در مسیر حق، پیوندهای ناگسستنی ایجاد می‌کند که هیچ دسیسه‌ای قادر به شکستن آن نیست. میزبانی بی‌نظیر مردم نجف و کربلا از زائران ایرانی، نمادی از این ارادت تاریخی بود که در تاریخ روابط دو کشور، سابقه نداشته است. این همگرایی در سال‌های اخیر در آینه زیارت اربعین به اوج خود رسیده است. اگر اربعین در نگاه نخست، یک مناسک مذهبی به نظر می‌رسد، اما تحلیل عمیق‌تر آن نشان می‌دهد که این پدیده، یادگار امام حسن عسکری(ع) برای حفظ هویت شیعی در دوران غیبت است.

حدیث آن امام همام که علامت مومن را پنج امر از جمله زیارت اربعین می‌شمارد، اکنون به یک گفتمان تمدن‌ساز تبدیل شده است. پس از شهادت امام حسن عسکری(ع) و آغاز دورانی که شیعه از آن ذیل عنوان غیبت یاد می‌کند، ضرورت ایجاد لنگرگاهی که شیعه از طریق آن آرامش و سکون پیدا کند، احساس شد. امام عسکری قبل از شهادت مساله زیارت اربعین را مطرح می‌کنند و عقل و قلب شیعیان را متوجه این مفهوم می‌کنند. برخلاف دهه‌های گذشته که اربعین یک آیین سنتی و محلی بود، امروز ما با یک پدیده جهانی مواجه هستیم. تلاقی این مناسک با نیاز جوامع بشری به معنویت و عدالت، سبب شده تا پس از مراسم حج، اربعین به بزرگ‌ترین گردهمایی انسانی در طول سال بدل شود. حضور میلیون‌ها زائر از ایران و سایر کشورهای جهان از جمله هند، پاکستان، ترکمنستان، آذربایجان و حتی کشورهای عربی در مسیر نجف تا کربلا، فراتر از یک حرکت فیزیکی، نمادی از «امت واحده» است. رمز این همبستگی در همان جمله کلیدی «حب‌الحسین یجمعنا» نهفته است. حسین بن علی(ع) در این میدان، فراتر از یک شخصیت تاریخی، به نماد عزت ‌نفس، آزادگی، اخلاق محمدی و کرامت انسانی تبدیل شده است.

زائرانی که از اقصی نقاط جهان گرد هم می‌آیند، فارغ از رنگ و نژاد و زبان، یک پیام واحد را فریاد می‌زنند، پیامی که بر پایه آزادگی استوار است؛ اینکه انسان‌ها آزاد به دنیا آمده‌اند و باید آزادانه و عزتمندانه زندگی کنند. در نهایت باید گفت که پیوند میان ایران و عراق در سایه فرهنگ عاشورایی، اکنون به یک الگوی موفق برای روابط بین‌الملل تبدیل شده است.